ततः स गङ्गायां स्नात्वा सर्वाङ्गं सिक्तवान्। तत्र गर्भदुःखेन पीडितः स मनसि चिन्तयामास। अहं यः निसादयोः गर्भे स्थितः, नरकस्थानेषु च वर्तमाने—अहं निसादयोः गर्भस्थः, मलसमूहे दुःखितः। पुरीषमूत्रयुतः, मांसरुधिरमिश्रे कुपथे स्थितः, विविधरोगैः परिवृतः, नानादुःखैः अभिभूतः। विष्णुः कुत्र? अहं कुत्र? गङ्गाजलम् कुत्र? इत्येवम् चिन्तयन् शीघ्रं गर्भात् निर्गतः। तस्मिन्नेव काले निसादगृहस्य कन्या जाताऽभवत्। सा विष्णोर्मायया मोहिताऽस्मिन् किञ्चन न जानाति स्म। तया मायया पुत्रपुत्रीश्च सुषुवे। जीवाः निरन्तरं इह तत्र हन्यन्ते स्म। मायाजालेन मोहितः स न यद् कर्तव्यं न वा कर्तव्यं अवबोधति। सा कुम्भं गृहित्वा मलिनवस्त्राणि प्रक्षालयितुम् उद्दिश्य, गङ्गाजले स्थित्वा स्नानाय जाह्नवीं प्रविष्टवती। तत्र तपसि समन्विता पुनः ऋषिः जातः, दण्डकमण्डलुं धारयन्। यानि वस्त्राणि चान्यानि तत्र पूर्वं दर्शितानि स्थापितानि च, तानि ब्राह्मणेन विष्णोः मायां ज्ञातुम् इच्छता पुनः उपयोजितानि। स लज्जया वस्त्रं परिधाय योगाचारं चिन्तयति। ततः तस्य तत्तपसा स्वात्मानं विज्ञायति। एवं सात्मन्यात्मदोषान् धिक्कृत्य धर्मभ्रष्टः आत्मनं निन्दति। निसादकुले जातः अहं यद्यद् खाद्याखाद्यं खादितवान्। यद्यद् पेयापेयं पीतवान्, यद् विक्रेयाविक्रेयम् विक्रीतवान् च। गृहे यद्यद् अनुमेयमनुमेयम् खादितवान्—नात्र संशयः। ततोऽहं अन्यं पापं वा, केन वा कृतं, विचारयामि। इतस्ततः भूमौ निसादः क्रोधेन अभिभूतः। ततः स पत्नीं धर्मपरां शुभदर्शनीं अन्वेषयति। "क्व गतासि, प्रिये, गृहे पुत्रान् मां च विहाय?" इति पृच्छति। "गङ्गातीरमागतां पत्नीं मम कश्चिद् दृष्टवान्?" इति च। तत्र सर्वे जनाः पुण्ये मायातीर्थे समागताः। तत्र तस्याः वस्त्रं कमण्डलुं च नदीतीरे स्थितं। तदा स्नानकाले तपस्विनी सा काचित् मकरग्रस्ताऽभवत्। "कदाचित् अहं तस्यै कदापि कटुं वा अप्रियं वाक्यं न उक्तवान्।" अथवा "सा पिशाचैः वा दुष्टात्मभिः वा भक्षिता।" "किम् पूर्वे पापं कृतं, किम् घोरं कर्म?" इति चिन्तयति। "आगच्छ प्रियं, सौभाग्यवती, या सदा मम हृदयम् अनुसरति।" "माम् निरीक्षस्व, सुश्रोणि, एतान् त्रीन् पुत्रान् मम, ये बालकाः।" "मम पुत्राः अत्र रुदन्ति, ये तव प्रिया बालकाः।" "नूनं तव अहम् क्षुधार्तः तृषार्तः च ज्ञायिष्यामि।" इत्येवम् निसादः इतस्ततः विलपन् व्यग्रः।