धर्मज्ञः कश्चन, श्राद्धकर्मणि आसक्तः, आसने सम्पादयितुं कुशान् समर्प्य, विधिवत् सत्कारपूर्वकं तान् देवतान् अनुमत्योपवेशयेत्। ततो विधिपूर्वकं यवोदकेन देवतानां अर्घ्यं दद्यात्, सुरभिधूपदीपादीनि च समर्पयेत्, पितॄणां कर्मणि अपसव्येन सर्वं सम्पादयेत्। अनुमतिपूर्वकं द्विधाकृतेन कुशेन पितॄणां आवाहनं मन्त्रोक्तेन कुर्यात्, तिलोदकेन अपसव्येन च तेषां अर्घ्यादिकं समर्पयेत्। तस्मिन्नन्तरे यदि कश्चित् अतिथिः, ब्राह्मणः यात्रिकः, भोजनकामः आगच्छेत्, तदा ब्राह्मणानां अनुमत्या तं यथाशक्ति सत्कुर्यात्। योगिनः हि स्वस्वरूपं न प्रकटयन्तः, विविधरूपधारिणः, लोकहितार्थं भूमौ विचरन्ति। अतः श्राद्धकाले आगते अतिथौ तं सत्कर्तव्यम्; यदि द्विजश्रेष्ठः अतिथिः न पूज्यते, तदा श्राद्धस्य फलनाशः स्यात्। सिद्धान्नं लवणक्षारवर्जितं त्रीः प्रज्वल्य अग्नौ समर्पयेत्, ब्राह्मणानां अनुमत्या, हे नरश्रेष्ठ। प्रथमं स्वाहा मन्त्रेण अग्नये पितृवाहनाय हविः दद्यात्, ततः सोमाय पितृसंयुक्ताय समर्पयेत्। तृतीयं वैश्वदेवाय दद्यात्; शेषं यत् किंचित् तद् ब्राह्मणपात्रेषु स्थापयेत्। ततः सुपक्वं, प्रीयमाणं, सम्यग्विधाय कृतं भोजनं दत्वा, सौम्यया वाचा "यथेष्टं भुञ्जध्वम्" इति ब्रूयात्। ते एकचित्ताः, मौनेन, प्रसन्नमुखाः, तुष्टाः च भुञ्जीरन्; श्रद्धया, कोपविहीनः, अवेगेन च दद्यात्। ततोऽपि, पिशाचादिभ्यः रक्षार्थं मन्त्रान् जपित्वा, भूमौ तिलान् विक्षिप्य, त एव ब्राह्मणाः पितृस्तोत्राणि पठेयुः— "मम पिता, पितामहः, प्रपितामहश्च, ये हविःपुष्टदेहाः, अद्य तृप्तिं लभन्ताम्। ये च ब्राह्मणदेहेषु वर्तमानाः, तेऽपि अद्य तृप्तिं लभन्ताम्। ये भूमौ मया समर्पितैः पिण्डैः, तैः तृप्तिं लभन्ताम्। ये श्रद्धया अत्रोक्तेन मया, तैः तृप्तिं लभन्ताम्। मातामहः, तस्य पिता, तस्य च पिता, तृप्तिं लभन्तु; सर्वे देवाः परमां तुष्टिं यान्तु, दुष्टात्मानः च नश्यन्तु।" यज्ञेशः, अव्ययात्मा, सर्वहविर्भोक्ता हरिः अत्र वर्तमानः; तस्य सन्निधौ सर्वे दैत्याः, असुराः अपसरन्तु। ब्राह्मणेषु तृप्तेषु, शेषं भूमौ स्थितं भोजनं, आचमनीयं जलं च एकवारं वा पुनःपुनः वा दद्यात्। तेषां पूर्णतृप्तौ, अनुमतिप्राप्तौ, एकचित्तः भूमितः पिण्डान् जलसहितान् समुद्धरेत्। पितृस्थानात् उदकं गृहीत्वा, तेनैव पवित्रोदकेन, दक्षिणतस्तिलकुशोपविष्टे, पुष्पधूपाद्यलङ्कृते, मातामहादिपितृभ्यः पिण्डान् दद्यात्। प्रथमं पिण्डं स्वपित्रे, शेषे पितामहे, तृतीयं प्रपितामहे दद्यात्। कुशमूले चन्दनाद्यङ्गरागेन भुजौ लेपयेत्, तेनैव मातामहपितृभ्यः सुरभिद्रव्यैः, माल्यादिभिः च अर्चयेत्। द्विजश्रेष्ठान् पूज्य, श्रद्धया प्रथमं पितृभ्यः आचमनीयं जलं दद्यात्। "मङ्गलं भवतु" इत्यादिना यथाशक्ति दानं दद्यात्; तदनन्तरं वैश्वदेवमन्त्रं जपेत्—"सर्वे विश्वे देवाः तुष्टाः स्युः" इति। ब्राह्मणाः "एवं अस्तु" इति वदन्ति चेत्, तेषां आशीर्वादं याचेत्; ततो देवतान्, पितॄंश्च क्रमशः विसर्जयेत्। एवमेव मातामहपितृभ्यः, देवैः सह, भोजनदानविसर्जनादिकं, स्नानपूर्वं द्विजातिभ्यः सम्पादयेत्। प्रथमं पितॄन्, ततः मातामहान् प्रेम्णा विसृज्य, सत्कारपूर्वकं याचित्वा, तेषां अनुग्रहेण द्वारान्तं अनुगच्छेत्। तदनन्तरं वैश्वदेवकर्म कृत्वा, अतिथिपूज्यैः, बान्धवैः, स्वयम् च सह भोजनं कुर्यात्। एवं पितृमातामहयोः श्राद्धं पण्डितः आचरन्, श्राद्धपुष्टाः पितरः सर्वान् कामान् ददाति। त्रयः श्राद्धे शुद्धाः—दुहित्रः पौत्रः, कुशः, तिलः; रजतदानं, मानप्रदर्शनं च अपि। क्रोधः, यात्रायाः आरम्भः, शीघ्रता च त्याज्या; एते त्रयः भुञ्जानस्य अपि, नात्र संशयः। विश्वेदेवाः, पितरः, मातामहाः, सर्वे च मानवानां वंशाः, यः सम्यक् श्राद्धं करोति, तेन पुष्यन्ति। सोमः पितृगणस्य पोषकः, चन्द्रः योगस्य आधारः; योगयुक्तं श्राद्धं तस्मात् प्रशस्यते। सहस्रं ब्राह्मणानामपि, एकः योगी तेषां पुरतः स्थितः, सर्वान् लाभिनः करोति, यजमानं च उद्धरति। एषा कथा मया प्राचीनकाले सनत्कुमारात्, वायोः, शम्भोः, मैत्रेयमुनिपुत्राच्च श्रुता। यथाक्रमं भविष्यति, तथा ते निवेदितम्। एषः सामान्यः पितृकर्मविधिः सर्वेषु पुराणेषु; एतत्क्रमेण ज्ञात्वा, बन्धनात् विमुच्यते। एतदाश्रित्य दृढव्रतानां ऋषयः मोक्षं प्राप्ताः; त्वमपि गोमुखमार्गेण एवं सिद्धिं प्राप्नुहि। एवं ते, द्विजश्रेष्ठ, श्रद्धया पृष्टं मया कथितम्; पितॄन् पूज्य, हरौ ध्यानं कुर्वीत—किं वर्ततेऽतः परम्? पितृकर्मणः परं नास्ति, एतद् निश्चितम्।