धर्मात्मा राजा, चिन्तयन् एवं, राज्यं दुर्जयाय समर्प्य, स्वयं चित्रकूटनाम्नि पर्वते गतः। दुर्जयः तु महद् राज्यं गजाश्वरत्नैः सारथिभिः सैन्धवैः प्राप्त्वा, राज्यवृद्धिं विचारयामास। तद् ध्यायन् बुद्धिमान् दुर्जयः गजाश्वरत्नैः सारथिभिः पदातिभिः सेनाम् संगृह्य, उत्तरदिशायाम् आश्रयम् अकरोत्। उत्तरेषु सर्वेषु प्रदेशेषु, सिद्धानां महात्मनां भूमिः दुर्जयस्य अभूत्। ततः दुर्जयः भारतनाम्नि भूमिं, यत्र विजयः अत्यन्तदुष्करः, जयित्वा, किम्पुरुषाख्यं प्रदेशं अपि विजिग्ये। ततः हरिवर्षं सुवर्णमयं रम्यं प्रदेशं कुरुभद्राश्वं च अपि विजिग्ये। इलावृतं मेरु-मध्यदेशं अपि स विजिग्ये। सर्वाणि तानि प्रदेशानि दुर्जयः विजिग्ये। जम्बूद्वीपं अपि जयित्वा, राजा दुर्जयः देवराजं सर्वैः देवैः सहितं पराजितुम् अभिप्रययौ। तत्र, ब्रह्मपुत्रः महर्षिः नारदः मेरुशिखरे स्थितः, दुर्जयस्य देवगन्धर्वदानवगुह्यककिन्नरदैत्यविजयं देवराजाय उद्घोषयामास। ततः इन्द्रः, शीघ्रतया प्रेरितः, लोकपालैः सहितः, दुर्जयस्य विनाशाय मेरुं विहाय, मानवलोकं गत्वा, आयुधैः शीघ्रं विजिग्ये। पूर्वदिशायाम् इन्द्रः लोकपालैः सहितः स्थितः, तत्र तस्य महद् कार्यम् अभविष्यत्। दुर्जयः देवांश् पराजित्य, गन्धमादनपर्वतस्य शिखरे स्वं शिविरं स्थापयित्वा, आपूर्ति-विन्यासं कृत्वा, द्वौ तपस्विनौ तत्र आगतौ। तयोः आगमने, दुर्जयः तथा लोकपालाः ऊचुः—“सर्वं युष्माभिः निग्रहीतम्; लोकपालानां विना लोकः न प्रवर्तते। अतः, तं परमं पदं अस्माकं दत्तम्।” तद् उक्ते, दुर्जयः धर्मज्ञः पप्रच्छ—“कः भवतः?” तौ शत्रुनाशकौ ऊचतुः—“वयं असुरौ विद्युत्सु-विद्युनौ, सम्मानदायक।” “यदि त्वं इच्छसि, दुर्जय, वयं सर्वं लोकपालकार्यं धर्मेण, सुव्यवस्थया साधुषु करिष्यामः।” ततः दुर्जयस्य अनुमतौ, तौ दिवि लोकपालपदं प्राप्तवन्तौ, तत्क्षणम् अदृश्यौ अभवताम्। तयोः पर्वते कृतानि महाकर्माणि अपि कीर्तयिष्यन्ति; दुर्जयः मन्दरपर्वते स्थितः। तत्र, धनदस्य दिव्यवनं नन्दनसदृशं दृष्ट्वा, स राजा रम्ये स्थले सन्तोषेण विचरति स्म। तत्र सुवर्णवृक्षाणां अधः, द्वे कन्ये अतिविशालशोभायुक्ते अद्भुतदर्शने दृष्ट्वा, स विस्मितः चिन्तयामास—“काः एते शुभलोचनाः?” तद् ध्यायन्, क्षणं तस्थौ; तत्रैव द्वौ तपस्विनौ वनान्तरे अपश्यत्। तौ दृष्ट्वा, राजा हर्षेण शीघ्रं