वराहपुराणम्

वराहपुराणस्य प्रसिद्धं वरारोहि नाम शास्त्रं सर्वपापविनाशनं भवति। तद् ब्रह्मा स्वस्यात्मजाय महात्मने पुलस्त्याय दत्तवान्। पुलस्त्यः अपि तद् दृढनिश्चयाय शिष्याय उग्राय समर्पितवान्। अयं सम्बन्धः पूर्वकल्पे जातः, इदानीं द्वितीयं श्रृणु। तपस्यैव कपिलादयः सिद्धिं ज्ञानं च प्राप्स्यन्ति। तस्य शिष्यः रोमहरषणः नाम भविष्यति। भगवतः द्वैपायनस्याचार्येण अष्टादशपुराणानि वेदश्च विभागिताः। तथा नारदपुराणं सप्तमं मार्कण्डेयपुराणं च, दशमं ब्रह्मवैवर्तं, एकादशं लिंगपुराणं प्रसिद्धं। चतुर्दशं वामनपुराणं, पञ्चदशं कूर्मपुराणं ज्ञायते। यः भक्त्या कार्तिकमासस्य द्वादश्यां एतत् पठति, यस्य गृहे लिखितं सदा पूजितं भवति, यश्च अनन्यया भक्त्या शृणोति, स श्रुत्वा शास्त्रं पूजयेत् तथा च नित्यं विष्णुं समर्चयेत्। राजा स्वशक्त्या ग्रामैः सह वत्सं पूजयेत्। एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वचरिते ‘पुराणस्तवनं, उभयतो गोदानं, सुवर्णकुम्भदानं’ नाम अध्यायः द्वादशोत्तरशततमः समाप्तः। अथ भगवतस्तवनं प्रवक्ष्ये। नमः तस्मै वराहाय यः क्रीडया पृथिवीं उद्धृतवान्। सः शृंगाग्रे पर्वतसरित्समावृतां सर्पैः परिवेष्टितां पृथिवीं भक्तजनभीतिनाशनाय, दशग्रीवविनाशकः वराहरूपधारी उद्धृतवान्। तदा पूर्वकल्पे पृथिवी वराहावतारेण उद्धृता आसीत्। पृथिव्युवाच— ‘हे केशव! त्वदन्यः कश्चन रूपं वा बाहुं वा मम इदृशीं पृथिवीं धारयितुं न शक्नोति।’ एवं सा पृथिवी तेन सान्त्विता। स तत्रागतः पवित्रे स्थले वचनं ब्रुवन् देवीमुत्तरं दत्तवान्— ‘देवि! त्वं तं दृष्ट्वा सम्पद्यसे, स च तव प्रियः।’ यदा विष्णुना धार्यमाणा त्वया किमद्भुतं दृष्टम्? ब्रह्मसूनोः वचनं श्रुत्वा पृथिवी प्राह— ‘यद् रहस्यम् सः मामपृच्छत्, यच्चाहं प्रत्युवाचम्।’ शृणुष्व द्विजश्रेष्ठ! धर्मस्य सत्यं गूढं रहस्यं, महाबलसमन्वितम्। स एव माम् इदं मोक्षोपायं न्यवेदयत्। स परमं रहस्यं धर्माणां सर्वव्यापि निश्चयं न्यगृह्णात्। तदा पृथिव्याः वचनं श्रुत्वा महातपाः ब्रह्मसुतः सर्वान् तत्र यत्र देवी आसीत् नीतवान्। सनत्कुमारः उवाच— ‘अमितगति धर्मं सत्यम् आख्याहि।’ तस्य वचनं श्रुत्वा, मुनिवरं प्रणम्य, पृथिवी प्राह— ‘नूनम्,’ इति च देवीमुपादिश्य, ‘शुभं वद’ इत्युक्तवान्। यदा चन्द्रवायवः नष्टाः, सूर्यताराणि च विलीनानि, तत्र न वातः प्रवाति, न वह्निः, न विद्युत्। वेदानाम् अप्युपशमने, स मत्स्यरूपं गत्वा अधोलोकजलानि प्रविष्टवान्। अन्यस्मिन्काले समुद्रमन्थने कूर्मरूपं धारयन्। पुनः वराहरूपेण अधोलोकपतितां मां उद्धृतवान्। अन्यस्मिन् काले हिरण्यकशिपुः वरदानमदेन उत्पन्नः। पुनः नरसिंहरूपेण त्वया प्राचीनकाले मम विनाशः कृतः। एवं भगवत्स्तवनं, धर्मस्य रहस्यं, पुराणस्य माहात्म्यं च पृथिव्या विवृतम्।