वराहपुराणम्

तत्र नरः षडहवासस्योपरि स्नानं कुर्यात्। ततः चान्द्रायणव्रतं निष्पाद्य शुचिः सन्, अत्रैव प्राणान् त्यजति। एषा सा उमाकुण्डा इति विख्याता, मम परमा क्षेत्ररूपा। तत्र नरः दशरात्रवासं कृत्वा स्नानं कुर्यात्। पुनर्दशरात्रं निवसित्वा, स जीवितं त्यजति। एषा महेश्वरकुण्डा, यत्र उमाया विवाहः कृतः। अत्र हिमालयात् प्रवहन्त्यः त्रयः स्रोतांसि समुपगच्छन्ति। तत्र द्वादशरात्रव्रतं कृत्वा नरः स्नानं कुर्यात्। ततः कष्टतमं कर्म कृत्वा यः अत्र प्राणान् त्यजति, स ब्रह्मकुण्डे—यत्र वेदाः उत्पन्नाः—विख्यातं पुण्यं प्राप्नोति। तस्य पूर्वदिग्भागे सममात्रा शुभा धारा पतति। उत्तरदिशि पुनः कनकसदृशी धारा दृश्यते। पश्चिमे तु यजुर्वेदसंयुक्ता धारा प्रवहति। एकं तु इन्द्रगोपवर्णं स्रोतः पतति। यः तत्र स्नात्वा ब्रह्मलोकमुपगच्छति, स ब्रह्मणा सह तत्र मोदते। यः कश्चित् सिद्धिकामः, स निःसंशयं तत्र गच्छेत्। तत्र स्थितस्य कस्यचित् कर्म न शिष्यते। अतीव शुद्धं तु शुद्धानां न कस्यचित् दातव्यम्। तत्र पितृमातृपक्षयोः दश पञ्चाशत्पूर्वजानाः विमुच्यन्ते। यः परमं मोक्षं सर्वसंसारविनिर्मुक्तिं इच्छति, तस्यैतत् साध्यं। एषा, कमललोचने, मम माहात्म्यगाथा गुह्या च महाबला। एवं पावनव्राहपुराणे लोहार्गलमाहात्म्यनामकः एकशतम् पञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ मथुराक्षेत्रस्य स्तुतिः प्रवर्तते। भगवतः माहात्म्यं श्रुत्वा लोहार्गलवासिनः प्रहृष्टाः अभवन्। पृथिवी उवाच—"भगवन्, तव प्रसादेन एषा महाबला गाथा श्रुता। अहं तव शिष्या दासी च, शरणं ते प्राप्तास्मि। तव कृपया सुवर्णसदृशी प्रभा मयि जाताऽस्ति। जगत्कर्तुः, सृष्टिधर्मनियमेषु श्रमः नास्ति। एतत् कृत्वा मम हृदि सुखं वर्तते। ततः, भगवन्, तस्य पुण्यस्य श्रेयांसि क्षेत्रस्य कथय।" श्रीवराह उवाच—"प्रिये पृथिवि, मम मथुरा समाना प्रियतमा।" सूतः आह—शिरसि नतं कृत्वा देवी पुनः वराहं प्राह। पृथिवी उवाच—"भगवन्, स किं मथुरामेव अन्येभ्यः क्षेत्रेभ्यः श्रेयो वदति?" श्रीवराह उवाच—"मथुरा नाम्ना प्रसिद्धा, मम तु तस्मात् परं नास्ति। सा शोभना, स्तुत्या, मम च जन्मभूमिः। यः तत्र वसति, स मुक्तिं लभते, न संशयः। हे देवी, मथुरायाम् प्रतिदिनं फलं प्राप्यते। अपि क्षणे क्षणे तत्र फलं लभ्यते। यः इन्द्रियनिग्रही, स तत्र तत्फलं प्राप्नोति। मम मायया मोहितः अज्ञः संसारे भ्रमति। परोपदिष्टमपि तत्र सदा पापात् विमुच्यते।