वराहपुराणम्

एकदा महर्षेः कथायां, भगवान् वराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्याने, दानमहिम्नः श्रवणाय राजानोऽभ्यधात्। प्रथमं तु दधिदुग्धदायाम् आचार्यः कथयति—यो धर्मशीलं क्षमायुक्तं ब्राह्मणं दद्यात् दधिदुग्धगां, तस्य पुण्यमनन्तं स्यात्। तस्य दाने सुसज्जिते, पादत्राणानि छत्रं च दद्यात्, ततः मन्त्रं पठेत्। एवं दधिदुग्धगां दत्त्वा, राजर्षे, यजमानः त्रिरात्रं राजवत् वसेत्, द्विजोत्तम। यः श्रद्धया शृणोति वा श्रोतुं प्रयच्छति, स नरः स्वजनैः सह महत्फलं प्राप्नोति। इति दधिदुग्धगादानमाहात्म्यं समाप्तम्। अनन्तरं, नव्यघृतगायाः दानमाहात्म्यं शृणु, राजन्। भूमौ गोमयलेपनायाम्, तत्र चर्म स्थापयेत्। तत्र एकं प्रस्थं नव्यघृतं पात्रे निधाय, सुवर्णशृङ्गं सुन्दरमुखं च तस्याः निर्मायेत्। पुष्पफलाधरं दन्तयुक्तं शुभसूत्रकाकुडं च कुर्यात्। घृतस्तनं इक्षुरज्जुकं च पादौ, सुवर्णशृङ्गं रजतखुरं पञ्चरत्नैरलङ्कृतं च। वस्त्रयुग्मेन आच्छाद्य, सुरभिपुष्पैः भूषयित्वा, सर्वगव्याय मन्त्रं पठेत्। नव्यघृतमेतत् दिव्यामृतसम्भूतं पुण्यं स्मृतम्। एवं मन्त्रपाठं कृत्वा, गृहीतव्रताय ब्राह्मणाय दद्यात्। हविः सारं च तस्मै समर्पयेत्। यः तस्याः दानं पश्यति, स पितृपुत्रैः सह पुण्यभाग्भवति। यः श्रद्धया शृणोति वा श्रोतुं प्रयच्छति, स अपि महत्फलं प्राप्नोति। इति नव्यघृतगादानमाहात्म्यं समाप्तम्। पुनः लवणगायाः दानमाहात्म्यं प्रवक्ष्यामि, राजश्रेष्ठ। भूमौ सम्यक् लेपनं कृत्वा, कृष्णाजिनकुशोपरि स्थापयेत्। तत्र चतुरङ्गीं वत्सिकां निर्माय, इक्षुरज्जुकं खुरं च कुर्यात्। गुडमुखं फलदन्तं रत्ननेत्रं पत्रकर्णं च तस्याः निर्मायेत्। सूत्रपुच्छं ताम्रपीठं कुशरोमं क्षीरदायिनीं च कुर्यात्। सुरभिपुष्पधूपैः सम्यक् पूजां कृत्वा, सर्वदा ग्रहदोषापहर्त्रीं तां गायं चिन्तयेत्। सुसंस्कारिण्यै वेदविदुषे श्रोत्रियाय वह्निप्रज्वालकाय द्विजाय दद्यात्। पूजां मन्त्रं च कृत्वा, पुच्छसंनिकृष्टः सन्, वस्त्रयुग्मेन आवृत्य, कम्बलं च समर्पयेत्। पूर्वोक्तविधिना ब्राह्मणं पूजयेत्। मन्त्रं पठित्वा तां गायं दद्यात्। सा सर्वेषां प्राणिनां रसानां ज्ञा, सर्वदेवैः पूजिता। लवणेन सह तां दत्त्वा, एकं दिनं वसेत्। शक्त्या सह सहस्रेण शतेन वा सुवर्णेन च दद्यात्। यः श्रद्धया शृणोति वा श्रोतुं प्रयच्छति, स नरः स्वजनैः सह पुण्यं लभते। इति लवणगादानमाहात्म्यं समाप्तम्। एवं दधिदुग्धघृतलवणगादानानां माहात्म्यं महर्षिः श्वेतविनीताश्वोपाख्याने, वराहपुराणे, राज्ञे निवेदयामास।