वराहपुराणम्

शुक्लपक्षे समुपस्थिते धर्मनिष्ठः स धर्मात्मा तिष्ठन्, तदा स भगवान् दीप्तिमन्तं चक्रं वह्निसमप्रभं मुक्त्वा, ‘‘मुक्त्यतां मुक्त्यतां भगवन्, चक्रं दीप्तं वह्निसन्निभम्’’ इति समादिशत्। ततः तेन चक्रेण विदारितः स भक्तश्रेष्ठः मम सायुज्यं प्राप, मम भक्तानां मध्ये प्रमुखः अभवत्। यः तु ताम्रपात्रेण भूमौ सम्पाद्यते, स तु ताम्रं, सीसकं, यशदं, कांस्यं, लोहं च—एतानि अपवित्राणि, तेषां पाप्यं स्वभावतः अभवत्। यत् किञ्चित् ताम्रपात्रेण भूमौ समर्प्यते, तत् मम प्रियभक्तैः, भागवतैः सदा कर्तव्यम्। दीक्षितभागवताः पाद्यं, अर्घ्यं चादिं समर्पयन्ति। ‘‘देवि, एतत् तुभ्यं सत्येन उक्तं, किं पुनः पृच्छसि?’’ इति मया उक्तम्। तदा देवी पप्रच्छ—‘‘भगवन्, दीक्षितः सन्ध्योपासना कथं करोति? केन मन्त्रेण तव भक्तः क्रियायुक्तः तां सम्पादयेत्?’’ इति। तदा श्रीमन्माधवी, सन्ध्योपासनायाः परमं मन्त्रं शृणु, यथार्थतया वक्ष्यामि। यथा सूर्यं पूजयन्ति, तथा पूर्वसन्ध्यां च परसन्ध्यां च पूजयन्ति। क्षणमेकं ध्यानासनं स्थाप्य, अयं मन्त्रः जपनीयः। ‘‘यावन्ति सहस्रवर्षाणि, तावन्ति वर्षाणि स मम लोके रमते।’’ मन्त्रः—‘‘सर्वे देवाः, ब्रह्मा, रुद्रः, इन्द्रः, त्वं च, हे सूर्य, सत्यान्निस्सृष्टं मूलरूपं अव्यक्तं च।’’ वयं तु, तमेव देवम् अव्यक्तरूपं स्वात्मनि स्थापयामः, तथैव। एतेनैव मन्त्रेण दीक्षितः सन्ध्योपासना कुर्यात्। एवं श्रीवराहपुराणे चतुर्वर्णदीक्षाताम्रवर्णनं नाम एकोनत्रिंशदधिकशततमं (१२९) अध्यायः समाप्तः। अथ, राजभोजनस्य प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि। नारायणस्य वदनात् दीक्षां शृत्वा, वसुधा पप्रच्छ—‘‘श्रोतव्यम्, भगवन्, अहं शुद्धा अभवम्। अहो, लोकनाथस्य महिमा! मम हृदि एकं परमं रहस्यं स्थितम्, भगवन्। पूर्वापरदोषाः त्रिंशद्-द्वयं कथिताः। केन कर्मणा तेषां दोषकृतां शुद्धिः स्यात्?’’ इति। तस्याः वचनं श्रुत्वा, हृषीकेशः महाबुद्धिः प्रत्युवाच—‘‘ये लोभात् वा भीत्या वा राजभोजनं भुञ्जते, ते दुःखिता अपि, वसुधे, राजभोजनं भुञ्जते।’’ इति। भगवत्-वचनं श्रुत्वा वसुधा ससंकम्पा अभवत्। सा व्रतस्थाभूत्, मनसि विषण्णा, पुनः पप्रच्छ—‘‘किं राज्ञः दोषः? तद् वद।’’ इति। तदा, सर्वधर्मविदां श्रेष्ठः श्रीवराहः उवाच—‘‘राजभोजनं कदापि भागवतैः, विशेषतः भार्गवैः, न भोक्तव्यम्। राजा लोके समदर्शी अपि सन्, तथापि राजभोजनं दोषयुक्तं ज्ञेयम्। अतः, किं वक्ष्यामि, तत् शृणु। मया विधिना स्थाप्येयं, तदा भक्तभागवतैः मयि निवेदितं शेषं भोजनं शुद्धं भवति।’’ इति। एवं विष्णोः वचनं श्रुत्वा, व्रतस्थां वसुधां प्रत्युवाच—‘‘केन कर्मणा शुद्धिः स्यात्? तद् वद, जनार्दन।’’ श्रीवराहः उवाच—‘‘ये राजभोजनं भुञ्जते, ते केन शुद्धिं प्राप्नुवन्ति?’’ एकं चान्द्रायणं, सम्यक् तप्तकृच्छ्रं च कृत्वा, तस्य दोषो नास्ति, वसुधे। एष मे वचनं, यः मम पूजार्थं परं पदं इच्छेत्।’’ इति। एवं श्रीवराहपुराणे ‘राजभोजनप्रायश्चित्तवर्णनं’ नाम त्रिंशदधिकशततमं (१३०) अध्यायः समाप्तः।