वराहपुराणम्

सर्वपापैः विमुक्तः संयतानिन्द्रियः स्वर्गमवाप्नोति। एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्यायां शततमोऽध्यायः 'जलधेनुकृत्यविधिः' समाप्यते। अथ राजन्, रसायाः धेनुदानस्य माहात्म्यं संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि, तस्य च विधानं शृणु। रसायाः पूर्णपात्रं च, तद्वत् इक्षुरसस्य च पात्रं गृह्णीयात्। तस्य पार्श्वे पादचतुर्थांशेन कृतं वत्सकं विज्ञेयम्। एवं रसायाः धेनुः कर्तव्या, यत्र शर्करापादाः स्युः। सुवर्णशृङ्गाभरणा सा, चर्मवस्त्रपुच्छा, स्नेहदुग्धस्तन्या च। फलेषु दन्ताः, शुभकांस्यपीठा, सप्तधान्यैः शोभिता, चतुर्दिशं प्रदीप्तिमती च सा। चतुर्दिशं तिलपात्राणि स्थापयेत्। स्वर्गकामः सदा रसायाः दद्यात्। तत्र दातृग्रहित्रोः तस्य दिने एकभोजनव्रतम्। यः पश्यति दानकर्म, स अपि परमां गतिं लभते। पूर्वोक्तैः मन्त्रैः प्रार्थना विधेयाः। दश पितॄन्, दश पुत्रान्, आत्मानं च एकविंशं समर्पयेत्। एवं राजन्, रसायाः धेनुं परमां वर्णितवानस्मि। यः श्रद्धया नित्यं पठति वा शृणोति— एवं श्रीवराहपुराणे श्वेतविनीताश्वोपाख्यायां 'रसायाः धेनुदानमाहात्म्यम्' इति एकशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ शर्कराधेनोः माहात्म्यं शृणु। होतृवचनम्—शर्कराधेनुं सर्वकामफलदां वक्ष्यामि। असंसिक्ते भूमौ कृष्णमृगचर्मणा कुशैश्च आच्छाद्य, तत्र वस्त्रं संस्थाप्य, विपुलां शर्करां समानीय, सर्वाङ्गसंयुक्तां शर्करमयीं धेनुं निर्मीयात्। तस्या मुखं शृङ्गं च सुवर्णमयं, दन्ताः रत्नमुक्तिकाः, ग्रीवा रत्नमाला, नासिका गन्धद्रव्यैः अलंकृता। शृङ्गे अगारु, पीठं कांस्यं, पुच्छं कर्पासवस्त्रं, सर्वाभरणैः शोभिता। पादाः इक्षुरसस्य, खुरा रजतस्य, ऊर्णाम्बरैः सूत्रैः च छादिता, घंटायक्षपुच्छैः भूषिता। कर्णौ पत्रैः, स्तनौ नवघृतस्य, फलेन च विविधैः अलंकर्तव्या। उत्तमा शर्कराधेनुः सदा चतुर्धारिणी, अर्धभारेण वत्सः पादांशेन कर्तव्यः। मध्यमा अर्धभारयुक्ता, अधमा एकभारयुक्ता; अल्पधनः यथाशक्ति, अथवा अष्टशतानि दद्यात्। ततो गृह्य, यथाशक्ति, गन्धपुष्पादिभिः पूजां कृत्वा, विप्राय समर्पयेत्। सहस्रसुवर्णैः, अथवा तदर्धेन, अथवा तदर्धेन, तद्वा शतैः, अथवा पञ्चाशता, यथाशक्ति, गन्धपुष्पादिभिः, मुद्राभरणैः सह दद्यात्। छत्रपादुकायुक्तां दत्त्वा, मन्त्रं पठेत्—'मधुरधेनो महाशक्ते सर्वसम्पत्प्रदायिनि शुभे।' 'एतत् दानात् भूः शुभे, अन्नं मे प्रयच्छ।' दाता पूर्वाभिमुखः विप्राय दद्यात्। यद्वाक्येन, यत्कर्मणा, यन्मनसा, तुलायां, तराजूयां, कन्यायै च यत् उक्तम्—तत्रापि मिथ्यावाक्यं नाशयति शर्कराधेनुदानम्। यः ददाति, सः दृष्ट्वा परां गतिं प्राप्नोति, यत्र घृतक्षीरनद्यः प्रवहन्ति, यत्र ऋषयः, मुनयः, सिद्धाः गच्छन्ति, तत्र शर्कराधेनुदाता गच्छति। शर्कराधेनोः प्रसादात्, दश पितॄन् पूर्वतः, दश पुत्रान् उत्तरतः, आत्मानं च एकविंशं विष्णुलोकं नयति। अयनसंधिषु, विषुवेषु, ग्रहणे, दिनान्ते च, यदा पात्रं पश्येत्, तदा दानं कर्तव्यम्। श्रद्धया दद्यात्, सा भोगमोक्षप्रदा, सर्वकामफलप्रदा, सर्वपापहरणी। शर्कराधेनोः प्रसादात् सर्वमङ्गलं सिध्यति, वैष्णवलोकप्राप्तिः, दारिद्र्यनाशः च। दशद्वादशसहस्रदशाष्टजन्मसु, तस्मै दुःखं न भवति। यः इमं श्लोकं पठति वा शृणोति, मनसा च ध्यायति, स दीर्घायुष्मान् समृद्धिमान्, स्वर्गे चिरकालं देवैः पूज्यते। अथ एकाधिकशततमोऽध्यायः। होतृवचनम्—एवमेव राजन् शर्करायाः धेनोः विधानं शृणु। संसिक्ते भूमौ कृष्णमृगचर्मकुशैः आच्छाद्य, चतुर्भारयुक्तां शर्करमयीं धेनुं कुर्वीत, तस्य पादांशेन वत्सकं च। एवं क्रमशः श्वेतविनीताश्वोपाख्यानस्य पुरावृत्तं, धेनुदानमाहात्म्यं, तच्च विधानं पवित्रभावेन निवेदितम्।