सर्वाणि भूतानि स्वस्वकर्मजन्येषु स्थानेषु सम्पद्यन्ति, तेषां जन्म तु केवलं क्षणमात्रं, मासं वा वर्षं वा, यावत् कालं भवति। हे पृथिवि, यस्य सर्वं ज्ञातं—त्यागशास्त्रस्य सम्पूर्णं विज्ञानं—यः मानवः प्रतिदिनं प्रातःकाले उत्तिष्ठति, अस्य श्रवणं कुर्यात्, तस्य लाभः महान्। एषा, हे भाग्यवती, परा गुह्यतमं महद् रहस्यं यद् त्वां उक्तम्। एवं श्रीवराहपुराणे दिव्ये शास्त्रे एकशतचत्वारिंशदधिकशतद्विचत्वारिंशः अध्यायः 'गुह्यकर्ममहात्म्य' इति प्रसिद्धः। अथ पुनः मन्दारस्य महात्म्यं वर्णयिष्यामि, शृणु, हे सुन्दरी, अन्यं आख्यानम्। दक्षिणतटे जाह्नव्याः, विंध्यशिखरे स्थितम्, तत्र त्रेतायुगे, हे पृथिवि, रामः नाम्ना महातेजस्वी आसीत्। स नारायणस्य मुखात् श्रुत्वा, धर्मकामः अभवत्। पृथिवी उवाच—'मन्दारः त्वया उक्तः, दिव्यधर्मयुक्तः, धर्मार्थसम्पन्नः।' 'कियन्ति कर्माणि जनाः मन्दारे कुर्वन्ति? तेषां फलानि किम्?' 'मन्दारे किम् गुह्यं? तत्र रहस्यं किम्?' श्रीवराहः उवाच—'गुह्यं ते कथयामि, मन्दारस्य महाकर्म।' तदा अहम् मन्दारे क्रीडन् आसीत्, यदा स पुष्पितः अभवत्। तत्र मन्दारगिरौ, मम मनसि चिन्ता उदपद्यत्। विंध्यशिखरे, मम शक्त्या, मन्दारः महान् वृक्षः अपि अस्ति। तत्र शिलातले रम्यतमं मनोहरं स्थलं अस्ति। शृणु, हे सुमध्याम्, मन्दारवृक्षस्य महच्चरित्रम्। तत्र, मध्याह्ने, जनाः तं पश्यन्ति। तत्र मन्दारकुण्डे, यः पुरुषः उपवासेन एकभोजनं कृत्वा तिष्ठति—यदि कुण्डे, मन्दारस्य अधस्तात्, प्राणान् त्यजति—तत्र उत्तरे पार्श्वे प्रपणनाम्ना पर्वतः अस्ति। तत्र क्षेत्रे, मम परमं स्नानकुण्डं अस्ति, स्नानकुण्ड इति प्रसिद्धम्। तत्र, मम कर्मनिष्ठः, जीवन्मुक्तिम् प्राप्नोति। तत्र, पूर्वोत्तरदिशि, वैकुण्ठस्य गुह्यकारणम् अस्ति। यः तत्र स्नानं कुर्यात्, एकरात्रं उपवासेन स्थित्वा—सर्वकर्माणि कृत्वा, तत्र निश्चितं प्रस्थितः भवति। तत्र दक्षिणपूर्वे, रम्ये वराङ्गनायाम्, समस्रवा नदी प्रवहति। तत्र, एकभोजनं कृत्वा, उपवासेन स्नानं कुर्यात्। तत्र, मनः मयि स्थाप्य, जीवः त्यज्यते। तत्र मन्दारस्य पूर्वे, गुह्यं कूपे स्थितम्। तत्र, पञ्चभोजनं कृत्वा, उपवासेन स्नानं कुर्यात्। तत्र, अत्यद्भुतं कर्म कृत्वा, जीवः त्यज्यते। तत्र दक्षिणे, विंध्यात् उत्पन्नं गुह्यं स्थानम् अस्ति। तत्र, अहोरात्रं उपवास्य, स्नानं कुर्यात्। तत्र, कठिनं कर्म कृत्वा, प्राणान् त्यज्यते। तत्र दक्षिणपश्चिमे, श्रीमन्दारस्य पार्श्वे—यः अहोरात्रं उपवास्य, स्नानं कुर्यात्—स मम नियतं कर्म स्थाप्य, प्राणान् त्यज्यते। एवं मन्दारस्य क्षेत्रे, विविधेषु स्थानेषु, विविधव्रतानि, स्नानानि, उपवासाः, तत्र रहस्यं, कर्म, फलानि च, श्रीवराहस्य वचनात् पृथिव्याः सम्यक् ज्ञातानि।