वराहपुराणम्

शृणु, देवी, पुराकाले तयोः पर्वतोः मध्ये विष्णुशिला च शिवशिला च प्रसिद्धे स्तः। तत्र रेवायाः कामना जाता—"मम सदृशः पुत्रो मम भवेत्" इति। तदा रेवायै वरः दातव्यः, हे चन्द्रचिह्निनि। ततः लिङ्गरूपेण, गणेशं पुरस्कृत्य, सा रेवाऽन्यया रूपेण मम जालमयी मूर्तिरिति ख्याता, शुभे। एवं वरं लब्ध्वा रेवाऽत्र मम सन्निधौ समागता। अन्यस्मिन्काले, हे बुद्धिसम्पन्ने, गण्डकी अपि दशसहस्रवर्षाणि तपश्चर्या कृतवती। शतं दिव्यानि वर्षाणि सा विष्णुमेव ध्यायन्ती तपः अकरोत्। तस्याः भक्त्या तुष्टः दयालुः भक्तवत्सलः मधुरं वचनं प्राह। "निश्चलया भक्त्या वरं वृणीष्व, साध्वी," इति तां सान्त्वयामास। तदा गण्डकी, शङ्खचक्रगदाधरं भगवन्तं दृष्ट्वा, उवाच—"भगवन्, योगिभिरपि दुर्लभं त्वां दृष्टवती। ततः त्वमेव मयि प्रविष्टः, अतः त्वं पुरुष इति प्रसिद्धः। यः ब्रह्म वेदेषु प्रतिपादितः, अनाद्यन्तः, अनन्तः, स एव त्वम्। या पराशक्तिः, या जगतो जननी स्मृता, सा अपि तव एव। पुरुषः गुणातीतः, अव्यक्तः, चिद्रूपः, निर्मलः। स्वयोगशक्त्या प्रविश्य त्वं कर्तृत्वं प्राप्तवान्। त्रिभिः गुणैः स्वभावेन सृष्टेऽस्मिन्संसारे, अन्यथा न भवति। यथा शुद्धे स्फटिके रक्तोत्पलमिव दृश्यते, तथैव त्वं सदा सर्वत्र प्रकाशसे। ब्रह्मादयः मुनयः अपि यथार्थतया त्वां न जानन्ति। मोहिता अस्मिन्संसारे कश्चन अल्पज्ञ एव तिष्ठति। अतः लोके महत्त्वं तव कृपया एव प्रार्थ्यते। दुःखितेषु दयालुः असि; मयि न प्रतिषेधः क्रियताम्। अतः, सुश्रोणि, यं कञ्चिदपि दुर्लभं वरं वृणीष्व। यः मम साक्षात्करं लभते, तस्य किमपि इच्छितं न अवशिष्यते। एवं कृत्वा, गण्डकी अञ्जलिं कृत्वा विनयपूर्वकं मधुरं वाक्यमुवाच—"हे विष्णो, मम गर्भं प्रविश्य मम पुत्रः भव" इति। ततः भगवान् विष्णुः, गङ्गायाः स्नेहं ज्ञात्वा, दयया संकल्पं चकार। शालग्रामशिलारूपं धारयित्वा सः सदा तव गर्भं प्रविष्टवान्। मम सन्निधानेन त्वं सर्वानदीनामुत्तमा भविष्यसि। वाङ्मनःकायसमुत्थान् महापापान् अपि त्वं निवारयिष्यसि। यः त्वया पितॄन् तर्पयति, सः तान् उद्धृत्य स्वर्गं नयति। सः अपि मम धाम प्राप्नोति, यत्र गत्वा न शोचति। एवं देवीं वरदानं कृत्वा, भगवान् तत्रैव अन्तर्धानं गतः। अहं च, भगवतः विष्णोः इच्छया रूपं धारयित्वा, ताराधिपतेः अङ्गानि प्रकाशयित्वा, तानि सम्यक् शुद्धानि कृतवान्। सोमस्य पश्यतः अहं तत्रैव अन्तर्धानं गतवान्। रावणप्रकाशिता या धारा, सा महान् पुण्यं ददाति। सोमनाथस्य पूर्वदिशि रावणस्य आश्रमः स्थितः इति।