यत्र यज्ञः, तपः, दानं, पितृभ्यः समर्पणं, इच्छितदेवतापूजनं च क्रियते, तत्र सर्वे पृथिव्याः अपराधाः मया सम्यक् क्षम्यन्ति। एवं दिव्यनदीसंगमः अपि अत्र उद्घोषितः। अस्मिन महति पुण्यक्षेत्रे अहं पूर्वदिशं अभिमुख्य पृथिव्यां स्थितः। पृथिवि, अन्यदपि तव कथयामि, शृणु। मम दक्षिणपार्श्वे शिवः सर्वदुःखवर्जितः स्थितः। देवी, ये तम् उपलभन्ति, ते माम् अपि निश्चितं उपलभन्ति। पृथिवि, यः शिवं पूजयति, स मां पूजयति। अतः, उत्तमेन, एतत् क्षेत्रं हरिहररूपं इति विद्यात्। प्रथमं मोक्षक्षेत्रं, ततः रुरु नाम क्षेत्रं। पुण्यक्षेत्रस्य विस्तारः गण्डकीसंगमपर्यन्तं ज्ञेयः। यत्र भगीरथी गङ्गां संगच्छति, तत्र महत् पुण्यम्। आदौ भगीरथ्या सह गण्डकी संगता स्तुता। एतत्, सुन्दरी, शालग्रामस्य विषये तव उक्तम्। भगवद्भक्तानां प्रियं पुण्यं, यत् पूर्वं तया उक्तम्, तत् सर्वेषां पुण्यानां श्रेष्ठं, सर्वेषां तपसां महत्तमम्। सर्वेषां लाभानां मध्ये एषः श्रेष्ठः; अन्यः उच्चः नास्ति। अयुक्तेभ्यः, सेवायाः अज्ञानिभ्यः च न दातव्यम्। ये लोभमोहमदादिभ्यः मुक्ताः, पुण्यचित्ताः, ते सप्तपितृ, सप्तमातृ, सप्तश्वशुरग्रामाणि उद्धरन्ति। यः परमं प्राप्य इच्छति, स मम लोकं गच्छति। एतत् तव उक्तम्, महादेवि; किं अन्यत् श्रोतुम् इच्छसि? इति श्रीवराहपुराणे शालग्रामक्षेत्रमाहात्म्ये पंचचत्वारिंशदधिकशतपञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः। अथ हृषीकेशस्य रुरुक्षेत्रे माहात्म्यम्। शालग्रामस्य गुह्यम् अतिबलम् माहात्म्यम् श्रुत्वा, पृथिवी उवाच—एतद् श्रुत्वा, महाभाग, अहं दुःखवर्जिता अभवम्। यद् रुरुषण्डं इति त्वया उक्तम्, यत् त्वया परमपूजितम्, तत् परमक्षेत्रं, हृषीकेश, यत्र त्वं तेन नाम्ना आश्रितः। श्रीवराहः उवाच—भृगुवंशे वेदवेदाङ्गविद् एकः जन्म प्राप्तः, यज्ञविद्यायाम् निपुणः, व्रतानुष्ठाने रतः, अतिथिप्रियः च। शान्तमृगसमूहैः परिवृतः, मूलकन्दफलैः समृद्धः। दशसहस्रवर्षात् अधिकं कालं तत्र स्थितः। ततः इन्द्रः चिन्तयामास। भगवन्, तस्य मनः इन्द्रियाणि च व्याकुलानि सन्ति, मधुरवचनानि अब्रवीत्—यदा अहं विचारयामि, त्वमेव मम परममार्गः। इन्द्रवचनं श्रुत्वा, वायवः कामेन प्रेरिताः। यस्य मनः, स्वनियन्त्रितं अपि, न वयं कम्पयितुं शक्नुमः? तव अनुमतिं प्राप्त्वा, शीघ्रं वद, तुष्टः भव। तस्मिन्नेव काले, त्वां दृष्ट्वा मम चिन्ता नष्टा। ऋषिः हृषीकेशभक्तः, हिमवतः रम्ये स्थले निवसति। निश्चितं, मम पदं हर्तुम् इच्छन्, त्वं तपः परित्यज। ततः, कामेन प्रेरिताः, तं गन्तुं निश्चितवन्तः।