तत्र, एकः पुरुषः एकरात्रिव्रतम् आचर्य स्नानं कुर्यात्। ततः, स्वकार्याणि सम्पूर्ण्य, स प्राणं त्यजति। अधुना, अस्य पुण्यक्षेत्रस्य मण्डलं मम वक्ष्यामि शृणु। तत्र अहम्, सुमध्याम् उवाच, विन्ध्यशिखरे स्थितः अस्मि। दक्षिणे चक्रं संस्थितम्, वामे गदा अपि संस्थिता। हलः मुसलम् च तत्र, शङ्खः पुरतः स्थितः। केचन एतत् न जानन्ति, मम मायया मोहिताः। एवं मन्दारमाहात्म्यवर्णनं समाप्तम्। ततः, मन्दारमाहात्म्यं श्रुत्वा, धर्मकामिनी पृथिवी सोमेश्वरादिलिङ्गादीनां क्षेत्रमाहात्म्यं त्रिस्रोतस्संगमं च कथयितुम् इच्छति। पृथिवी उवाच—हे विष्णो, मन्दारात् श्रेष्ठं क्षेत्रं कथय। श्रीवराहः उवाच—मम गूढं रहस्यं शालग्रामाख्यं ते वक्ष्यामि। हे पृथिवि, द्वापरे यदुवंशे अहम् स्थितः। तस्य पुत्रः अत्यधृष्टः सर्वधर्मनिष्ठः। तस्य पत्नी, हे वसुधे, सर्वाङ्गसुन्दरी। तस्यां गर्भे, हे शुभे, अहम् जन्मिष्यामि—नात्र संशयः। ततः, तस्य यदुप्रवरस्य गमनानन्तरम्, स सर्वदिशा मम पूजार्थं विचरति। तदा, हे वसुधा, सा पिण्डारकं मम पुण्यं क्षेत्रं गच्छति। पूर्वं, ईश्वरः योगिनां नाथः तत्र संस्थितः। पूर्वं अहम् अपि तत्र ईश्वरसहितः स्थितः। तत्र, तस्मिन् क्षेत्रे, हरः मत्स्यरूपेण मया सह स्थितः। अहम् अपि तत्र पर्वतरूपेण नित्यं तिष्ठामि। ते सम्यक् पूजनीयाः, विशेषतः चक्रचिह्निताः। तत्र शिवनाभिसदृशाः शिलाः, चक्रनाभिसदृशाः शिलाः च सन्ति। तत्र सोमः स्वनाम्ना परमं लिङ्गं स्थापयामास। ततः, शापमुक्तः, तेजोयुक्तः अभवत्। सोमेश्वरात् वरदः त्र्यम्बकः प्रादुरभवत्। सोमः उवाच—पञ्चवक्त्रं नीलकण्ठं त्रिनेत्रं नमामि। चन्द्रशेखरं सर्वदेवपूजितं नमामि। त्रिशूलधारिणं दमरुकरं वृषध्वजं नमामि। त्रिपुरान्तकं महाकालं अन्धकादिनाशनं नमामि। नागयज्ञोपवीती रुद्रमालिनं नमामि। अग्निचन्द्रसूर्यनेत्रं मनोवाक्पूर्वं नमामि। कैलासवासिनं हिमालयशिखराश्रमं शम्भुं नमामि। हे शुभ, वरं वृणु, यद् इच्छसि। सोमः उवाच—एष लिङ्गभक्तानां कामं देहि। देवेशः उवाच—विशेषतः तव अस्मिन क्षेत्रे, अद्य आरभ्य, हे गोपते, मम परमं रूपं अन्यत् तत्र स्थास्यति—नात्र संशयः। ते दुर्लभं देवैरपि वरं दास्यामि। विष्णुना सह विचार्य, हे कलानिधे, निश्चितं कृतवन्तः।