पश्चिमदिग्भागे तस्य रहस्यमेकं स्थानं देवैः सह संयुक्तं विद्यते। तत्र यः पञ्चान्नोपवासेन शुद्धः स्नानं कुर्यात्, स महात्मा प्रख्यातकीर्तिः सम्राट् तत्रैव प्राणान् त्यजति। ततः उत्तरपश्चिमदिशं प्राप्य, तस्मिन् उन्नते विंध्यशृङ्गे, यः मयि मनः समाहितवान् स्यात्, स तत्र स्नानं समाचरेत्। तत्र, हे महाभाग, रहस्यम् अस्मिन्स्थाने स प्राणान् त्यजति। दक्षिणदिशं शरणं प्राप्य, केवलं नामोच्चारणमात्रेण, यः अत्राष्टानक्तोपवासेन शुद्धः स्नानं कुर्यात्, स मया निर्दिष्टकर्मसु प्रतिष्ठितः प्राणान् त्यजति। पुनः, पश्चिमदिग्भागे परमं महद् रहस्यस्थानमस्ति। तत्र, यः एकाहारात्रोपवासेन शुद्धः स्नानं कुर्यात्, स स्वकृतकर्मसमाप्तः प्राणान् त्यजति। इदानीं, अस्य क्षेत्रमण्डलस्य वर्णनं मत्तः शृणु। अहं तत्र, हे सुन्दरनितम्बे, विंध्यशिखरे स्थितः अस्मि। दक्षिणे चक्रं प्रतिष्ठितम्, वामे गदा तिष्ठति। हलश्च मुषलश्च तत्र सन्ति, शङ्खः पुरतः स्थितः। केचन जनाः मम दिव्यामायया मोहिताः इदं न जानन्ति। एवं श्रीवराहपुराणे भगवत्प्रणीतशास्त्रे 'मन्दरमाहात्म्यवर्णनं' नाम त्रिचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। मन्दरस्य माहात्म्यं श्रुत्वा, धर्मकामया पृथिवी सोमेश्वरादिलिङ्गक्षेत्राणां त्रिवेणीसङ्गमस्य च माहात्म्यं पप्रच्छ। पृथिव्युवाच— हे विष्णो, मन्दरात् परं स्थानं ब्रूहि। श्रीवराह उवाच— रहस्यं मम शृणु, शालग्रामाख्यं नाम। हे पृथिवि, द्वापरयुगे यदुवंशमध्ये सुतः सुष्ठु पुण्यशीलः सर्वकर्मनिरतः अभवत्। तस्य पत्नी, हे वसुधे, सर्वाङ्गसुन्दरी आसीत्। तस्या उदरे, हे शुभे, अहं जन्म लभेयं, नात्र संशयः। ततः स यदुवंशश्रेष्ठः प्रयातः, स मम पूजार्थं दशसु दिशासु विचरन्। ततः सा वसुधा पिण्डारकं, मम पुण्यक्षेत्रं, जगाम। तत्र पूर्वं ईश्वरः योगिश्रेष्ठः प्रतिष्ठितः। अहं च तत्र पूर्वं ईश्वरसहितः स्थितवान्। तस्मिन्पुण्ये स्थले हरः मत्स्यरूपेण मया सह वर्तते। तत्र अहं पर्वतरूपेण नित्यं तिष्ठामि। ते विशेषेण पूजनीयाः, विशेषतः चक्रचिह्निताः। तत्र शङ्करनाभिसदृशाः शिलाः, चक्रनाभिसदृशाश्च शिलाः सन्ति। तत्र सोमः स्वनाम्ना परं लिङ्गं स्थापयामास। तदा शापात् विमुक्तः तेजसा युक्तः सन्, सोमेश्वरात् वरदः त्र्यम्बकः प्रादुरभूत्। सोम उवाच— पञ्चवक्त्रं नीलकण्ठं त्रिनेत्रं नमामि। सर्वदेवपूजितं चन्द्रशेखरं दिव्यं नमामि। त्रिशूलधारिणं, दीप्तहस्ते डमरुं वहन्तं, वृषध्वजं च नमामि।