वराहपुराणम्

श्रीभगवानुवाच— मम मार्गमनुसृत्य, प्रिये, परमं रहस्यं प्राप्यते। यः तु मत्सम्बन्धिनं मार्गं परित्यज्य ईर्ष्यया युक्तः भवति, स मां कुतश्चिदपि न पश्यति। तपसा ज्ञानयोगेन वा, कर्मसु नित्ययुक्तः अपि वा, यः ईर्ष्याग्रस्तचित्तः, स मां न पश्यति, हे पृथिवि, मोहदोषेण दूषितः। यः तु मम शास्त्रनिष्ठः, परमं पुरुषार्थमिच्छन्, स एव मां प्रपद्यते। एष शास्त्रः, सुमहाभागे, मया विधिवदुक्तः। तत्र, उत्तमवृत्ते, मम भूतगिरिं विषये अद्भुतं वर्त्तमानं शृणु। केचित्तं काञ्चनमित्याहुः, अपराः लौहमिति वदन्ति। उपरि अधः वा ये मां पूजयन्ति, ये च मां मणिपूरगिरौ स्थितं पश्यन्ति, ते गुरुणां पुण्यान्भुक्त्वा, मम कर्मपथं चरन्ति। तस्मिन् क्षेत्रे, उत्तमवृत्ते, मम परमं रहस्यं विद्यते। तत्र पुरुषः पञ्चकालेषु स्नानं कृत्वा शुद्धः भवेत्। ततः तत्र देहमुत्सृज्य, स कृतार्थो भवति। भृगुकुण्डोऽपि तत्र प्रसिद्धः; तत्रैव मम परमं रहस्यं निहितम्। तत्र मम मार्गेण स्नातव्यं। यत्र ध्रुवः मेरुशिखरे शिलासंकटे स्थितः, तत्रापि यः मम कर्मपथं चरन् देहमुत्सृजति, स पुण्यं प्राप्नोति। तत्र मणिकुण्डो प्रसिद्धः; तत्रैव मम परमं रहस्यं निहितम्। तत् गुह्यं हृदयम्, सुमुखि, देवैरपि दुरापम्। तत्र पञ्चकालेषु स्नातव्यं; ततः तत्र देहमुत्सृज्य, यः मम कर्मपथे स्थितः, स परमं स्थानं प्राप्नोति। पूर्वदिशि मम क्षेत्रस्य अतीव रहस्यस्थानमस्ति, सुन्दरी। तत्र स्नात्वा, स मम लोकं प्राप्नोति। पश्चिमदिशि पञ्चक्रोशमात्रे मम क्षेत्रात् सुवर्णसदृशं, स्फाटिकगौरवद्, मया निर्मितं स्थानं विद्यते। तत्र पञ्चमहाभूतात्मनि स्थित्वा, तपोबलात् कर्माणि कृत्वा, स इन्द्रलोकं प्राप्य, देवैः सह रमते। तत्रात्यन्तं सुखं भुक्त्वा, इन्द्रलोकं परित्यज्य, स मम एव लोकं प्राप्नोति। ततः, विशाललोचने, स मम मणिपूरगिरौ वसति। यदा तस्य पापानि क्षीयन्ते, सुश्रोणि, तदा तत्र प्रवाहः भूमौ पतति। येषां पापानि क्षीणानि, ते तत्र प्रविशन्ति; शुद्धात्मनः एव तत्र प्रवेशं लभन्ते। तत्र, देवी, अहं पश्चिमदिशि प्रतिष्ठितो वसामि। मम शक्त्या तत्र सदा फलेषु समुत्पत्तिः भवति। भक्तः, शुद्धभागवतः, मम विधिपूर्वकं कर्म कृत्वा, तत्र प्रातर्याते, एकचित्तः, दृढनिश्चयेन गच्छेत्। पञ्चरात्रे एव मम तस्मिन्गिरौ फलं लभते। एवं स्थिते, तत्र विनयवती सा नारायणं पुनः पप्रच्छ— "अस्य नाम्नः व्युत्पत्तिं वक्तुमर्हसि।