यदा तयोः आगमनम् अभवत्, तदा राजा दुर्जयः विश्वपालैः सह उक्तवान्—“त्वया सर्वं निगृहीतम्; विश्वपालानां विना लोकस्य कार्यं न भवति। अतः अस्माकं तं परमं पदं प्रयच्छ।” एतद् वचनं श्रुत्वा धर्मविद् दुर्जयः पप्रच्छ—“कः भवति?” तदा तौ रिपुसंहारकौ प्रत्युक्तवन्तौ—“वयं असुरौ विद्युत्सुं विद्युनन च, सम्मानदातः।” पुनः तौ उक्तवन्तौ—“यदि त्वं इच्छसि, दुर्जय, वयं सर्वं विश्वपालानां कर्तव्यं धर्मसम्यक् साधूनां मध्ये करिष्यामः।” तदा दुर्जयस्य वचनानुसारं तौ स्वर्गे विश्वपालपदं प्राप्तवन्तौ; ततः शीघ्रं अदृश्यौ अभवताम्। तयोः महाकृत्यं यद् पर्वते कृतं तत् अपि कथ्यते; दुर्जयः राजा मन्दरपर्वते स्थितः। स राजा दिव्यं धनदस्य वनं नन्दनसदृशं दृष्ट्वा, तस्मिन रम्ये स्थले हर्षेण विचरन् अभवत्। तत्र सुवर्णवृक्षाणां अधः द्वे स्त्रियौ ददर्श, अतिविशिष्टे, अद्भुतदर्शने। ताः दृष्ट्वा विस्मयपूर्णः राजा चिन्तयामास—“काः एते शुभनेत्राः?” इति मनसि निधाय क्षणं तस्थौ; तस्मिन्नेव काले तस्मिन् वने द्वौ तपस्विनौ अपश्यत्। तौ दृष्ट्वा राजा अत्युत्साहेन समीपं गतः, तुर्यं हस्तिनः अवतर्य, ताभ्यां स्वयं प्रणामं अकरोत्। सौम्यं रेश्मी आसनं उपविष्टः ताभिः सह, तौ पप्रच्छताम्—“कः त्वम्? कुत्र आगतः? कस्य? किमर्थं अत्र स्थितः?” तदा राजा सुप्रतीकः हसन् उक्तवान्—“मम पुत्रः दुर्जयः नाम्ना जातः।” सर्वभूमिपालान् जयितुम् इच्छन् अत्र आगतः अस्मि, महर्षयः, युष्माभिः मम स्मरणं सदा कर्तव्यम्। कः भवतः? कथयतं, युक्तमिव मम अनुग्रहम् इच्छथः। तपस्विनौ उक्तवन्तौ—“वयं हेतृः प्रहेतृः च, मनोः स्वायम्भुवस्य पुत्रौ। देवसंहाराय मेरुपर्वतं आगच्छाव।” तत्र अस्माकं महाबलम्, गजाश्वरथसमाकीर्णम्, शतसहस्रैः देवगणान् विजितवन्तः। तेषां समस्तं महाबलम् असुरैः निहतम्, जीवितानि हृतानि दृष्ट्वा, देवाः शरणं प्रार्थितवन्तः। यत्र भगवन् हरिः स्वयं क्षीरसागरे विश्राम्यति, तत्र सर्वे देवाः भगवन्तं श्रद्धया प्रार्थयन्तः आगच्छन्। “देवदेव, हे हरि, अस्माकं बलं अग्रासुरैः पराजितम्; रक्षस्व, भयात् मोहिताः स्मः।” “पूर्वे, केशव, त्वया अस्माकं देवासुरयुद्धे कालनेमिं सहस्रबाहुं प्रति रक्षितम्।” “इदानीं अपि, देवेश, एते द्वावसुरौ हेतृः प्रहेतृः च, देवकण्टकौ महाबलसम्पन्नौ—हत्वा रक्षस्व, देवदेव, जगन्नाथ।” एवं उक्ते, विष्णुः नारायणः भगवान् उक्तवान्—“गच्छामि तौ हन्तुम्।” एतद् श्रुत्वा, देवाः मेरुपर्वतसमीपं अगच्छन्, जनार्दनं मनसि ध्यायन्तः। तं चिन्तयन्तः, चक्रगदाधरः देवः एकाकी, महाबलः, अस्माकं सैन्ये प्रविष्टः। भगवान् स्वबलात् एकं, दश, शतं, सहस्रं, लक्षं, दशलक्षं रूपाणि कृतवान्। राजन्, महाबलः देवः अस्माकं सैन्ये स्थितः, ये असुरा अस्माकं बलं आश्रित्य स्थिताः, ते भगवता भूमौ पतिताः, मृत्यवः अभवन्। ततः क्षणात् समस्तं सैन्यं, गजाश्वपदातिसम्पूर्णम्, विश्वरूपेण आश्चर्यशक्त्या विनष्टम्। चतुर्विधं सैन्यं हत्वा, चक्रधारी देवः दृष्ट्वा अस्माकं शक्ति क्षीणां, अदृश्यः अभवत्। एवं धनुर्धरस्य देवस्य कर्म दृष्ट्वा, तं एव शरणं गत्वा पूजितवन्तः। त्वं, राजन्, अस्माकं मित्रपुत्रः सुप्रतीकः; एते अस्माकं कन्याः—गृहाण, नराधिप। हेतृपुत्री सुकेशी, प्रहेतृपुत्री मिश्रकेशी। एवमुक्तः दुर्जयः राजा विधिवत् शुभे द्वे कन्ये पत्न्यौ अकरोत्। ताः प्राप्त्वा, राजा हर्षपूर्णः शीघ्रं स्वराज्यं प्रतिजगाम, सैन्येन परिवृतः। दीर्घकालात्, द्वौ पुत्रौ अभवताम्—सुकेश्या सुप्रभः, मिश्रकेश्यां सुदर्शनः। स दुर्जयः राजा, तौ उत्तमौ पुत्रौ प्राप्त्वा, अनन्तरं वनस्य सीमान्तं गतः। तत्र, भयङ्कराणि वन्यपशूनि हत्वा, वनवासिनं निष्पापं ऋषिं अपश्यत्। महात्मानं, भाग्यवन्तं गौमुखं नाम तपस्विनं, ऋषिसंघपालकं, पापत्रातारं दृष्टवान्। तस्य आश्रमः, शुद्धवारिपूर्णः, मृदुसंवातः, सुगन्धितवृक्षसमृद्धः, द्विजगृहः मेघसदृशः, दिव्यप्रासादसदृशः पृथिव्यां विराजमानः। तस्य वातावरणं यज्ञाग्निसदृशं, गृहेषु शुद्धतमम्, शिष्यैः सामगानैः घोषितम्, रम्याभिः स्त्रीभिः ऋषिपुत्रीभिः च पूर्णम्, सर्ववृक्षेषु पुष्पितैः अलङ्कृतम्—एवं आश्रमः विराजते। श्रीवराहः उक्तवान्—तदा गौमुखस्य आश्रमं दृष्ट्वा दुर्जयः राजा तस्य रम्यं वातावरणं चिन्तयामास। “अत्र प्रविश्य धर्मिष्ठान् ऋषीन् पश्यामि।” इति मनसि निधाय, राजा तं आश्रमं प्रविष्टवान्। तत्र प्रविष्टे राज्ञि, पुण्यात्मा गौमुखः ऋषिः हर्षपूर्णः पूजां अकरोत्। स्वागतवाक्यानन्तरं, संवादस्य अन्ते, महर्षिः उक्तवान्—“राजश्रेष्ठ, यथाशक्ति तव च तव अनुचराणां भोजनं दास्यामि।