देवाः भगवन्, तव वाराहीरूपं द्रष्टुम् इच्छन्ति इति सम्यक् संकल्प्य, तदा भगवान् नारायणः पृथिवीं समभाषत। ‘‘हे पृथिवि, दिव्यसहस्रवर्षपर्यन्तं त्वं मया धृता। अहं समागच्छामि—शुभं ते अस्तु—सुराः त्वां द्रष्टुम् इच्छन्ति।’’ माधवस्य एतानि वचनानि श्रुत्वा पृथिवी सावधानता पूर्वकं शृणोति स्म। ततः सा पृथिवी दिव्यवराहरूपिणं पुरुषं सम्बोधितवती—‘‘शरणं त्वाम् उपगता अहम्, त्वयि निरतभक्तिः, त्वमेव मे मार्गः प्रभुश्च। भगवन्, केन प्रकारेण त्वं तुष्यसि, केन कर्मणा च पूज्यसे? तव नित्यकर्मसु मम किञ्चन दुःखं नास्ति। सर्वे देवासुरलोकाः, इन्द्रः पितामहश्च, सन्ति। केन कर्मणा ते द्रष्टारः, हे माधव, कुर्वन्ति? किं ब्राह्मणस्य धर्मः, किं च क्षत्रियस्य कर्तव्यं? केन योगः लभ्यते, वा केन निश्चयेन तपः? किं दुःखसहितं वासं, किं च भोजनं पानं च? का प्राप्तिः, केषु च दिशासु, भगवन्? केन कर्मणा, केशव, न पशुयोनि गम्यते? केन वृद्धत्वं लभ्यते, केन च जन्म? केन कर्मबलात् संसारचक्रं न प्रविश्यते?’’ एवं पृथिव्या प्रश्नान् श्रुत्वा, भगवान् उवाच—‘‘ये भगवत्परायणाः मोक्षाभिलाषिणश्च, ते मम वचः शृण्वन्तु। मासेषु सर्वेषु माधवः श्रेष्ठः, स एव माधवमासः। यज्ञेषु सर्वेषु सदा पूज्यते नारायणः, सप्तस्वपि लोकेषु वीर्यवान्। ग्रीष्मे मया निर्दिष्टानि सर्वाणि विधीनि सम्यक् आचरितव्यानि। मासेषु ग्रीष्ममासः श्रेष्ठः, स प्रमुखत्वं प्राप्तवान्। तस्मात्, हे सुन्दरी, ग्रीष्मकाले अपि माम् पूजय। यावन्ति पुष्पमण्डपानि पृथिव्यां सन्ति, यावन्ति च सुरभिणि, तथैव वर्षास्वपि मम विधयः कार्याः, हे पृथिवि। अन्यं च मोक्षदं कर्म ते कथयामि। एतेषु पुष्पेषु, ‘नमो नारायणाय’ इति मन्त्रेण, भक्त्या पूजां कुर्यात्। ये ध्याननिष्ठाः, मेघश्यामं, महिम्ना पूजितं त्वां पश्यन्ति। आषाढमासे द्वादश्यां, सा शुभा सर्वशान्तिदा। एवं कृतं मानवः लोके न विनश्यति, सर्वयुगेषु। अनेन, कर्मनिष्ठाः संसारं तरन्ति। नारायणं पूज्य, वराहरूपिणं देवम्। एषा विद्या नाधमशिष्ये वा शास्त्रदूषके दातव्या। तेषां वित्तधर्मयोः नाशः शीघ्रं जायते। एतत्, हे शुभे, यद् त्वया पृष्टं, तव उक्तम्।’’ इत्येवं ऋतुविधिप्रकरणं नाम चतुर्विंशत्यधिकशततमं अध्यायं श्रीवराहपुराणे समाप्तम्। ततः, षडृतुविधिं श्रुत्वा, पृथिवी व्रते स्थिता, मायाचक्रं प्रति समभाषत। ‘‘ये पुण्यशुद्धानि वस्तूनि त्वया उक्तानि, तानि श्रुत्वा, हे माधव, मम परमं रहस्यं, परमं च कौतूहलं जातम्।