वराहपुराणम्

शिष्यं केवलं दृष्ट्वा, गुरुः कुम्भं समादाय तिष्ठति स्म। विष्णोः कृपया तस्य शिष्यस्य सर्वं कार्यं सफलं जातम्—दीक्षा च कुम्भश्च लब्धौ। ततः गुरुणा वाचिकेन मन्त्रेण शिष्यः दीक्षितो भवति। यदि अहं पुनः पुनः अधः गच्छन् विचरामि, तदा गुरोः च विष्णुदीक्षायाश्च लाभः सुलभः इति निश्चितम्। अस्य मन्त्रस्य जपेन वाचिकानुष्ठानं कर्तव्यम्। एवं स शिष्यः वस्त्रं प्राप्नोति; कुम्भं गृहाण, प्रिये। तत्र मन्त्रः—गन्धपात्राणि, सर्वाणि रमणीयगन्धान् गृहाण। ततः मधुपर्कं गृहित्वा, अयं मन्त्रोच्चारणीयः। तदनन्तरं, गुरोः पादौ गृहित्वा, यत्नेन तं तुष्टिं यच्छेत्; यत् गुरुणा उपदिष्टं, तत्स्मृत्वा अयं मन्त्रः पठनीयः—सर्वे भक्तजनाः मम वचनं शृण्वन्तु, मम गुरुणा सर्वे अभिलाषाः पूर्णीकृताः। एवं भूमौ ब्राह्मणस्य दीक्षा शास्त्रेण निर्दिष्टा। हे पृथिवि, एतेनैव विधिना दीक्षा कार्याऽस्ति। एवं श्रीवराहपुराणे सप्तविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ब्राह्मणदीक्षासूत्रनामकः समाप्तः। अथ कष्ट्रियस्य दर्पणाञ्जनमेखलादीनां विधिं प्रवक्ष्यामि; शृणु, हे पृथिवि। पूर्वेणैव मन्त्रेण तस्य दीक्षा कार्याऽस्ति। सर्वाणि तानि द्रव्याणि आनयेत्, हे भद्रे, एकं तु विना। दीक्षाकाले पलाशदण्डः न ग्राह्यः। ततः अनन्तरं अश्वत्थदण्डः दीक्षायां ग्राह्यः। यत् मया पूर्वं उक्तं, तत्सर्वं कर्तव्यम्। गुरोः पादौ गृहित्वा अयं मन्त्रः पठनीयः—हे विष्णो, सर्वाणि शस्त्राणि परित्यक्तानि, सर्वे कष्ट्रियकर्माणि परित्यक्तानि। एवं उक्त्वा स कष्ट्रियः मम समीपे तिष्ठति। तत्र मन्त्रः—देवदेव, अहं शस्त्राणि न स्पृशामि, न च निन्दां ब्रवीमि, प्रभो। ततः सर्वं पूजनीयम्। अनन्तरं, पूर्ववत्, भूमौ भोजनं दातव्यम्। एषा, हे देवी, कष्ट्रियस्य दीक्षा, या संसारात् मोक्षदायिनी। अथ वक्ष्यामि वैश्यस्य दीक्षां; शृणु तस्य सत्यम्, सुन्दरि। वैश्यकर्म परित्यज्य, स मम सेवायामेव प्रवर्तते। पूर्वोक्तं सर्वं तत्र संग्राह्यम्। प्रथमे, पूर्ववत्, स्थलम् गोमयेन लेपनीयम्। दन्तधावनाय उदुम्बरदण्डं दक्षिणहस्ते गृह्णीयात्। जानुभ्यां भूमिं स्पृशन्, अयं मन्त्रः पठनीयः—अहं वैश्यः, सर्वाणि वैश्यकर्माणि सम्बन्धांश्च परित्यज्य, त्वत्समीपं आगतः। एवं उक्त्वा, स अपि मम सेवायामेव प्रवर्तते। कृषिं, पशुपालनं, व्यापारं, क्रयविक्रयं च परित्यज्य, देवतानां भगवतां च पुरतः प्रणम्य, एवं वैश्यानां मम मार्गानुगामिनां दीक्षा। अथ वक्ष्यामि, कल्याणि, शूद्रस्य दीक्षां, यः मयि भक्तः। शूद्रस्य दीक्षाकाङ्क्षिणः, एते कर्मसु शीघ्रं कर्तव्यानि। ततः, देवी, अष्टहस्तपरिमाणं तैलाभ्यङ्गं कृत्वा, तं अनन्तरं नेतव्यः। एवं श्रीवराहपुराणे, ब्राह्मणकष्ट्रियवैश्यशूद्राणां दीक्षाविधिः यथाक्रमं भगवता उपदिष्टः।