वराहपुराणम्

कार्तिकमासस्य द्वादश्यां भक्त्या यः एतत् पठति, यस्य च गृहे एतत् लिखितं नित्यं पूज्यते, यश्च अविच्छिन्नया भक्त्या एतत् शृणोति, स श्रुत्वा ग्रन्थस्य पूजनं कुर्यात् तथा च नित्यं विष्णोः पूजनं कर्तव्यं। राजा स्वशक्त्या ग्रामैः सह वत्सायाः पूजनं कुर्यात्। एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वयोः कथायां ‘पुराणस्तुतिद्विपक्षगोदानं सुवर्णकुम्भदानं’ नामकं द्वादशाधिकशततमं अध्यायः समाप्तः। अथ भगवत्स्तुतिः आरभ्यते। नमो वराहाय, यः क्रीडया पृथिवीं उद्धृतवान्। स पर्वतसरित्संवृतां नागैः परिवेष्टितां पृथिवीं शूण्डाग्रेण उद्धृतवान्, भक्तजनभीतिनाशनार्थं दशाननविनाशकः वराहरूपधारी। तस्मिन्काले, पूर्वे कल्पे, वराहरूपेणैव पृथिवी उद्धृता। पृथिव्युवाच— हे केशव! मम समं पृथिवीं धारयितुं अन्यः कश्चन रूपं वा बाहुं वा न समर्थः। स तया पृथिव्या समाश्वासितः, तत्रागतः स भगवान्, तस्यै पुण्ये स्थले आशीर्वचनानि प्रोक्तवान्। स पृथिव्यै प्रत्युवाच— “हे देवि! तं दृष्ट्वा त्वं समृद्धिम् आप्नोषि, स च तव प्रियः।” “विष्णुना धृता सति, किमद्भुतं दृष्टवती त्वम्?” इति ब्रह्मपुत्रस्य वचनं श्रुत्वा पृथिव्युवाच— “यद् गुह्यं स मां पप्रच्छ, यच्चाहं प्रत्युत्तरं ददामि— तत् शृणु, हे विप्रश्रेष्ठ! धर्मस्य तत्त्वं, महाशक्तियुक्तं गुह्यं सत्यम्। स मां मोक्षोपायं प्रोक्तवान्, परमं रहस्यं सर्वव्यापिनं धर्मनिश्चयम्।” एवं पृथिव्याः वचनं श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रः महातपस्वी, तान् सर्वान् देवीसन्निधौ नीतवान्। स तत्र सनत्कुमारः उवाच— “धर्मस्य अनन्तमार्गस्य तत्त्वं सत्यम् आख्याहि।” तस्य वचनं श्रुत्वा, मुनिवरं प्रणम्य, पृथिव्युवाच— “नूनं,” इति उक्त्वा देवीमपि आशीर्वचनं वक्तुं प्रार्थयामास। “यदा सोमो वायुः च लोकात् नष्टौ, सूर्यतारकाः च लुप्ताः, तत्र न वायुः वाति, न अग्निः, न विद्युत्। वेदाः अपि नष्टाः, तदा स मत्स्यरूपेण पातालजलानि प्रविष्टवान्। अन्यस्मिन् काले, समुद्रमथने कूर्मरूपं धारयामास। पुनः वराहरूपेण पातालमग्नां मामुद्धृतवान्। अन्यदा हिरण्यकशिपुः वरप्रभावात् गर्वितः अभवत्। तदा नरसिंहरूपेण त्वया मम प्राचीनविनाशः कृतः। पुनः रावणोऽसुरः स्वशक्त्या त्वया हतः। भगवन्! तव कर्मणां किमपि न वेद्मि। सर्वस्य सृष्ट्वा, किं किमाज्ञापितवान्, न किञ्चिदवगम्यते। न किरणाः, न तारा, न ग्रहाः आसन्। शनैश्चरः, सौम्यः, इन्द्रः, कुबेरः, यमः च नासन्। ब्रह्मविष्णुमहेश्वराणां त्रयाणि देवतानि विना अन्यः कोऽपि नासीत्।” ततः शरणं प्रपन्ना माधवी देवी विनयपूर्वकं वचनं प्रोवाच— “हे पितामह! गिरिवनैः सहितां मामुद्धर।” स क्षणं ध्यानं कृत्वा पृथिवीं अभाषत। स एव लोकेश्वरः, देवश्रेष्ठः, आदिकर्ता, साक्षात्।