कस्यचित् गर्भे यः भविष्यति, तत्र किञ्चिद् संशयो नास्ति। अहं च ब्रह्मा च देवाः ऋषयः च सर्वे, हे केशव, सदा अत्र गण्डक्यां निवसामः, हे जगन्नाथ। अत्र सर्वपापैः विमुक्तः पुरुषः निःसंशयं मोक्षं प्राप्नोति। यत्र स्नानेन जनाः गङ्गास्नानफलं लभन्ते, गङ्गां विना का अन्याऽपि नदी तस्याः पुण्ये तुल्यां स्यात्? देविका नाम्ना अन्या नदी गण्डक्यां संयोगमगच्छत्। यत्र सृष्ट्यर्थं पृथगाश्रमं कृत्वा, तत्र ब्रह्मणः कन्या पुण्या नदीनां श्रेष्ठा उत्पन्ना। सा त्रिवेणी परमपवित्रा, देवानामपि दुर्लभा। पुरा वेदसागरात् द्वौ पुत्रौ जातौ—जयः विजयश्च। तृणबिन्दोः अपि द्वौ पुत्रौ अभवन्, पापिनौ अपि दृश्येन पुण्यवन्तौ। ते भक्त्या हरिं पूजयन्तः, इन्द्रियाणि मनश्च तस्मिन्नेव निलीनानि कृत्वा, पूजार्पणकाले हरिः तेषां भक्त्या हृतचित्तः तान् वरान् दत्तवान्। यज्ञसमाप्तौ राजा तान् पूजयित्वा गच्छापयामास। ततः ते हविर्भागं विभागयितुं प्रवृत्ताः, परस्परस्पर्धया युताः। तत्र विजयः तम् उक्तवान्—"यत् त्वया प्राप्तं, तत् तस्यैव।" "त्वं यत् गृहीत्वा न प्रयच्छसि, अतः त्वं गजो भव।" "त्वं अहंकारवशात् मां यथा भाषसे, अतः त्वं मत्स्यः भव।" एवं गण्डक्यां द्विजः मत्स्यरूपेण जन्म लेभे, स पूर्वजन्मस्मरणयुक्तः। गजः वनमध्ये स्थित्वा, गजराजैः गवयैः च बालकैः सह क्रीडति स्म। उभौ शापमोहितौ वनं भ्रमन्तौ पृथिव्याम्, त्रिवेणीं प्रति स्नानाय समुपजग्मतुः। स गजः स्वयमेव तान् पाययित्वा हृष्टः क्रीडामकरोत्। तत्र मत्स्यः, पूर्ववैरेण प्रेरितः स्मृत्वा, गजमाक्राम्य तं जलमध्यं प्राविशत्। तौ परस्परं बहुधा आकर्षन्तौ, दन्तच्छेदैः संघर्षन्तौ बभूवतुः। तत्र अनेके प्राणिनः ताभ्याम् अभिहता विनष्टाः। तदा भगवान् भक्तवत्सलः तेन आर्तेन प्रार्थितः। पुनः पुनः स पाषाणान् क्षिपन्, हरिसन्निधौ परस्परं संघट्टयामास। एवं तस्मिन् स्थले बहवः अन्ये अपि अभवन्, हे प्रिय। त्रिवेण्याः विषये किञ्चित् अपि संशयो न कर्तव्यः, हे सुन्दरी। यदा भरतः राजा पुलस्त्याश्रमसमीपे स्थितः, तस्मात् कालात् भरतकारणात् तत्र विरक्तिं लेभे। स यथा पूजितः, तस्मात् "जलेश्वरः" इति स्मृतः। यदा अहम्, हे भाग्यवति, शालग्रामे वा अन्यस्मिन् तीर्थे वा स्थितः, यत्र प्रथमः पतितः, तत्र एव तीर्थं जातम्। यः तत्र स्नानं कृत्वा दीप्तिमान् भवति, स सूर्यलोकमुपेयात्। भक्तरक्षणार्थं सुदर्शनं मया आज्ञापितम्। एवं तद् सर्वं मोहात् विक्षिप्तम्, सम्यग् आवृतं जातम्।