सा तया सह सुखेन संयोगेन च वर्तमाना, अद्य त्वत्तः निवृत्ता, पुनः न प्रतिनिवर्तिष्यति। तत्र निषादं प्रति सः ब्राह्मणः अब्रवीत्—"गच्छ, किं आत्मानं संतापयामि?" इति। "एते पुत्राः कदापि न परित्यज्याः," इति सः पुनः अवदत्। शोकेन शोकवशं गतः सः सौम्यवचनानि अब्रवीत्। "त्वया मया सान्त्वितोऽहं, ब्राह्मण, मधुराक्षरवाक्यैः," इति निषादः उक्तवान्। निषादस्य वचनं श्रुत्वा, सः दृढव्रतः ऋषिः अब्रवीत्—"मा रुदः, शुभं ते स्यात्; या तव प्रिया सा मया जाता," इति। तपस्विनः तस्य वचनं श्रुत्वा निषादस्य दुःखं व्यपगतं। तदा निषादः अवदत्—"किं ब्राह्मण, इदं अस्पष्टं विचित्रं च वदसि?" इति। निषादस्य वचनं श्रुत्वा सः ब्राह्मणः शोकात् मूर्च्छितः अभवत्। सः पुनः अवदत्—"त्वं शीघ्रं स्वस्थानं गच्छ, एतान् पुत्रान् गृह्य," इति। तथोक्तः स निषादः न अवगच्छत्। "किं पापं पुरा त्वया कृतम्?" इति पृच्छति। "कस्मात् दोषात् त्वं पूर्वं पुरुषः सन् स्त्री जातः?" इति। एतानि वाक्यानि श्रुत्वा स दृढव्रतः ऋषिः अवदत्—"निषाद, शृणु, मम आख्यानं प्रवक्ष्यामि।" अहं एकभोजनव्रती, निषिद्धान्नवर्जनशीलः, बहूनि कर्माणि कृत्वा, दर्शनकामः आसम्। ततः चिरात् अहं जनार्दनं दृष्टवान्। वरं न याचितवान्, तस्मात् दत्तोऽपि वरः न मया अभिलषितः। तदा विष्णुः माम् अब्रवीत्—"माया दृष्टा, पर्याप्तम्, द्विज," इति। पुनः सः एव माम् अब्रवीत्—"इदानीं पर्याप्तं द्रक्ष्यसि, महाभाग," इति। तदा मायया मोहिता अहं गङ्गातटे अगच्छम्; तत्र स्नानविधिं कृत्वा, शुद्धे जले निमग्नः अभवम्। तत्र, किं इदं, किं भवति इति मया न ज्ञातम्। कस्यचित् कारणेन जाह्नव्याः जले प्रविष्टवान्। निषाद, पश्य, यथापूर्वं कुम्भः, चर्म, वस्त्रं; दण्डः च वस्त्रं—यत् न जीर्णम्, तत् गङ्गया नीतम्। एवं उक्त्वा स निषादः अदृश्यः अभवत्। ततः, हे देवि, स ब्राह्मणः नूनं तपश्चर्यां कृतवान्। तस्य अभ्यासे प्रवृत्तस्य सायंकालः आगतः। पुष्पाणि संगृह्य विधये श्रद्धया युक्तः अभवत्। विप्रैः परिवृतः द्विजः गङ्गायां स्नानं कृतवान्। प्रातःकाले तत्र चर्म, कुम्भं, दण्डं स्थाप्य—"किं विस्मृतं? किमर्थं त्वं शीघ्रं न आगतः?" इति ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा सः मुनिः तत्र मौनं आसीत्। तस्मिन्नेव काले, हे देवी, सः महात्मा ब्राह्मणः अपि—"कथं कालः अतीतः? किं विप्राः मम उक्तवन्तः? कथं एषः क्षणः आगतः? किं एतत्?" इति। तस्मिन्नेव काले, हे देवी, तस्य ब्राह्मणस्य मया—"किं इदं, मुह्यमानः इव दृश्यसे? किम् अपि दृष्टं वा?" इति उक्तः। मया एवमुक्तः, सः स्वमस्तकं भूमौ न्यवेशयत्। "हा भगवन्, द्विज, इमे ब्राह्मणाः मम वदन्ति, लोकगुरो, त्वं सायं प्राप्तः, किं स्थानं विस्मृतम्?" इति। "अहं निषादः अभवम्, मम पत्नी अपि निषादकुले जाता," इति। तया त्रयः पुत्राः जाता, तथा त्रयः कन्याः अपि।