यदा तु तस्मिन् ब्राह्मणे प्रवरतम् स्त्रीभावे किञ्चित् पापकर्म कृतम्, तदा स पृथ्वीं मधुरवचनैः प्रत्युवाच। स तु रोहिण्याः, विशाललोचने, मम माया अद्भुता रोमाञ्चकारिणी च अस्ति—सा बहुविधरूपधारिणी, उत्तममध्यमाधमस्वरूपा। यथा प्रवरब्राह्मणेन स्त्रीजातेरुत्पत्तिः प्राप्ता, स च ममाराधने प्रवृत्तः, मम कार्येषु दृढनिश्चयः आसीत्। सौम्ये, स चिरकालं मया तुष्टः कृतः। ततो देवी, तस्मै परमदर्शनं दत्तम्। "वरं वृणीष्व, शुभे, यः ते हृदि स्थितः," इति मया उक्तम्। "यदि वा तं स्वर्गं कामयसे, यत्र सुखानि रम्याश्च स्त्रियः वसन्ति, यत्र सर्वाः सुराङ्गनाः दिव्यशरीरधारिण्यः," इत्युक्त्वा, मम वचनं श्रुत्वा स महाब्राह्मणः उवाच—"देव, यदि त्वं न कुप्यसि, तदा वरं याचिष्ये। न अहं सुवर्णं, न गावः, न स्त्रियः, न राज्यं कामये। नापि सहस्रस्वर्गेषु एकोऽपि मां तुष्टिं ददाति।" तदनन्तरं तस्य वचः श्रुत्वा, तत्र सम्यक् संमतिः उक्ता। विष्णोः मायया मोहिताः देवाः अपि न जानन्ति। मायया प्रेरितः, स मधुरवचनानि अभाषत। "भगवन्, तव प्रसादात् ममायं वरोऽस्तु," इति स प्रार्थयत्। "कुब्जाम्रं गच्छ, गङ्गायां स्नात्वा मायां प्राप्स्यसि। हे देवी, कुब्जाम्रे स ब्राह्मणः मम मायां कामयामास।" तत्र स यथाविधि क्षेत्रं संस्थाप्य, यथोचितं पूजनं चकार। ततः गङ्गायां निमज्ज्य, स सर्वाङ्गेन सिक्तः अभूत्। तत्र गर्भदुःखेन पीडितः, स स्वहृदि चिन्तयामास—"अहं यः इदानीं निषादगर्भे, नरकेषु च वसामि; अहं यः अनेन निषादगर्भे, अस्मिन मलसमूहमध्ये क्लिश्ये।" मलमूत्रयुतः, मांसशोणितकर्दमे निमग्नः, बहुव्याधिभिः परिवृतः, नानाविधदुःखैः अभिभूतः। "क्व विष्णुः? क्व अहम्? क्व गङ्गाजलम्?" इति चिन्तयन्, स शीघ्रं गर्भात् निर्गतः। तस्मिन्नन्तरे, निषादगृहे कन्या जाताभूत्। परन्तु विष्णोर्मायया मोहितः, सा किञ्चिदपि न जानाति स्म। तया मायया पुत्रान् पुत्रीश्च सुषुवे। तत्र तत्र सदा प्राणिनः निपातिताः। मायाजालमोहितः, कर्तव्यकर्तव्यविवेकं न जानाति स्म। सा एकं घटं गृहित्वा मलिनवस्त्रधावनाय, गङ्गाजले स्नानार्थं तिष्ठन्ती जाह्नवीं प्रविशति स्म। तत्र, तपःपरायणः स ऋषिः पुनः जातः, दण्डकमण्डलुधारी। यानि वस्त्राणि चान्यद् यथापूर्वं दर्शितानि स्थापितानि च, तानि ब्राह्मणेन, विष्णोर्मायां यथापूर्वं ज्ञातुमिच्छता, दृष्टानि। स लज्जया वस्त्रं परिधाय, योगाभ्यासं चिन्तयामास। ततः तेन तत्र कृततपसा, स आत्मानं प्राज्ञाय सम्यक् अवबुध्यते।