वराहपुराणम्

विद्वान् वेदविद् वेदाङ्गविद् च, श्रोत्रियः सन् अग्निहोत्रं यथावत् धारयन्, तस्मै ब्राह्मणाय, यः मन्त्रपाठं कृत्वा पूजां च सम्यग् आचरति, पृष्ठभागे तस्य गोः समीपे उपविश्य, सा गुः यथाविधि वस्त्रद्वयेन आच्छाद्य, चर्मणि च दत्त्वा, तस्मै ब्राह्मणाय कम्बलदानेन सत्कारं कुर्यात्। पूर्वोक्तविधिना स ब्राह्मणः पूजनीयः, राजन्। ततः मन्त्रं जपन् तां गाम् प्रदद्यात्। सा सर्वेषां प्राणिनां रसज्ञा, सर्वदेवैरपि पूजिता। लवणयुतां गाम् दत्त्वा, एकं दिनं तत्रैव वसेत्। सहस्रदानेन, शतदानेन, यथाशक्ति वा सुवर्णेन दानं कार्यम्। यः श्रद्धया एतत् श्रृणोति, वा अन्यान् श्रावयति, स मानवः पुण्यभाग् भवति। एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने 'लवण-गो-माहात्म्य' नाम अष्टोत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ कर्पासगवां दानमाहात्म्यं श्रुणु, राजन्। कर्पासगवां कथयामि। अयनसमये, पुण्ययोगे, युगे चादौ, ग्रहपीडितानां, दुःस्वप्नदर्शनानां, अद्भुतदर्शनानां च, गोमयेण लिप्तायां गवे, कुशं तिलांश्च स्थापयेत्। धूपदीपनैवेद्यैः सम्यक् पूजयेत्, अनसूयया। तत्र तौलिकया न्यूनतमं स्मृतम्; धनद्रोहेण वर्जयेत्। चतुर्थांशेन शास्त्रविहितेन वत्सं कृत्वा, तस्याः सुवर्णशृङ्गं, रजतखुरं च योजयेत्। एवं सर्वतोऽन्वितां श्रद्धया निर्माय, स्वहस्तेन श्रद्धया च दद्यात्। यस्यां सर्वदेवताः स्थिताः, या विना कोऽपि न तिष्ठति, तां गाम् दत्त्वा महत् पुण्यं लभते। एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने 'कर्पासगवां दानमाहात्म्य' नाम नवोत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ धान्यगवां दानमाहात्म्यं कथयामि, राजन्। श्रुणु, अनुत्तमां धान्यगवां प्रवक्ष्यामि। अयनसमये, विषुवत्काले, विशेषतः कार्तिके मासि, दशगवां दानसमं पुण्यं लभ्यते। ततः कृष्णाजिनं यथापूर्वं स्थापयेत्। उत्तमां गाम्, चतुर्द्रोणसमेतां च दद्यात्। शास्त्रविहितेन चतुर्थांशेन वत्सं स्थापयेत्। सुवर्णशृङ्गं, रजतखुरं, गोमेधनासिकां, अगुरुचन्दनयुक्तां च कुर्यात्। मुक्तादन्तं, घृतमधुरसंमुखं च निर्मायेत्। इक्षुरसकाण्डैः पादौ, शुभवस्त्रेण पुच्छं च अलङ्कुर्यात्। पादत्राणं, उपानहौ, छत्रं, पात्रं, तर्पणार्थं च दद्यात्। यथापूर्वं पूजां कृत्वा, दीपार्चनादिकं च, तां गाम् त्रिवारं प्रदक्षिणीकृत्य, साष्टाङ्गं प्रणमेत्। "मया दत्तं त्वयैव प्रतिगृह्यताम्, द्विजश्रेष्ठ" इति प्रार्थयेत्। या श्रीः गोविन्दे, या वह्नौ, या गायत्री ब्रह्मसाररूपा, या चन्द्रे चन्द्रिका, सूर्ये तेजः, सा सर्वसाररूपा देवी धान्यरूपेण स्थितास्य। गाम् दत्त्वा, द्विजश्रेष्ठं प्रदक्षिणीकृत्य क्षमां याचेत। एतादृशं पुण्यं, अपि च अधिकं, धान्यगवां दानात् लभ्यते। अस्मिन्लोके श्रियः, आयुषः, आरोग्यस्य च वृद्धिः भवति। एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने 'धान्यगवां दानमाहात्म्य' नाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।