कदाचित् अहं गङ्गातटे निवसन् स्नानाय गतवान्। स्नानात् समुत्थाय मुनिभिः स्तुतं स्वरूपं पुनरवाप्तवान्। तदा मम मनसि चिन्तायाम् अभवत्—"मधवस्य सेवायां किं पापं मया कृतम्? अच्युतस्य सेवायां किमनुचितं मया भुक्तम्? यथाहं नरकं गतवान्, तद् यथार्थं मे कथय।" तदा स मया पूर्वं मोहवशात् उक्तं स्म। तस्य दुःखपूर्णं दयासंयुक्तं भाषणं श्रुत्वा मया प्रोक्तम्—"ब्राह्मणश्रेष्ठ, स्वकृतदोषात् यः ते दुःखोत्पादः, तस्मात् शोकं मा कृथाः। येन त्वं दुःखमाप, पशुयोनि च प्राप्तवान्। पुनः शृणु, ब्राह्मणोत्तम! दिव्यान् वा भोगान्, भूमौ वा यान् इच्छसि, तान् ते ददामि। वैष्णवीं माया या त्वया कामिता दृष्टा, ब्राह्मण, पञ्चाशद् वर्षाणि, न च मृगयोर् गृहे अपि। अपरेणापि वचनेन त्वां वक्तुम् इच्छामि, द्विजश्रेष्ठ! त्वया न किञ्चिद् शुभाशुभं कृतम्। यानि पापानि दुष्कृतानि वा पूर्वजन्मनि कृतानि, येन त्वं एतां स्थितिं प्राप्तवान्। ये द्विजाः शुद्धाः मम भक्ताः, तान् त्वं नाभिवादितवान्। त एव मम स्वरूपम्, ब्राह्मणश्रेष्ठ, मया तैः अत्र विज्ञायते—अत्र न संशयः। ये द्विजाः मां द्रष्टुम् इच्छन्ति, ते अपि मम भक्ताः। विशेषतः कलौ अहं ब्राह्मणरूपेण स्थितः। यः मां प्राप्तुम् इच्छति, तस्मै न किञ्चिद् अगोचरम् अस्ति। गच्छ, ब्राह्मण, सिद्धोऽसि; प्राणत्यागे सति मां प्राप्स्यसि। एवं उक्त्वा, शुभे, तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छम्। ततः कठिनं कर्म कृत्वा श्वेतद्वीपं प्राप्तवान्। धनुः, तूणीरं, बाणं, खड्गं च गृहीत्वा मायाशक्तियुतः स्थितः। हे पृथिवि, मम मायायाः किं तव? त्वं न युक्ता मम मायां वेदितुम्। एषा मम मायायाः कथा, महाशक्तिसंयुक्ता, पृथिवि, तव उक्ता। कथासु एषा श्रेष्ठा, तपःसु अपि सर्वोत्तमा, रिपूनां दाहिनी। यः भक्तजनमध्ये एतां कथां सदा पठति, न तु अभक्तेषु प्रकाशयति, यः च पृष्टः मम भक्तानां पुरतः पठति, शूद्रेषु अपि, यः च प्रातःकाले दृढनिश्चयेन पठति, पृथिवि, सः कालेन पूर्णेन स्वान्तं प्राप्य मोक्षं लभते। यः च एतां महाकथां प्रतिदिनं शृणोति, पृथिवि, सः धन्यः। एषा, शुभे, या त्वया पूर्वं कामिता, मया अद्य उक्ता। इदानीं कुब्जाम्रकस्य माहात्म्यकथा प्रवर्तते। मम मायायाः प्रभावं श्रुत्वा, पृथिवी व्रतानुष्ठाने स्थिता, इति उवाच—"नाहं तद् वेद्मि, न च पूर्वं यदुक्तं। कुब्जाम्रके किम् पुण्यं, किम् नित्यं पोषणं अस्ति?" वराह उवाच—"कुब्जाम्रकस्य पोषणं, तत्र तीर्थं च, कल्याणि, सर्वं ते सम्यग् यथार्थं वदामि, सुन्दरी। यानि कर्माणि येन तत्र स्नातः अपि मृतः स्यात्, तानि शृणु। मधुकैटभयोः वधं कृत्वा ब्रह्मणः आज्ञया, तत्रैव महर्षिं रैभ्यं दृष्टवान्, प्रणतः पृथिवि। सः धर्मज्ञः, शुद्धः, कुशलः, जितेन्द्रियः महर्षिः आसीत्।