ततः मम वचनं श्रुत्वा, ग्रहाणां श्रेष्ठानां अधिपतिः भगवाँस्सोमः, प्रणिपत्य प्रोवाच— “भगवन्, यदि त्वं मयि तुष्टः, मम निमित्तं इह आगतः चेद्, तदा यावत् लोकाः स्थितिं यान्ति, तावत् अहं त्वयि एव स्थितः स्याम्, हे जनार्दन। यद्यपि भगवन्, मम रूपं यथा त्वया प्रतिष्ठितं, तद्वत् मम ब्राह्मणाः केवलं यज्ञेषु सोमपानं कुर्वन्तु। अमावास्यायां तत्र यदा त्वं क्षयमुपयासि, तदा तत्र पिण्डोदकादिकं पितृयज्ञं क्रियते। हे विष्णो, मम मनः कदापि अधर्मे न प्रवर्तेत; यदि प्रवर्तते, तदा वयं वनस्पतित्वं गच्छेम—एवं स्यात्। हे महाभाग, अनादि-मध्य-अन्तविहीन, यदि त्वं तुष्टः, तदा मम प्रार्थना स्वीकार्यताम्।” सोमस्य एतत् वचनं श्रुत्वा, अहं तत्रैव अदृश्यः अभवम्। सोमतीर्थे, यत्र परमं मोक्षं लभ्यते, यः अन्यथा दुर्लभः, तत्र अष्टमः भक्तः, मम विधिं सततं अनुष्ठाय, महान् आत्मा सोमः, कठोरं तपः कृतवान्। सः पञ्चसहस्रवर्षाणि ऊर्ध्वबाहुः उपरि उन्नतवद् स्थित्वा, मम अपराधात् विमुक्तः, ब्राह्मणानां अधिपतिः अभवत्। सः त्रिसहस्रवर्षाणि तथा त्रिशतवर्षाणि, धन-गुण-दानसम्पन्नः, महाभागः अभवत्। ब्राह्मणत्वं प्राप्त्वा, संसारात् विमुक्तः अभवत्। तस्मिन्नेव तीर्थे, मम मार्गानुगतः पुरुषः तद् ज्ञातव्यम्। तत्र यदा तमः व्याप्यते, कश्चन दृश्यते न; केवलं प्रकाशः दृश्यते, सोमः न दृश्यते—एष महाश्चर्यम्, हे पुण्यश्लाघ्य। एषः चिन्हः मम सौकरक्षेत्रे, हे महाभाग। अद्य अन्यं वृत्तान्तं कथयामि—शृणु, हे वसुधरा। तस्मिन् तीर्थे, एकः स्त्री, स्वेच्छया न, कर्मनिमित्तेन मृत्युम् उपगता। सा राजकन्या, विशालनेत्रा, श्यामवर्णा, सर्वाङ्गसुन्दरी आसीत्। नारायणस्य वचनं श्रुत्वा, शुभलक्षणैरलंकृता पृथिवी, विस्मयमूलं प्रष्टवती—“भगवन्, तव उक्तं तीर्थस्य महात्म्यं—गृध्रः तथा शृगालः मानवशरीरं प्राप्तवन्तौ। तत्र स्नानं वा, तत्र मृत्युः वा, हे जनार्दन, तेषां किं चिन्हं जायते, येन ते एवं जाताः?” पृथिव्याः वचनं श्रुत्वा, धर्मविदां श्रेष्ठः विष्णुः, प्रत्युवाच—“सत्यं शृणु, हे पृथिवि। यदा तद्वेलायां, मम कर्मनिश्चयेन, एकः राजा, महाभागः, स्वधर्मनिष्ठः आसीत्। तस्य पुत्रः, धर्मनिष्ठः, सर्वधर्मपरायणः, पितृर्थं मृगयायै वनं गतः। तत्र तस्य पितृकार्याय किमपि न लब्धम्। तत्र, एकः शुभः प्राणी, मध्ये आहतः, कम्पमानः आसीत्। जलं पित्वा, सा वृक्षस्य शाखां गता। अनिच्छया, तत्र सोमतीर्थे, प्राणान् त्यक्तवती। सः गृध्रवटतीर्थं प्राप्त्वा, विश्राम्यत्। एकेन बाणेन, गृध्रः तया हतः।” एवं श्रीमद्विष्णुपुराणे सोमतीर्थस्य महात्म्यं, सोमस्य तपः, पृथिव्याः प्रश्नः, विष्णोः उत्तरं, तथा राजकन्यायाः, गृध्रस्य, शृगालस्य च जन्मकथा, एकस्मिन् प्रवाहे, श्रद्धया, सुस्पष्टं प्रतिपादितम्।