इन्द्रं दृष्ट्वा, ऋषिः अन्तः प्रसन्नः बहिः अप्रसन्नः सन्, देवेन्द्रे कोपितः तं तीव्रं शापं प्राह। सः उवाच – “हे मूढ स्वर्गाधिप, यत् त्वया मम अवमानः कृतः, अतः त्वं राज्यात् पतितः अन्यत्र वासं करिष्यसि।” एवं कोपेन उक्त्वा ऋषिः राजानम् अपि सम्बोधयामास – “हे राजन्, तव पुत्रः शौर्ये दृढः भविष्यति। सः इन्द्रसदृशः रूपेण, तेजस्वी, शस्त्रविद्यायाम् निपुणः, विक्रमस्य प्रसिद्धः, विद्युत्प्रभायाः कलासु कर्मसु च पारंगतः, कर्मणि उग्रः, अपराजितः, अतिबलवान् राजा भविष्यति।” इति ऋषिः उक्त्वा तत्रतः निर्जगाम। ततः धर्मात्मा सुप्रतीकः राजा स्वस्य पत्नीं विद्युत्प्रभां गर्भधारणाय प्रेरितवान्। समये सम्यक् आगते सा पुत्रं प्रसूतवती। तस्य पुत्रस्य नाम दुर्जयः, सः महाबलवान् आसीत्। तस्य जातकर्मादिकं संस्कारं स्वयं तपस्वी दुर्वासाः शुद्धदेहः कृतवान्। ऋषेः कर्मणः प्रभावेन सः पुत्रः सौम्यः अभवत्, वेदशास्त्रार्थं अवगतम्, धर्मनिष्ठः, शुद्धः च। तस्य महात्मनः राज्ञः द्वितीयपत्नी कीर्तिमती नाम्ना पुण्यशीला आसीत्; तस्य पुत्रः सुद्युम्नः वेदवेदाङ्गविद् अभवत्। दीर्घकालानन्तरं, सः उत्तमः राजा सुप्रतीकः तं दुर्जयं राज्याय योग्यं दृष्ट्वा समीपम् आनयत्। वृद्धः सन्, वाराणस्याधिपः सः दुर्जयस्य राज्ये विचारं कृतवान्। एवं चिन्तयन् धर्मात्मा राजा दुर्जयाय राज्यं दत्त्वा स्वयं चित्रकूट पर्वते गतः। दुर्जयः महत् राज्यं गजाश्वरथपत्तिसम्पन्नं लब्ध्वा, राज्यवृद्धिं विचारयामास। एवं चिन्तयन्, बुद्धिमान् सेना गजाश्वरथपत्तिसम्पन्नां सङ्गृहीत्वा, उत्तरदिशं शरणम् गच्छति। सर्वे उत्तरप्रदेशाः तस्य महात्मनः सिद्धानां राज्ये अभवन्। सः भारताख्यां दुर्गमां भूमिं विजित्य, ततः किम्पुरुषाख्यं देशं अपि जितवान्। पश्चात्, हरिवर्षं सुवर्णमयं रम्यं, कुरुभद्राश्वं च, इलावृतं मेरुमध्यप्रदेशं च, सर्वं विजितवान्। जम्बूद्वीपं विजित्य, राजा देवानाम् अधिपतिं सह सर्वैः देवैः पराजितुं प्रवृत्तः। मेरुं आरोहन्, ब्रह्मपुत्रः नारदः ऋषिः दुर्जयस्य देवेन्द्रादीनां, गन्धर्वदानवगुह्यककिन्नरदैत्यविजयं देवेन्द्राय निवेदितवान्। ततः इन्द्रः शीघ्रं प्रेरितः, लोकपालैः सह दुर्जयं विनाशयितुं मेरुं त्यक्त्वा मर्त्यलोकं अगच्छत्। पूर्वदिशि इन्द्रः लोकपालैः सह स्थितः, तत्र तस्य महद्वृत्तान्तः घटिष्यते। दुर्जयः देवान् विजित्य, गन्धमादनपर्वतशिखरे शिविरम् स्थापयित्वा, सम्पदः व्यवस्थितवन्; ततः द्वौ तपस्विनौ तस्य समीपम् आगतौ। तयोः