वराहपुराणम्

श्रूयताम्, भगवतः वराहस्य महिमानं पृथिव्याः संवादे विविधानि चरितानि यथाक्रमम्। कश्चन मानवस्वरूपेण स्वबलप्रभावेन देवानां सभां विजित्य, दीर्घकालं—नवसहस्राणि वर्षाणि नवशतानि च—कुबेरधामात् पतितः, स्वेच्छया गन्तुं समर्थः अभवत्। तस्य नर्तनसमये, हे पृथिवि, अहं ते कथयामि, येन मनुष्यः संसारबन्धनानि छित्वा गन्तुं शक्नोति। त्रिंशल्लक्षाणि वर्षाणि त्रिंशदधिकानि शतानि च, मम कर्मसु भक्ताय फलरूपेण लभ्यन्ते, हे सुश्रोणि। सः संसारबन्धनैः विमुक्तः, मम भक्तरूपेण जायते। जम्बूद्वीपे प्राप्त्वा, स राजा-राजानां रूपेण जन्म लभते। पुनः सः मम भक्तः, मम कर्मणि निष्ठः भवति। यः मम मार्गे स्थित्वा, मम कर्माणि अनुष्ठाति, स बहूनि पुण्यकर्माणि कृत्वा, मम लोकं याति। मम भक्तानां सुखार्थं, सर्वसंसारमुक्तये च, सः दश पूर्वजान् दश च उत्तरजान् उद्धरति। यः भागवतशास्त्रेषु पठति, सः आत्मनः मोक्षं प्राप्नोति। यः सिद्धिं, श्रेयः, कल्याणं, मम प्रियं च इच्छति, सः कदापि शास्त्रनिन्दायै न पठेत्। एवं श्रीवराहपुराणे दिव्यशास्त्रे चाण्डाल-ब्रह्मराक्षसयोः संवादे 'वराहमहिमानिर्देशो नाम' एकाधिकत्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः। अथ, कोकामुखस्य (बदरी) महिमानं शृणु। पवित्राणि स्थलेषु यानि त्वया श्रुतानि, यानि चोक्तानि, तेषु परमं तत् स्थानं किम्, यत्र त्वं मूर्तिरूपेण स्थितः? श्रीवराह उवाच—तानि स्थानानि शृणु, यत्राहं स्थितोऽस्मि। यत् पूर्वं मया उक्तं कोकामुखं नाम स्थानम्, तत् लोहार्गलं नाम, येन म्लेच्छराजः सेवनं करोति। सर्वाणि तस्य तीर्थानि सह, मम वासभूमिः—अयं सर्वो जगत् चलाचलसहितः। ये मां जानन्ति, हे देवि, मम रहस्यं, मम मार्गमपि, ते तत्त्वतः वेत्ति। एवं भगवतः वचः श्रुत्वा, पृथिवी उवाच—कथं तदुत्तमं कोकामुखं? कथयितुमर्हसि। श्रीवराह उवाच—न कोकामुखात् श्रेष्ठतरं किञ्चिदस्ति, न कोकामुखात् प्रियतरं किञ्चिदस्ति। यः कोकामुखं गत्वा पुनः प्रतियाति, सः दुर्लभः। सर्वेषां तीर्थानां मध्ये, न कदापि कोकामुखस्य तुल्यं किञ्चिदस्ति, न भविष्यति। मम या परमं रूपं गूढं, तद् अपि न केनापि ज्ञायते। श्रीवराह पुनरुवाच—यत् रमणीयं कोकामुखं वर्णयामि, हे निष्पापे, तत् जलबिन्दुशैलात्, पृथिव्यां नगरे जातम्। सर्वासां आसक्तीनां परित्यागेन, सः मम लोकं प्राप्नोति। पर्वताद् भूमौ पतन्ती या धारा मुसलोपमा, तया सह, यः तत्र स्नात्वा, सहस्राग्निष्टोमफलम् आप्नोति, कर्मसु न मुह्यति, परमं फलम् अश्नुते। सः विशालायां शुद्धायां च भूमौ, मम मार्गे स्थित्वा, जन्म लभते। मम एतद् परमं रूपं पश्यति, अत्र न संशयः। एतत्, हे पृथिवि, न कश्चन जानाति, यत् वराहेण रक्षितम्। सः क्रौञ्चद्वीपे जायते, सम्पूर्णतया मम उपासने निष्ठः। सर्वासां आसक्तीनां परित्यागेन, सः मम लोकं गच्छति। एवं श्रीवराहस्य महिमानं, कोकामुखतीर्थस्य च श्रेयः, पृथिव्याः प्रश्नोत्तररूपेण, भगवता स्वयम् उद्घाटितम्।