गजात् अवतीर्य, स्वहस्तेन तौ प्रणम्य, समीपं गतः। तौ उत्तममणिवस्त्रासनं उपविष्टौ, पप्रच्छतुः—“कः त्वम्? कुतः आगतः? कस्य पुत्रः? किमर्थं अत्र आगतः?” राजा सुप्रतीकः नाम्ना, हास्यं कृत्वा, तौ ऊचुः—“मम पुत्रः दुर्जयः जातः।” सर्वान् भूमिपालान् विजिग्ये इच्छन्, अत्र आगतः अस्मि; यूयं तपस्विनौ स्मरन्तु मां सदा। कः भवतः? कथयताम्, यद् इच्छामि भवद्भ्यः अनुग्रहम्। तौ तपस्विनौ ऊचतुः—“वयं हेतृ-प्रहेतृ, मनोः स्वायम्भुवस्य पुत्रौ। देवसंहाराय मेरुं आगच्छाम। तत्र, अस्माकं महद् सेना गजाश्वरत्नैः सारथिभिः पूर्णा, शतसहस्रैः देवगणान् पराजितवती।” तेषां सर्वेषां देवसेनानां विनाशं दृष्ट्वा, असुरैः प्राणहरणं कृत्वा, देवाः शरणं प्राप्तवन्तः। यत्र श्रीहरिः स्वयं क्षीरसागरे विश्राम्यति, तत्र सर्वे देवाः भक्त्या विनयेन तं उपगच्छन्ति स्म। “देवदेव, हे हरि, असुरश्रेष्ठैः अस्माकं सेना पराजिता; रक्षस्व, भीताः अस्माकं इन्द्रियाणि मोहितानि।” “पूर्वे, हे केशव, असुरदेवयुद्धे, क्रूरं कालनेमिं सहस्रबाहुं पराजित्य अस्मान् रक्षितवान्।” “अद्यापि, देवेश, एते द्वावसुरौ हेतृ-प्रहेतृ, देवकण्टकौ, महद् सेनायुक्तौ—तौ हत्वा सर्वान् रक्षस्व, देवदेव, विश्वनाथ।” एवं उक्तः, विष्णुः नारायणः प्रभुः, “अहं तौ हन्तुं गमिष्यामि,” इति जगन्नाथः उक्तवान्। ततः देवाः मेरु-पार्श्वं गत्वा, जनार्दनं ध्यायन्तः, प्रस्थिताः। यदा तं चिन्तयन्ति, तदा चक्रगदाधरः देवः एकाकी, महाबलः, अस्माकं सैन्यं प्रविश्य। स्वबलात्, प्रभुः एकं, दश, शतं, सहस्रं, लक्षं, दशलक्षं रूपाणि धारयामास। राजन्, महान् देवः अस्माकं सैन्ये स्थितः, यः कश्चन असुरः अस्माकं बलं आश्रित्य तिष्ठति, स भूमौ पतितः मृतः अभवत्। ततः, क्षणमात्रेण, अश्वगजपदातिभिः पूर्णं सैन्यं विश्वरूपस्य अद्भुतबलात् विनष्टम्। चतुर्विधं सैन्यं हत्वा, चक्रधारी देवः दृष्ट्वा अस्माकं बलं शुष्कम्, अदृश्यः अभवत्। तस्य धनुर्धरस्य कृत्यं दृष्ट्वा, वयं तस्य शरणं गत्वा, तं पूजयामः। राजन्, त्वं अस्माकं मित्रस्य सुप्रतीकस्य पुत्रः; एते अस्माकं कन्ये—स्वीकुरु, नराधिप। हेतृकन्या सुकेशी, प्रहेतृकन्या मिश्रकेशी। एवं विवाहकारैः उक्तः, दुर्जयः धर्मेण तौ शुभे कन्ये पत्न्यः कृतवान्। तौ प्राप्त्वा, राजा महसुखेन स्वराज्यं शीघ्रं प्रत्यागच्छत्, सेनया परिवृतः।