आगमनसमये, दुर्जयः राजा च लोकपालाः च उक्तवन्तः – “सर्वं युष्माभिः नियन्त्रितम्; लोकपालविना जगत् न प्रवर्तते। तस्मात् तं परमं स्थानं दत्तम्।” एवं उक्ते, दुर्जयः धर्मज्ञः पप्रच्छ – “कौ भवेतम्?” तौ शत्रुनाशकौ प्रत्युक्तवन्तौ – “वयं असुरौ विद्युत्सु, विद्युनना च, हे सम्मानदाता।” “यदि त्वं इच्छसि, दुर्जय, वयं लोकपालानां सर्वकार्याणि धर्मेन सुव्यवस्थितानि साधुजनमध्ये करिष्यामः।” दुर्जयस्य उक्ते, तौ दिवि लोकपालत्वे स्थापितौ, ततः अदृश्यौ अभवताम्। तयोः महाकृत्यं पर्वते अपि वर्णनीयम्; राजा दुर्जयः मन्दरपर्वते स्थितः भविष्यति। धनदस्य दिव्यवनं नन्दनसदृशं दृष्ट्वा, सः उत्कृष्टः राजा तत्र रम्ये स्थले हर्षेण विचरति स्म। तत्र सुवर्णवृक्षाणां अधः, द्वे कन्ये अत्युत्तमं रूपं, अद्भुतदर्शनं दृष्टवान्। ताः दृष्ट्वा विस्मितः राजा चिन्तयामास – “काः एताः शुभाक्ष्यः?” एवं मन्युः किञ्चित् स्थित्वा, तत्र द्वौ तपस्विनौ वनान्तरे अपश्यत्। तौ दृष्ट्वा, राजा शीघ्रं हर्षेण समीपम् अगच्छत्, हस्त्यपृष्ठात् अवतीर्य, तौ स्वयम् प्रणामं कृतवान्। ताभ्यां सह उत्तमं रेशमी आसनं उपविष्टः, तौ पप्रच्छताम् – “कः त्वम्? कुतः आगतः? कस्य? किमर्थम् आगतः?” राजा सुप्रतीकः नाम्ना प्रसिद्धः, हास्यं कृत्वा तौ उक्तवान् – “मम पुत्रः दुर्जयः जातः।” सर्वान् भूमिपालान् विजेतुम् इच्छन्, अहम् अत्र आगतः, हे उत्तमौ; युवां तपस्विनौ मम स्मरणं सदा कुरुताम्। युवां कः, वदतम्, यतः तौ मम अनुग्रहार्थिनौ इव दृश्येते। तपस्विनौ उक्तवन्तौ – “वयं हेतृ, प्रहेतृ च, मनोः स्वायम्भुवस्य पुत्रौ। मेरुं देवसंहाराय आगतौ।” तत्र, अस्माकं महती सेना गजाश्वरथसमाकीर्णा, सर्वदेवगणान् शतशः सहस्रशः विजितवती। तेषां सर्वेषां देवसेनायाः विनाशं दृष्ट्वा, असुरैः जीवनानि हृतानि, देवाः शरणं ययुः। यत्र हरिः देवाधिपः स्वयं क्षीरसागरे विश्राम्यति, तत्र सर्वे देवाः भक्ति-प्रणामेन तं उपगम्य प्रार्थयन्ति। “हे देवदेव, हे हरि, अस्माकं सेना अग्रगण्यैः असुरैः पराजिता; रक्षस्व, वयं भीताः, मनः भ्रमितम्।” “पूर्वे, हे केशव, त्वया अस्माकं रक्षां देवासुरयुद्धे क्रूरं कालनेमिं सहस्रबाहुं प्रति कृतम्।” “अधुना अपि, हे देवाधिप, एते द्वौ असुरौ हेतृ प्रहेतृ नाम्नौ, देवकण्टकौ, महती सेना सहितौ – तौ हत्वा अस्मान् सर्वान् रक्षस्व, हे देवदेव, हे विश्वेश्वर।” एवं उक्त्वा, विष्णुः नारायणः ईश्वरः उवाच – “अहं तौ हन्तुं गमिष्यामि।” इति भगवान् जगन्नाथः उक्तवान्।