यदा सहस्रसूर्याणां तेजः किञ्चिदाकाशे समुत्तिष्ठेत्, तादृशं महात्मनः सौरभ्यं तत्र बभूव। तत्रैकस्मिन्नेव स्थले, स साक्षात् मुनिः, साकं विस्मयविस्तारितलोचनः, हे देवि, सकलमपि विश्वं नानाविधेन विभागेन पश्यति स्म। स मुनिः, भगवतः पुरतः कृताञ्जलिपुटः, शीर्ष्णा प्रणम्य, इदं वचनमुवाच—“यदि भगवन् वरदः स्यात्, हे केशव, तर्हि सः वरः तव भक्तायैव दीयताम्। अद्यैतस्य राज्ञः सश्वसैन्यवाहनस्य ममाश्रमे यथोचितं भोजितस्य, श्वस्तनं स्वगृहं प्रतिप्रयाणं भवतु।” एवं मुनिना कथिते, देवाधिदेवः स भगवान् वरदः सञ्जातः, तस्मै मनःसंयमं महद्वैदूर्यरत्नं च दत्तवान्। ततः स भगवान् तद्धानं कृत्वा तत्रैव अन्तर्धानं गतः। स च गौरमुखमुनिः, बहुभिः ऋषिभिः परिवृतः, स्वं पुण्याश्रमं प्रतिपेदे। तत्र स ब्राह्मणश्रेष्ठः मुनिः, हिमालयशृङ्गसमाकारं, महानेभघनप्रख्यं, शशाङ्ककान्तिसमप्रभं, शतभवनोपेतं गृहं ध्यायन् स्थितवान्। ततः विष्णोः वरप्राप्तः ब्राह्मणः सर्वथा तादृशानि सहस्रशः कोटिशश्च भवनानि निर्मितवान्। तेषां च सर्वेषां गृहेषु, तटेषु च, प्राकारान् उद्यानानि च निर्माय, कोकिलकूजनैः, विविधैश्च श्रेष्ठपक्षिभिः, चम्पकाशोकपुण्ड्रकनागकेसरवृक्षैश्च संयुतानि चकार। तेषु सर्वेषु गृहेष्वुद्यानानि, नानाविधवृक्षैः, गजाश्वशालाश्चासन्। तत्र ब्राह्मणः, नानापाक्यभक्ष्यभोज्यचोष्यलेह्यादि, सुवर्णपात्रेषु पक्तान्नान्निचयांश्च, सर्वविधानि भोजनानि सञ्चितवान्। एवं कृत्वा, स ब्राह्मणश्रेष्ठः राजानं तेजस्विनं प्रत्युवाच—“सर्वाणि तव सैन्यानि भवनानि प्रविशन्तु।” एवमुक्त्वा, स राजा पर्वतप्रख्यं तत् भवनं प्रविश्य, अन्ये च तत्रान्तः शीघ्रं प्रविशन्ति स्म। प्रविष्टेषु तेषु, गौरमुखमुनिः तद्धैव्यमणिं गृहीत्वा, राजानं प्रति वचनमुवाच—“स्नानभोजनयात्राक्लेशपरिहाराय, हे राजन्, तव समीपे कन्यकाः सेवकांश्च प्रेषयिष्यामि।” एवं उक्त्वा, स ब्राह्मणश्रेष्ठः, तं पुण्यं वैष्णवं मणिं, राज्ञः पुरतः एकान्ते न्यवेशयत्। तस्य निर्मलप्रभामणेरुपन्यासेनैव, सहस्रशः दिव्यरूपवतीः स्त्रियः तत्रोत्पन्नाः। ताः कोमलाङ्ग्यः सुशोभनगण्डस्थलाः, रम्याङ्ग्यः, मनोहरकेशयः, सुनेत्राः च, काञ्चनपात्राणि गृहीत्वा निर्गताः। एवं स्त्रीगणाः पुरुषसेवकाः च, राज्ञः सर्वे सेवकाः, केवलं भोजनानि वस्त्राणि च समानीय निर्गताः। ताः स्त्रियः शीघ्रं सर्वान् सेवकान्, राजमार्गे, अश्वगजान् पुरुषांश्च स्नापयामासुः। तत्र नानाविधवाद्यनिनादः अभवत्; स्नाति स्म राजा, ताः अन्याः स्त्रियः नृत्यन्ति स्म, अन्याः गायन्ति स्म, यथा देवेन्द्रस्य स्नानकाले। एवं दिव्यसेवया