वसुधरायाः सदा मम मायां त्वं देव सदा भाषसे इति उक्तवत्याः, सा परमं गुह्यतमं मायायाः तत्त्वं ज्ञातुम् इच्छन्ती तम् उपगता। स तु देवः स्मितपूर्वकं वसुधरां प्रति इदं मधुरं वचनम् अवदत्—“किं त्वं व्यर्थं श्रमं करोषि, यत् त्वया शीघ्रं द्रष्टव्यम् अस्ति? विशाललोचने वसुधरे, मम मायायाः विषये किं अधिकं वक्तव्यम्? यथा भूमिः शुष्कतां याति, एवं मम माया; यथा चन्द्रः पक्षे पक्षे क्षीयते वर्धते च, तथा मम माया। अमावास्यायां चन्द्रः न दृश्यते—एषा मम माया। ग्रीष्मे शीतलता यदा जायते, सा अपि मम माया। प्रभाते पूर्वदिग्भागे सूर्यस्योदयं, हे सुन्दरी, एषा मम माया। यदा प्राणी गर्भे जायते, तदा अपि मम माया; आत्मा गर्भं प्रविश्य सुखदुःखस्य अनुभवम् आप्नोति। जातः सन् सर्वं विस्मरति—एषा मम परमा माया। कर्मणः प्रभावेन अन्यत्र नीयते—एषा अपि मम परमा माया। अङ्गुल्यः, पादौ, बाहवः, शिरः, कटिः, कर्णौ, नेत्रे, शिरःकपालम्, ललाटम्, जिह्वा—एतेषां सर्वेषां कार्यम् अपि मम मायया एव। यद् भक्ष्यते, तदग्निना पच्यते; यद् पीयते, तत् अपि। शब्दः, स्पर्शः, रूपम्, रसः, गन्धः—एते पञ्च विषयाः। सर्वेषु ऋतुषु, स्थावरजङ्गमेषु, स्वस्वरूपाणि सन्ति। दिव्याः आपः, पार्थिवाः आपः च, यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्। वर्षाकाले सर्वे सरःसरोवराः सलिलैः पूर्णाः भवन्ति। हिमालयशिखरात् मन्दाकिनी नाम नदी प्रवहति। मेघाः लवणसागरात् जलं आकृष्य, तद् वहन्ति। केचन रोगपीडिताः प्राणी महान् औषधीन् भक्षयन्ति। औषधस्य सेवनादपि, कश्चन प्राणी मृत्युम् आप्नोति। प्रथमं गर्भः जायते, अनन्तरं प्राणी जातः भवति। ततः इन्द्रियाणां नाशः—एषा मम मायाशक्तिः। पुनः, पत्रादिभिः युक्ता ममैषा मायाशक्तिः। तत्र मम मायया अमृतं पुनः पुनः सृजामि। गरुडरूपं धारयन्, आत्मानं स्वयमेव वाहयामि। एतां मायां सृजित्वा, दिविसदां यज्ञं करोमि। आङ्गिरसां मायां धारयित्वा, देवाः यज्ञं कुर्वन्ति मया प्रेरिताः। वरुणमायां धारयन्, महोदधिं रक्षामि। कुबेरमायां धारयन्, तं धनं रक्षामि। शाक्रमायां धारयन्, वृत्रं हत्वा। मयया मेरुं निर्माय, सूर्यं वहामि। अग्निरूपं धारयन्, तं जलं पिबामि। यदि जनाः पृच्छेयुः—'क्व तद् जलं तिष्ठति?'—मम मायाबलेन, तद् वनस्य औषधिषु स्थितम्। राजमायां कृत्वा, पृथिवीं रक्षामि। तेषु प्रविश्य, हे पृथिवि, लोके मायां सृजामि। तेजस्विनं मायामयं रूपं कृत्वा, अखिलं विश्वं पूरयामि।