यदा सः महात्मा तत्र सहसा प्रकटितः, तदा सर्वे देवाः समागत्य तं समीपमुपजग्मुः। तत्र ब्रह्मा सविनयं प्रणम्य तं महादेवं पप्रच्छ—"भगवन्, केन इयं पृथिवी या लोकेषु विक्षोभं जनयति, निगृहिता?" इति। तदा शिवः क्षणमेकं ध्यानस्थः सन् ब्रह्माणं चान्यान् च देवतान् प्रति वाक्यमुवाच। सोमः अपि स्वैः गणैः सहितः, देवैः सह तत्र जगाम। तदा शम्भुः परमप्रसन्नः स्मितपूर्वकमिदम् अवदत्—"योऽयं सर्वस्याधारः सर्वस्य पर्यवेक्षिता, तस्य किं दुष्करं भवेत्? लोकानां हितार्थं मया तपः कृतम्। प्रभो, भवदर्शनं प्राप्य अहं पूर्णः अभवम्।" शिवः पुनरुवाच—"यत्र गण्डकी नदी, सर्वनदीषु श्रेष्ठा, कपोलस्वेदात् उत्पन्ना, तत्र न संशयः, यस्यां गर्भे स्यात्, अहं ब्रह्मा देवाः ऋषयः च, हे केशव, वयं सर्वे सदा तत्रैव स्थिताः स्याम्। हे लोकनाथ, अस्मिन्गण्डक्यां सर्वपापविनिर्मुक्तः, निःसंशयं मोक्षं लभते। यत्र स्नानेन गङ्गास्नानफलम् अवाप्यते, तस्याः समं फलं या नदी, गङ्गां विना का अन्याऽस्ति? देविका नाम नदी अपि गण्डक्यां समागतवती। यत्र सृष्ट्यर्थं पृथक् आश्रमं कृत्वा, ततः ब्रह्मणः कन्या पुण्या सर्वनदीषु श्रेेष्ठा जाता। सा त्रीवेणी परमपुण्या, देवानामपि दुर्लभा।" "पूर्वं वेदसागरात् द्वौ पुत्रौ जातौ—जयः विजयो च। तृणबिन्दोः अपि द्वौ पुत्रौ, पापौ सन्तौ दृष्ट्या पुण्यौ, अभवताम्। तौ भगवन्तं हरिं भक्त्या, इन्द्रियैः चित्तेन च एकाग्रौ, पूजयन्तौ। पूजाकाले हरिः तयोः भक्त्या आह्लादितः वरं दत्तवान्। यज्ञसमाप्तौ राज्ञा सत्कृत्य, तौ अग्रे स्थितौ। ततो विभाजनं कर्तुं, परस्परं स्पर्धां च अकुर्वताम्। तत्र विजयोऽवदत्—'यद्यत् त्वया लब्धं, तत् तस्य। यत् त्वया गृहीतम्, न प्रत्यर्पयसि; अतः त्वं ग्राहः भव।' इति।" "ततः सः अन्यः अपि अवदत्—'त्वं मद्वचनात् मदगजः भव।' इति। तदा गण्डकीनद्यां द्विजः पूर्वजन्मस्मृतिमान् ग्राहत्वं प्राप्तवान्। सः वनवासे गजशावकैः गजपालकैः च सह क्रीडन् वसति स्म। तौ उभौ शापमोहितौ वनं चरन्तौ पृथिव्यां विचरन्तौ। तत्र सः त्रिवेणीं प्रति गच्छन् स्नानाय उद्यतः। सः स्वयमेव तान् पाययित्वा सानन्दं क्रीडितवान्।" "तदा सः ग्राहः, पूर्ववैरस्मरणात् प्रेरितः, तं गजं आक्रम्य, तानि जलानि अपाकर्षयत्। तौ उभौ परस्परं बहुवारं आकृष्य, दन्तच्छेदं कृत्वा, संघर्षं अकुरुताम्। तत्र बहवः प्राणिनः तयोः पीडया नष्टाः। तदा देवः भक्तवत्सलः तेन आहूतः। पुनः पुनः सः शिलाखण्डान् क्षिपन्, हरिसन्निधौ परस्परं ताडयामास।