वराहपुराणम्

श्रीवराह उवाच— शृणु सावधानं, धरितरि, यथार्थं तत्त्वं ते सम्यग्वक्ष्यामि। यः पापकर्मा रौरवेनरके सहस्रं दिव्यवर्षाणि वसति, तस्य मोक्षोपायं प्रवक्ष्यामि येन स पापात् प्रमुच्यते। एकं सलिलशय्यां, एकं व्योम्नि शय्यां च, पवित्रार्थं विनिर्दिष्टं। एष ते, सौम्ये, उच्छिष्टविसर्जनकृत्यस्य प्रायश्चित्तं सम्यगुक्तम्। एवं श्रीवराहपुराणे त्रयस्त्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः—"पूजाकाले विहारकाले च विहितविसर्जनस्य प्रायश्चित्तवर्णनम्" इति। अथ श्रीवराह उवाच— श्रूयतां, भक्ते मम कर्मणां, पूजादिककृत्येषु यानि दोषाः, तेषां प्रायश्चित्तानि प्रवक्ष्यामि, मम विहितकर्माणि विना। यदि कोऽपि मम कर्मसु निरतः स्यान्मूढ एव भवति, सुशोभने। यः पञ्चदशरात्रं व्योम्नि शय्यां कुर्यात्, स दोषात् विमुच्यते। मौनत्यागस्य च प्रायश्चित्तं नीलवस्त्रधरः मां यः समाश्रयेत् स्यात्। तस्य दोषशुद्धिं विस्तरेण ते वक्ष्यामि, सुशोभने। चन्द्रायणव्रतं विधिवत् कृत्वा पावनं भवति। यः मां विधिविरुद्धं समाश्रयति, स यद्यपि चन्दनगन्धपुष्पमाल्यादिभिः पूजनं कुर्यात्, तस्य फलमल्पमेव। तदा श्रीनारायणस्य वचनं श्रुत्वा, सा पृथिवी नियमेन स्थित्वा उवाच—"शुद्धा भूत्वा त्वं मम गोपनीयमुपायं वद," इति। "कथं विधिना, भूमौ भक्त्या, तव समीपं गच्छेत्?" इति सा पप्रच्छ, "मम सन्देहः, भगवन्, महदाश्चर्यं मे जातम्।" श्रीवराह उवाच— "सर्वं कर्म परित्यज्य यो मां समाश्रयति, तस्य रहस्यं परं पवित्रं सम्यगुक्तं। पूर्वं पूर्वदिशं प्रेक्ष्य, पादौ सलिलेन प्रक्षालयेत्, ततः हस्तौ जलेन क्षालयेत्। तदनन्तरं पादद्वयं पृथक् स्पृशेत्, 'पञ्च पञ्च' इति उच्यते। तत्र त्रिः जलपानं कुर्यात्, सर्वपापविनाशनम्। ततः प्राणायामं कृत्वा, मयि चित्तं समाहित्य, मूर्धानं त्रिः स्पृशेत् यत्र ब्रह्म प्रतिष्ठितम्। अद्वैतस्थितः स्वात्मानं यत्र यत्र तिष्ठति तत्र स्पृशेत्। एष विधिः मम समीपगमनकाले करणीयः। एवं कृत्वा मम विहितकर्मनियमः परिपालितः स्यात्।" एवं श्रीनारायणवचः श्रुत्वा, धरिणी पुनरुवाच—"प्रायश्चित्तशुद्धिप्रकारं विस्तरेण वद," इति। श्रीवराह उवाच— "ये मम विधिवर्जितकर्माणः, ते यां गतिं प्राप्नुवन्ति तां वक्ष्यामि। यः मां अपराध्य समाश्रयति, स कृमिरूपेण तिष्ठति, अत्र संशयो नास्ति। किं पुनः उपायेन स सिद्धिं प्राप्नुयात्? ब्राह्मणः, क्षत्रियः, वैश्यः, ये मम धर्मे स्थिताः, ते पापात् विमुक्ताः परमां गतिं प्राप्नुवन्ति। मम अङ्गानि स्पृशेत्, चलाचलद्रव्येषु चित्तं न्यस्येत्। सदा अहं तं इच्छामि यः संयतात्मा, शुभः, भगवद्भक्तः, शुचिः। अहं तमेव वाञ्छामि यः अहङ्काररहितः, पुण्यकर्मरतः, मयि भक्तः।" एवं श्रीवराहभगवत्कथितं पावनं रहस्यं धर्मयुक्तं पृथिव्यै सम्यगनुशास्य उपशमितपापः सदा भगवद्भक्तः भवति।