वराहपुराणम्

यः कश्चिद् एतेन विधिना प्रायश्चित्तं करोति, स पापात् विमुच्यते इति पूर्वेऽध्याये निर्दिष्टम्। एवं श्रीवराहपुराणे द्वात्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः, मृतस्पर्शनप्रायश्चित्ताख्यः, समाप्तः। अनन्तरं, पूजाक्रमे वा कर्मसु वा मूत्रपुरीषस्पर्शे च प्रायश्चित्तं कथ्यते। भगवान् हृषीकेशः वसुधां प्रार्थयते—"मया स्पृष्टा, हे पृथिवि, वायुः शरीरेण निष्क्रान्तः।" ततः सः वर्णयति—"पञ्चवर्षाणि शाकुनिकः, त्रिवर्षाणि मूषकः।" इदं दुःखं, मोहं च मम सन्दर्भे वर्तमानम्, हे देवी। एवं वचः श्रुत्वा, वसुधरा हृषीकेशं प्रत्युवाच—"यः तव कर्मनिष्ठः भक्तः, स अतुलं पापं प्राप्नोति। हे देव, तस्य सुखार्थं त्वया शुद्धिं प्रकाशयितव्यम्। पश्य, निष्पाप, मया सम्पूर्णं व्याख्यास्यते। यः एष दोषः कृतः, तेन विहितकर्मणा तं अतिक्रमेत्। तेन कर्मणा कृत्वा, मया सह स दोषयुक्तः न भविष्यति। एष ते कथितः, सौम्य, कर्मदोषस्य महत्त्वम्।" भगवान् पुनः वसुधां उवाच—"शृणु, पृथिवि, यथार्थं सम्प्रदिशामि। यः एष पातकं करोति, स रौरवेनरके सहस्रदेववर्षाणि वसति। प्रायश्चित्तं तत्र वक्ष्यामि, येन स पापात् मुच्यते। उदकशय्या एक, व्योमशय्या चान्या। एष ते उक्तः, सौम्ये, विष्ठोत्सर्गिणः विषयः।" एवं त्रयश्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः, पूजाक्रमे मूत्रपुरीषोत्सर्गप्रायश्चित्ताख्यः, समाप्तः। पुनः, पूजाक्रमे वा सम्बन्धिषु चेष्टासु प्रायश्चित्तं व्याख्यायते, स्वकर्मवर्जितम्, हे मम कर्मनिष्ठ भक्त। यः मम कर्मे रतः, स मूढः भवति, हे सुश्रोणि। पञ्चदशदिनानि व्योमशय्यया शयित्वा, मौनत्यागस्य प्रायश्चित्तम्। नीलाम्बरधारी यः माम् उपयाति, तस्य दोषनाशनं वक्ष्यामि, हे सुश्रोणि। चान्द्रायणव्रतं विधिना कृत्वा, यः माम् अयुक्त्या उपयाति, स यत् किञ्चित् सन्दलमाल्यगन्धयुक्तं समर्पयति, तत् फलदं न भवति। एवं नारायणस्य वचनं श्रुत्वा, सा सती व्रते स्थिता पृथिवी प्रोवाच—"मया शुद्धां कृत्वा, त्वया रहस्यकर्म प्रकाश्यताम्। केन विधिना, पृथिव्यां भक्तः सन्, शुद्धिं प्राप्नुयाम्? एष मे संशयः, भगवन्, महद् उत्सुकता च अस्ति।" श्रीवराह उवाच—"मया तव समीपे, एष परमगूढः रहस्यमूलकः विषयः सम्यगुक्तः। यः सर्वकर्माणि त्यक्त्वा माम् उपयाति—तत्र पूर्वं प्राचीमुखः, पादयोः जलप्रक्षालनं कुर्यात्। ततः शीघ्रं हस्तयोः अपि जलप्रक्षालनम्। तदनन्तरं, पादद्वयं पृथक् स्पृशेत्, 'पञ्च पञ्च' इति उक्त्वा। तत्र त्रिः जलपानं कुर्यात्, सर्वपापप्रक्षालनाय। तदनन्तरं प्राणायामं कृत्वा, मयि एकाग्रचित्तः स्यात्। तत्र शिरः त्रिः स्पृशेत्, यत्र ब्रह्म प्रतिष्ठितम्। तत्र अद्वैतस्थितः स्वात्मानं यत्र कुत्रापि स्पृशेत्। एष विधिः मम समीपे आगमने करणीयः। एवं कर्ता मम विधिसंक्रमणं पूर्णं करोति।" एवं नारायणस्य वचनं श्रुत्वा, देवी पृथिवी प्रसन्ना बभूव।