सा पुष्पधनुषं समाकृष्य शरान् सम्यक् सङ्गृह्य तस्थौ। तदा तत्र मधुरं गीतं पञ्चस्वरसमन्वितं श्रुत्वा, कामः पुनः पुनः धनुषं समाकर्षयत्, नित्यं निरन्तरं च। स आश्रममध्येन विचरन्, सर्वतः सन्तुष्टचित्तः पर्यवलोकयत्। तस्यां चारुशरीरायां दृष्टायां, स कामबाणेन विद्धः अभवत्। सा अपि, मृगशावनेत्रा, देवदत्तं निरीक्ष्य तत्रैव स्नेहेन बद्धा। सा हस्तेन कन्दुकं ताडयन्ती, चञ्चललोचना, परमसुन्दरी बभूव। रमणीयैः लीलाविलासैः सा तं मुनिं मनसा आकर्षयामास। सा सुवर्णमेखलया भूषितं सूक्ष्मवस्त्रं परिधाय अधोवस्त्रेण शोभिता। तदा मुग्धः स मुनिः तस्याः समीपं गत्वा इदं वचनम् उवाच— "किं त्वं मृगानिव बन्धनपाशेन बाहुभ्यां ममादृशान् जनान् अन्विष्यसि? सर्वथा वयं तव वशे वर्तामहे; यद् इच्छसि, तत् क्रियताम्।" इत्युक्त्वा, स तां प्रसन्नां हसितां दक्षिणहस्तेन गृहीत्वा, तया सह रमणीयानि सुखानि अन्वभवत्। एवं स तया सह बहून् दिनान् यथाकालं रममाणः तस्थौ। अथैकदा, स क्लान्तः सन्, महता शोकसमन्वितः, इदं वचनम् अब्रवीत्— स्वविद्यमानः अपि, स तपः पतितः, दैवबलात् पराजितः। मूढानां वचनमिदं; विचारयतः महदन्तरं दृश्यते। नरः केवलं स्त्रियम् अपश्यन्, मोहात् द्रवति। एवं उक्त्वा, मनः संहृत्य, स तां दिव्याङ्गनाम् विससर्ज। तत्रैव महद् विघ्नम् उत्पन्नं, येन तपः नष्टम् अभवत्। ततः स मुनिः "अहं घोरं तपः करिष्यामि, एतन्मांसं शोषयिष्यामि" इति निश्चित्य, गण्डकीसङ्गमे स्नात्वा, पितॄन् देवांश्च तर्पयित्वा, शनैः शनैः उत्तरदिशं प्रतस्थे, भृगोराश्रमं रमणीयं दृष्ट्वा। तदवलोक्य, तटस्थः सन्, तत्रैव तपस्थानं चिन्तयामास। तत्र स शिवदर्शनाभिलाषी, घोरं तपः अकरोत्। तदा शिवः लिङ्गरूपं धारयन्, तत्रैवोपरि च अधः च, प्रकटितवान्। स स्नेहपूर्णेन हृदया तं मुनिं उवाच— "हे मुनि, मां पश्य—अहं शिवः।" "या या पूर्वं सूक्ष्मरूपेण मया दृष्टा, तां त्वं दृष्ट्वा, अद्यैक्यं प्राप्य सिद्धिं लभसे।" "एष देशः समङ्गम इति प्रसिद्धिं गमिष्यति।" "अत्र योगस्य फलं पूर्णं भविष्यति, अस्मिन्नेव न संशयः।" तदा स देवदत्तः मुनिः परमविद्यां प्राप्तवान्। प्रम्लोचा अपि मुनिसुतं गर्भीकृत्य, आश्रमपरिसरेण निर्ययौ। शुचिस्मिता, स्वयम् आत्मानं नूतनां मन्यन्ती, शुद्धस्मितं कृतवती। ततः सा दृढनिश्चया सती, मनः तपस्याम् अर्पितवती। प्रथममासे सा केवलं फलानि भक्षयामास। तृतीयमासस्य पञ्चमे दिवसे, चतुर्थमासे सप्तमस्य मध्ये, सप्तमे चाष्टमे च मासे सा पत्रपतनानि एवाश्नात्। एवं सा शतसंवत्सराणि हर एवैकचित्ता स्थिता।