नदीतीरे तस्याः वस्त्रं कुम्भश्च स्थितमस्ति स्म। तस्याः स्नानं कुर्वत्याः काचित् तपस्विनी गजेन्द्रेण गृहीता। अहं तु कदापि तस्यै कठोरं वा अप्रियं वचनं न उक्तवान्। किमुत सा पिशाचेन वा दुष्टात्मभिः वा भक्षितासीत्? किं पापं कर्म कृतं मया पूर्वे, किं घोरं कर्म? आगच्छ त्वं, भाग्यवती प्रिये, या सदा मम मनः अनुसरति। पश्य मां, सुश्रोणि, एतान् च मम त्रयः पुत्रान्, ये बालाः एव। मम पुत्राः अत्र रुदन्ति, ये तुभ्यं प्रियाः। नूनं त्वं मां जिज्ञास्यसि क्षुधितं पिपासितं च। एवं स निषादः इत्येवं विलपन् इह तत्र च। या त्वया सह सुखेन ऐक्येन वसन्ती, सा इदानीं न पुनः प्रत्यागता। तत्र निषादाय सः उवाच—"गच्छ, किं आत्मानं संतप्सि?" एते पुत्राः कदापि परित्याज्याः न स्युः। शोकविह्वलः सः सौम्यं वचनं उवाच। त्वया मया सान्त्वितोऽस्मि, ब्राह्मण, तव मधुराक्षरैः वाक्यैः। निषादस्य वचनं श्रुत्वा, स धर्मनिष्ठः मुनिः। "मा रुद," इति तम् उवाच, "शुभं ते अस्तु; या तव प्रिया सा अहम् अभवम्।" व्रजन्तस्य तपस्विनः वचनं श्रुत्वा निषादः शोकात् विमुक्तः। "किं एतत् ब्राह्मण, यत् त्वया उच्यते अस्पष्टं विचित्रं च?" इति सः पप्रच्छ। निषादस्य वचनं श्रुत्वा, स ब्राह्मणः शोकात् मूर्च्छितः। "त्वं शीघ्रं स्वस्थानं गच्छ, एतान् पुत्रान् गृह्णन्।" इति तेन प्रेरितः निषादः न अवगच्छत्। "किं पापं कृतं त्वया प्राचीनकाले? केन दोषेण त्वं पूर्वं पुरुषः सन् इदानीं स्त्री अभवः?" इति पृष्टः। तस्य वाक्यानि श्रुत्वा स धर्मनिष्ठः मुनिः—"निषाद, शृणु, मम चरितं प्रवक्ष्यामि।" अहं एकभोजनव्रती अभवम्, निषिद्धान्नं परित्यज्य, अनेकेषु कर्मसु प्रवृत्तः, दर्शनाकाङ्क्षया। दीर्घकालात् अनन्तरं अहं जनार्दनं दृष्टवान्। किंचिद् वरं न याचितवान्, तस्मात् दत्तः वरः मया न स्वीक्रतः। तदा विष्णुः उवाच—"माया-दर्शनं दृष्ट्वा पर्याप्तं, द्विज।" पुनः सः उवाच—"इदानीं पर्याप्तं द्रक्ष्यसि, महाभाग।" मायया मोहिता अहं गङ्गातटं प्राप्तवती, स्नानविधिं कृत्वा तस्मिन् निर्मले जले निमग्ना। तत्र किंचिद् न अवेदम्—"किं एतत्? किं सम्पद्यते?" केनापि कारणेन जाह्नव्याः जले प्रविष्टा। निषाद, पश्य कुम्भं, चर्म, वस्त्रं यथापूर्वम्; दण्डं च वस्त्रं च—यत् न जीर्णम्—गङ्गया नीतम्। इत्युक्त्वा निषादः अदृश्यत। ततः, हे देवि, स ब्राह्मणः निश्चितं तपः अकरोत्। तस्य तपस्यन् सायं काले समुपस्थिते। पुष्पाणि सङ्गृह्य विधये श्रद्धया युक्तः। विप्रैः परिवृतः, द्विजः गङ्गायां स्नानं चकार।