शृणु, सुन्दरी, कोका-विशेषस्य रहस्यं ते कथयामि। एषा या पाशुपता विधयः, सा कोका नाम्नि तु भागवते एव स्थितम्। मम पुण्ये क्षेत्रे, कोकायाः द्वारे, काचित् विधिः कृतः। तत्र, अल्पसलिलायां सरसि, मत्स्यः कश्चित् स्थितः। तस्य मुखात् बलवान् मत्स्यः शीघ्रं निर्गतः। स मत्स्यः पतित्वा, तं गृहीत्वा, शीघ्रं पलायितः। तस्य क्षेत्रस्य प्रभावेन स राजपुत्रः स्वामित्वं प्राप्तवान्। अनन्तरं, कालेन, मृगव्याधस्य भार्या—काचित् क्रूरा, मांसलोभिनी, तस्य हस्तात् मांसलाभे उत्सुकता—सा व्याधः बलात् तां शृगालिनीं गन्तुम् अयच्छत् या मांसं कामयते स्म। सा साध्वी, मम साक्षात् कोकायाम् आकाशात् पतिता। सा कन्या जात्वा, यौवन-रूप-गुणसम्पन्ना अभवत्। स तु राजपुत्रः सुन्दरः, सद्गुणवान्, शूरः, युद्धे दृढनिश्चयः च। कालान्तरे, हर्षपूर्णे काले, तौ उभौ यथाकालं परस्परं समागच्छताम्। सः सदा तया सह स्थितः, सा च शुभाङ्गना तेन सह। एवं कालः यावत् अतीतः, सा निःदोषा तत्र स्थितवती। सा पतिव्रता, विनयवती, विशेषतः स्नेहयुक्ता आसीत्। तत्र शाकानां कीर्तिवर्धनः स राजपुत्रः अपि स्थितः। ये सर्वे वैद्याः तत्र रोगोपशमने कुशलाः, तेषां कश्चन न सफलः, बहुकालः व्यर्थं गतः। ऋतुः यदा अतीतः, तदा तयोः आचरणकथा लोके कौतूहलजननी अभवत्। तदा सा सर्वाङ्गसुन्दरी स्वपत्न्यै एवमुवाच—यदि त्वं माम् आत्मनः प्रियाम् मन्यसे, तर्हि सत्यं वद। त्वं स्वकर्माणि करोति, तथापि तव दुःखं न निवर्तते। किं एतत्, सौम्य? सर्वरोगैः पीड्यमानः अपि, किम् विस्मृतवान्? यो संसारसागरं आरूढः, तं त्वया नातिप्रश्नीयम्। एकदा, यदा तौ शय्यायाम् उपविष्टौ, सा पुनः पृष्टवती—यद् पूर्वं पृष्टवती, तत् एव वद। किमपि गोपनीयम् अस्ति? किमर्थं मम रहस्यम् गुप्तम् करोति? एवं सदा पृष्टः, शाकराजः उत्तरं दातुम् आरब्धवान्—मानुषभावं त्यज, पूर्ववंशं स्मर। मम मातरं पितरं च गच्छ, सुमुखि, तयोः प्रीतिं सम्पादय। तयोः आज्ञां लब्ध्वा, यथोचितं तौ पूजयित्वा, पूर्वजन्मकथा देवतानाम् अपि दुर्लभा। ततः सा सर्वाङ्गसुन्दरी, श्वश्र्वश्वशुरयोः सन्निधौ, इदं निवेदयामास—किञ्चिद् वक्तुम् इच्छामि, कृपया सावधानाः शृणुत। अहम् कोकामुखं तीर्थं गन्तुम् इच्छामि, तत्रैव मार्गदर्शनं याचामि। अद्य पर्यन्तं किञ्चित् अपि न याचितवती। तुयः पुत्रः सदा शिरःशूलदुःखितः इति।