वराहपुराणम्

ततः पिवारी तं नृपं प्रहसन्ती उवाच—“किं त्वया एवं भाष्यते, राजन्?” इति। सा पुनः अवदत्—“मत्तः स्वप्ननिमग्नः, वा प्रमत्तः, पुरुषः असंबद्धं वदति।” ततोऽपि पिवारी प्रार्थयन्ती पुनरुवाच—“यदि त्वं मां न रक्षसि, प्रभो, अहं प्राणान् त्यक्ष्यामि।” प्रियाया एवमुक्त्वा वचनानि श्रुत्वा राजा प्रत्युवाच। स तत्र गत्वा सत्यं यथावत् वक्तुम् उद्यतः—“शुभानने! पुत्रान् पौत्रांश्च स्वस्थानानि स्थापित्वा, प्रिये शुभे, नगरनिवासिनः सर्वान् सत्कृत्य, यदि ते रोचते, निष्पापे, पुत्रान् राज्ये स्थापयिष्यामि। यमस्य इच्छां जनाः सदा वाञ्छन्ति, न तु तस्य विपरीतम्। अतः सर्वयत्नेन वयं मथुरां पुरीं गच्छाम।” इत्युक्त्वा राजा स्वचित्ते चिन्तयामास—“संन्यासात् परं सुखं नास्ति। सङ्गात् दुःखं नास्ति समं, न च संन्यासात् परं सुखम्। सर्वकामपरित्यागः श्रेयः स्मृतः।” एवं निश्चित्य सः राजा चतुर्विधेन सैन्येन सह नगरवासिनः दृष्ट्वा, तं नगरं सुरपुरमिव मनोहरेण रूपेण ददर्श। तत्र मधुवनं नाम रम्यं विष्णोः परमं स्थानमस्ति। भाद्रपदस्य शुक्लपक्षे एकादश्यां तत्र कुन्दवनं नाम तृतीयं श्रेष्ठं वनं दृश्यते। अथवा कृष्णपक्षे एकादश्यां चतुर्थं काम्यकवनं नाम वनानां श्रेष्ठतमं। तत्र शुद्धे सरसि स्नात्वा सर्वपापैः विमुच्यते। पञ्चमं बकुलं नाम वनानां श्रेष्ठतमम्। यमुनायाः पार्श्वे, देवैरपि दुर्गमं यत् स्थलम्, तत्र, हे पृथिवि, मदीयभक्तः, सम्पूर्णभक्त्या युक्तः, गच्छति। सप्तमं खादिरवनं ख्यातं लोकप्रसिद्धं, हे पृथिवि। अष्टमं महद्वनं, यन्मम विशेषतः प्रियं नित्यं। लोहजङ्घवनं नाम नवमं, लोहजङ्घेन संरक्षितम्। दशमं बिल्ववनं देवैः पूजितम्। एकादशं भाण्डीरं योगिभिः परमप्रियं श्रेष्ठतमम्। भाण्डीरं प्राप्य, सर्वेषां वनानां श्रेष्ठम्। द्वादशं वृन्दावनं, वृन्दा देवी येन संरक्ष्यते। हे पृथिवि, ये जनाः वृन्दावनं गोविन्दं च पश्यन्ति, ते धन्याः स्युः। एवं श्रीमद्वाराहपुराणे दिव्ये शास्त्रे मथुरामाहात्म्ये ‘मथुरातीर्थमाहात्म्य’ नाम त्र्यधिकशततमं पञ्चाशत्तमं चाध्यायः। अथ यमुनातीर्थस्य माहात्म्यं प्रवक्ष्यामि। एवं मथुरां दृष्ट्वा, तौ दम्पती हर्षेण परिपूर्णौ अभवताम्। ततः तस्य पत्नी तं पूर्वोक्तं रहस्यं पप्रच्छ। राजा अपि रानीं प्रति उवाच—“त्वया अपि कदाचित् मम रहस्यं उक्तम्। त्वं स्वस्य रहस्यं ब्रूहि, ततः अहं मम रहस्यं कथयामि।” सैव नृपतये हृदयस्य हर्षकारणं निवेदयामास। सा उवाच—“कुमुदद्वादश्यां अहं एतां पुरीं द्रष्टुम् आगता। तस्य तीर्थस्य प्रभावेन तत्क्षणमेव प्राणेभ्यः व्यपकृष्ये।