वराहपुराणम्

धार्मिककथायामिदानीं, यः श्रद्धया धान्यगवां दानं कर्तुमिच्छति, स सर्वप्रथमं पादत्राणानि, पादुकाः, छत्रं, पात्रं, तुष्ट्यर्थं च विविधदानानि समर्पयेत्। यथापूर्वं देवीमर्चयित्वा, दीपदानादिकं सम्यगाचरेत्। अनन्तरं तां देवीम् त्रिवारं प्रदक्षिणीकृत्य, साष्टाङ्गप्रणिपातेन नमेत्। ततः स भक्त्या वदेत्— "मया दत्तमिदं त्वया स्वीकृत्य कृपां कुरु, द्विजश्रेष्ठे।" यः श्रीगोविन्दे या लक्ष्मीः, यश्च वह्नौ, या च गायत्र्याख्या ब्रह्मसाररूपिणी, यच्च सोमस्य सोमत्वं, सूर्यस्य च तेजः, सा सर्वसाररूपिणी देवी धान्यरूपेण स्थित्वा सर्वत्र वर्तते। तस्मात्, गवां दानं कृत्वा, तां त्रिवारं प्रदक्षिणीकृत्य, द्विजश्रेष्ठस्य क्षमायाचनं कुर्यात्। एतादृशस्य धान्यगवां दानस्य फलं महत्, पुण्यलाभोऽतिवृद्धिश्च भवति। एवं लोके पुण्यलाभो, दीर्घायुष्यम्, आरोग्यं च वर्धते। दिव्याङ्गनाभिः कीर्त्यमानः, स शिवालयं याति। स्वर्गात् पतित्वा, स जम्बूद्वीपस्य अधिपतित्वं प्राप्नोति। सर्वपापविनिर्मुक्तचित्तः, रुद्रलोके पूज्यते। एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वाख्यायां ‘धान्यगवांदानमहात्म्य’नाम शतदशोत्तरदशोऽध्यायः समाप्तः। इदानीं कपिला-गवांदानस्य महात्म्यं प्रवक्ष्यामि। तत्र, पूर्वोक्तविधिना वत्सयुक्तां गाम् अर्पणीयाम्। या कपिला गवः, तस्या: शिरःकण्ठौ सर्वतीर्थमयौ। यः प्रातःकाले तस्याः कण्ठशिरसी स्पृशति, स तेन पुण्यसंस्पर्शेन तत्क्षणमेव पापात् विमुच्यते। यः प्रातःकाले ताः प्रदक्षिणीकुर्यात्, श्रद्धया कृतैकया प्रदक्षिणया अपि तत्क्षणमेव महत्पुण्यं लभते। शुद्धचित्तः कपिलायाः मूत्रेण स्नात्वा, गङ्गादीनां तीर्थानां स्नानफलमवाप्नोति। श्रद्धया कृतैकस्नानेनापि महान् पुण्यलाभः स्यात्। सहस्रगवां दाता, एककपिलादाता वा, यदि स मृत्युगन्धिना गोअस्थिना दूषयति, तर्हि तदपि निष्फलम्। गोसेवा सर्वश्रेष्ठा—लाघवेन ताः कण्डूयन्, रक्षां च कुर्यात्। यः प्रतिदिनं तृषितायै गोवे घासादीनि ददाति, स दिव्यविमानैः, कन्याभिः परिवृतः, स्वर्गलोकं याति। कपिलाया: प्रथमं सुवर्णवर्णा, द्वितीया गौरकपिला, पञ्चमी चित्रवर्णा, षष्ठी श्वेतकपिला, नवमी रक्तवर्णा, दशमी कपिलपूच्छा इति। सा सर्वलक्षणसम्पन्ना, भूषितरूपा, सर्वाङ्गसुन्दरी च। एता: सर्वाः भोगमोक्षप्रदायिन्यः, विष्णोः पथं ददत्यः। एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वाख्यायां ‘कपिलागवांदानमहात्म्य’नामैकादशोत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ द्विमुखीगवांदानस्य, सुवर्णकुम्भदानस्य, पुराणदानस्य च महात्म्यं शृणु। द्विमुखीगवांदानफलस्य, पूर्वोक्तकपिलायाः पुण्यस्य च वर्णनं करिष्ये। या कपिला सदा यज्ञगवः, नित्यशुद्धा, कपिललक्षणयुक्ता च। या सुतोत्पत्तिकाले दीयते, तस्याः दानात् किं फलं, हे माधव? श्रीवराह उवाच—एतस्याः श्रवणमात्रेण सर्वपापविमुक्तिः स्यात्, नात्र संशयः। कपिला गवः अग्निहोत्रयज्ञार्था, हे सुन्दरी। एवं, श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वाख्यायां द्वादशोत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।