वराहपुराणम्

इत्येवमेकोनशताधिकनवतितमं 'कर्पासगवां दानमाहात्म्य'नाम अध्यायं श्रीमद्वराहपुराणस्य श्वेतविनीताश्वोपाख्याने सम्पूर्णम्। अथ राजन्, धान्यगवां दानस्य माहात्म्यं शृणु, यत्सर्वोत्कृष्टं धान्यगवां दानं प्रवक्ष्यामि। अयनसन्धौ वा विषुवे विशेषतः कार्तिके मासि, धान्यगवां दानस्य परमं विधिं प्रवक्ष्यामि। राजर्षे, दशगवां दानफलमिह लभ्यते। ततः कृष्टनकृच्छ्रादिना कृतं कृष्णमृगचर्म पूर्ववत् स्थापयेत्। उत्तमां गां चतुर्द्रोणयुक्तां सम्यगुपकल्प्य, तस्याः चतुर्थांशरूपेण वत्सं नियोजयेत्। तस्याः श्रृङ्गे सुवर्णमयम्, खुरे रजतमये, नासिका गोमेदेन, अगुरुचन्दनसम्भारैश्च भूषयेत्। दन्ताः मुक्तामयाः, मुखं घृतमधुना निर्मितम्। पादाः इक्षुदण्डमयाः, पुच्छं शुभ्रवस्त्रयुतम्। पादुका, उपानहौ, छत्रं, पात्रं, तुष्टिकराणि च दद्यात्। पूर्ववत् तां सम्पूज्य, दीपदानादिकं कृत्वा, त्रीः प्रदक्षिणाः कृत्वा साष्टाङ्गप्रणिपातं कुर्यात्। ततो वदेत्—"एतद् मया दत्तं गृहाण, भव द्विजश्रेष्ठ प्रसन्नः।" यद् यशो गोविन्दे, यच्च वह्नौ, या गायत्री ब्रह्मसाररूपा, यच्च चन्द्रे चन्द्रिका, सूर्ये च तेजः, तत्सर्वं धान्यरूपेण स्थिता देवी सर्वसारभूता। तां दत्वा, प्रदक्षिणं कृत्वा, द्विजश्रेष्ठात् क्षमां याचेत्। एवमेतत् धान्यगवां दानस्य फलं, ततोऽपि अधिकं तु शालिगवां दानस्य फलम्। अस्मिन्लोके सौभाग्यवृद्धिः, दीर्घायुष्यम्, आरोग्यं च लभ्यते। दिव्याङ्गनाभिः कीर्त्यमानः, स शिवालयं गच्छति। ततो दिव्यात् पतित्वा, जम्बूद्वीपे स्वामी भवति। सर्वपापविनिर्मुक्तचित्तः, रुद्रलोकवासी पूज्यते। इत्यष्टोत्तरशततमो 'धान्यगवां दानमाहात्म्य'नाम अध्यायः श्वेतविनीताश्वोपाख्याने श्रीमद्वराहपुराणे समाप्तः। अथ तव वर्णगवां दानमाहात्म्यं प्रवक्ष्यामि। पूर्वोक्तविधिना वत्सयुक्तां गां दद्यात्। सुशोभने, तस्याः शिरःकण्ठौ सर्वतीर्थमयौ। यः प्रातःकाले तस्याः शिरःकण्ठौ स्पृशति, तस्य तत्क्षणमेव पापानि दह्यन्ते। यः प्रातः समुत्थाय तां प्रदक्षिणं करोति, श्रद्धया कृतया एकया प्रदक्षिणया अपि तत्क्षणमेव पुण्यलाभः स्यात्। शुद्धचित्तः कपीला मूत्रेण स्नानं कृत्वा, स गङ्गाद्यतीर्थेषु स्नात इव भवति। एकेनैव भक्त्या कृतस्नानेन नरः पुण्यशाली भवति। यः सहस्रगवां दानं करोति, अथवा केवलां कपीलां ददाति, स महान्भवति। यदि स मृत्युगन्धिना गवास्थिना स्पृशति, तर्हि दोषः। गवां श्रेष्ठं सेवायाः रूपं तु तासां लालनं रक्षणं च। यः प्रतिदिनं क्षुधितायै गवे तृणादिकं ददाति, स स्वर्गलोकं याति। दिव्यैः विमानैः, कन्याभिः परिवृतः, स गच्छति। प्रथमं कपीला सुवर्णवर्णा, द्वितीया गौरवर्णा, पञ्चमी चित्रवर्णा, षष्ठी शुक्लपिङ्गला च। एवं 'कपीलगवां दानमाहात्म्य'नामैकादशाधिकशततमोऽध्यायः श्वेतविनीताश्वोपाख्याने श्रीमद्वराहपुराणे समाप्तः।