वराहपुराणम्

कश्चित् आगच्छति, कश्चित् पुनः गच्छति, अपरः अपि याति, अन्यः आगच्छति च। कुतः कः जातः, कस्मै कः बन्धुः, का माता, कः पिता इति विचार्यते। सहस्रशः मातरः पितरश्च, शतानि पुत्राणां पत्नीनां च भवन्ति। एतेषु चिन्तासु, हे मातः, कदापि शोकं मा कुरु। तदा सः पुत्रः, “अहो, एतत् महद् रहस्यं किम्? पितः, कृपया कथय,” इति प्रणयपूर्वं मातरं पितरं च मधुरं वचनम् अवदत्। “एतत् सौकरवरहस्यं युवाभ्यां पृच्छ्यताम्,” इति सः उक्त्वा, आदित्यतीर्थं प्राप्त्वा, यत् किंचिद् पृच्छेयुः, तदेव पितरं प्रति उक्तवान्। सः अभिप्रायं कृत्वा, सौकरवरहस्यं ज्ञातुम् उद्यतः। तदा, सः पद्मनयनः आभीराधिपः तत्र गच्छति स्म। सर्वे अपि तेन सह, वित्तसमेताः, अग्रे ययुः। माघमासस्य त्रयोदश्यां, प्रातःकाले, सः यात्रायाम् आरब्धवान्। दीर्घकालानन्तरम्, त्वं नारायणं आनयः। स्नात्वा, पितृन् तर्पयित्वा, वस्त्राभरणैः भूषितः, तत्र स्थितः। तत्र भगुरसः नाम, धर्मनिष्ठः, मम आसित्। सः तस्मै विंशति गोः ददौ, महाद्रव्ययुक्ताः। सः दिव्यं धनं रत्नानि च प्रतिदिनं दत्तवान्। एवं तत्र वसतः, वर्षाकालः आगतः। कदम्बाः, कुṭजाः, अर्जुनाश्च पुष्पिताः। वर्षधाराभिः ताडिताः, मेघानां गर्जनं निनादनं च अभवत्। नद्यः निनदन्ति, मयूराः च विलपन्ति। तत्र, मन्दमारुतः वाति, मयूराणां सुखदः। एवं तस्याः ऋतेः, मेघडुण्डुभिनिनादेन कालः व्यतीतः। सरांसि निर्मलानि, पद्मैः कुमुदैः च पूर्णानि। सुखसुगन्धिशीतलः वातः वाति। एवं शरदृतौ समाप्तायाम्, कौमुदी-महोत्सवः आगतः। तदा, एकादश्यां दिवसे, स्नात्वा, शुक्लवस्त्रैः भूषितः, सा सुश्रोणी स्थितवती। षण्मासान् सुखेन निवसन्तः, द्वादशी दिवः आगतः। पितरौ यदा वचनं उक्तवन्तौ, धर्मनिष्ठः सः पुत्रः तद् शुश्राव। “एवं भवति, महाभागे, यथा त्वया उक्तम्। एषा द्वादशी, प्रियं, श्रीनारायणस्य प्रियतमा। कौमुद्यां शुक्लपक्षे द्वादश्यां, हृष्टाः दानानि प्रयच्छन्ति। तस्य दानस्य प्रभावात्, विष्णुं प्रीणयन्ति।” एवं तेषां संवादे, शुभा रात्रिः प्रातरं प्राप्ता। शुचिः भूत्वा, यथोचितं शुक्लवस्त्रैः भूषितः, सः पितरौ पादौ गृहीत्वा, तौ उवाच। “किं पृच्छसि, पितः, सौकरवरहस्यं यत्?” इति। “कृमीन् खादित्वा, अजीर्णेन पीडितः, अहं अतिव्यथितः। मां विमूढं दृष्ट्वा, बालकाः मां गृहीत्वा क्रीडितुं नीतवन्तः।” एवं सुसम्प्राप्तं तद् आख्यानं, श्रद्धया, सौम्यया च, वर्णितम्।