ततः सः तं निजं स्थानं शीघ्रं गच्छेत्, पुत्रान् अपि स्वान् गृहीत्वा, इति उक्त्वा तं प्रेरयामास। तेन निष्ठादेन तस्य आदेशस्य यथार्थः न अभिज्ञायितः। सः पप्रच्छ—किं पापं पूर्वे काले कृतं त्वया? केन दोषेन त्वं पूर्वं पुरुषः सन् स्त्रीत्वं प्राप्तवान्? तस्य वचनानि श्रुत्वा, दृढव्रतः सः मुनिः उवाच—निष्ठाद, मे कथा श्रुणु, यथावत् प्रवक्ष्यामि। एकाहारव्रतं कृत्वा, निषिद्धान्नं वर्जयित्वा, बहूनि कर्माणि अकरवम्, दर्शनकामनया। दीर्घकालस्य अनन्तरं जनार्दनं दृष्टवान्। तदा वरं न याचितवान्, तेन प्रदत्तः वरः मम न अभिलषितः। विष्णुस्तदा मम उवाच—मायाम् दृष्ट्वा पर्याप्तम्, द्विज। पुनः सः एवमपि उवाच—अद्य पर्याप्तं द्रक्ष्यसि, महात्मन्। मायायाः मोहात् गङ्गातीरं प्राप्तवान्, स्नानविधिं कृत्वा, शुद्धं वारि निमग्नः। तत्र अहं न जानामि—किम् एतत्, किम् अभवत्? कस्यचित् कारणेन जाह्नवीं प्रविष्टवान्। निष्ठाद, पश्य, कूपी, चर्म, वस्त्रं यथापूर्वम्; दण्डः च वस्त्रं—यद् न जीर्णं तद् गङ्गया नीतम्। एवं उक्त्वा निष्ठादः दृष्टिपथात् लीनः। ततः, हे देवि, सः ब्राह्मणः तपः आरब्धवान्। तस्य साधनायाम् संलग्नस्य मध्याह्नः आगतः। तदा पुष्पाणि संगृहीत्वा, श्रद्धया पूर्णः अभवत्। श्रेष्ठैः ब्राह्मणैः परिवृतः, द्विजः गङ्गायां स्नानं अकरोत्। पूर्वाह्ने, तत्र चर्म, कूपी, दण्डं स्थापयित्वा—किम् विस्मृतम्? किम् शीघ्रं इह न आगतः? ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा, सः मुनिः मौनं आसीत्। तस्मिन्नेव काले, हे देवी, सः श्रेष्ठः ब्राह्मणः अपि—कथम् इतो दीर्घः कालः गतः? किं ब्राह्मणाः मम उक्तवन्तः? कथम् एषः क्षणः प्राप्तः? किम् एतत्, इति वदति। तस्मिन्नेव काले, हे देवी, तस्मै ब्राह्मणाय मया—किम् एतत्, त्वं मोहितः इव दृश्यसे? अथवा किम् दृष्टवान्? इति उक्तः सः स्वं शिरः भूमौ न्यवपत्। अहो, देव, द्विज, एते ब्राह्मणाः मम उक्तवन्ति, लोकगुरो—त्वं मध्याह्ने आगतः, किं स्थानं विस्मृतम्? अहं निष्ठादः अभवम्, मम पत्नी निष्ठादवंशजा। तया त्रयः पुत्राः, त्रयः कन्याः च जाताः। एकदा गङ्गायां स्नातुं गतः, तीरवासित्वात्; निष्क्रान्तः पुनः ऋषिसंस्तुतं स्वरूपं प्राप्तवान्। किम् पापं कृतं मया माधवसेवायाम्? किम् अनुचितं भक्षितं अच्युतसेवायाम्? सत्यम् उक्त्वा एतत् कथय, येन अहं नरकं गतः। पूर्वं मया उक्तम्, मायया मोहितः। तस्य दुःखसंतप्तस्य, करुणया युक्तस्य वचनं श्रुत्वा—मा शुचः, ब्राह्मणश्रेष्ठ, स्वदोषोत्पन्नं दुःखं, येन त्वं दुःखं प्राप्तः, पशुवंशं प्रविष्टः। पूर्वं मया उक्तम्, शृणु, ब्राह्मणश्रेष्ठ। दिव्यं वा भौतिकं वा सुखं तुभ्यं ददामि, यथा इच्छसि। वैष्णवी माया दृष्टा, या त्वया ब्राह्मण, अभिलषिता; पञ्चाशद्वर्षाणि, न निष्ठादगृहे अपि।