सेव्यमानः, स महात्मा राजा स्नात्वा, विस्मयपूर्णचित्तः, चिन्तयामास—“किमेतन्मुनेः सामर्थ्यं, किं तपसः, किं वा मणेः?” एवमुपस्पृश्य, शुभानि उत्तमानि वस्त्राणि धारयित्वा, नियमानुसारं नानाविधानि भोज्यानि राजा भुक्तवान्। यथैव महर्षिः राज्ञः पूजनं चकार, तथैव स श्रेष्ठमुनिः राजसेवकान् अपि सत्कारं चकार। यावत् स राजा, सह सेवकसैन्यवाहनैः, भुङ्क्ते स्म, तावत् सविता रक्ताभः अस्ताचलमगमत्। ततः रात्रिः आगता, शरत्पूर्णशशाङ्कतारकाभिरलङ्कृता, रोहिणीसखः शशाङ्कः मृदुलगुणैः सुमधुरां प्रभां प्रसारयामास। तत्र श्रीभृगुः, देवाधिपः, दैत्याचार्यश्च, कृष्णांशुकसूर्येण सहोत्थाय, पञ्चदश्यामुपेत्य न प्रकाशन्ते स्म; तेषां स्वभावेन, देहिनां मनांसि प्रभावितानि। पृथिवीसुतः स्वं गाढारक्तिमुत्सृजति, राहुः शशाङ्कप्रभया विमुक्तः, सुरासुरेषु लोके स्वभाव एव प्रवर्तते; धर्मात्मा राजा स्वस्वभावेनैव बलवान्। श्वेताधिपतीयं रश्मिवृन्दं, सूर्यशास्त्रपेषणशुद्धं, तत्र धूमकेतुः तमो न जनयति; तस्मिन्काले, कुशलानां गमनं प्रकाशमानं दृश्यते। राजपुत्रः स्वकर्मभिर्जगद्विद्योतयन्, बुधोदयेन विवृद्धबुद्धिः, सेवकानां चिरसम्भृतसङ्गः सन्तुष्टिं धर्मिष्ठेषु नयति। धूमकेतुः चिरं ताम्रं व्योम स्थिरीकरोति, राजदेवमार्गे प्रतिष्ठितः; दुष्टः सदा साधुसङ्गे स्वकर्मणि शुद्धिम् न दर्शयति। शशाङ्ककान्त्यापि दीप्ताः सर्वत्र दृश्यन्ते; कुलोत्पन्नाः धर्ममूलं धारयन्तः, शक्तिरश्मिसंयोगेन महोन्नतिं प्राप्नुवन्ति। सूर्यवरुणसम्भूतः स राजपुत्रः, त्रिदोषासक्तान् सम्यक् जेतुम् अर्हति; कौशिकवंशे प्रतिष्ठितः, वैदिककर्माणि नान्यथा प्रवर्तन्ते। मम स पुत्रः, यः द्वन्द्वानि संयोज्य राजासनं पूजितवान्, चिरं श्रीबुद्ध्या समन्वितः, विष्णोः स्मरणेनैव दुर्लभं स्थिरं करोति। एवं स पुण्याश्रमे मुनिना सा रात्रिः व्यतीता, दुर्जयस्य राज्ञः, सेवकौपसत्तमहारथगजैः, वस्त्राभरणादिपूजया च शोभिता। तादृश्यां रात्रौ, उत्तमरत्नैः भूषितायां, दिव्यपटवस्त्रच्छन्नायां, श्रेष्ठशय्याः गृहेषु व्यवस्थापिताः; तत्र रमणीयाङ्ग्यः स्त्रियः स्वहस्ताभिः प्रभाम् वर्धयन्ति स्म। तत्र राजा, भूमिपान् सर्वान् सेवकांश्च गृहं प्रेषयित्वा, तेषां गच्छतां पश्चात्, दिव्यस्त्रीसंवृतः, देवेन्द्रवत्, महाश्रियं प्राप्य, सुखेन निद्रां चकार। एवं स नृपश्रेष्ठः, सेवकसहिता, मुनिप्रभावात्, हृष्टचित्तः, तस्मिन्काले सुखेन शयानः। अथ रात्र्यतीता, राजा ताः स्त्रियः तानि च भवनानि अदृश्यानि अभवत्। स राजा, दिव्यासनानि वारिपात्राणि च अदृश्यानि पश्यन्, विस्मयाकुलः, शोकार्तचित्तः चिन्तयामास।