श्रुत्वा रैभ्यस्य भक्तिं स्तुतिं च, स्नानं च तीर्थे कृतं, भगवान् विष्णुः तं द्विजश्रेष्ठं प्रीतः सञ्जातः। सः तम् उवाच—“वरं वद, रैभ्य, यत् इच्छसि। त्वया भक्त्या स्तुत्या च अहं तुष्टः। किम् इच्छसि?” इति। तदा रैभ्यः प्रणम्य प्राह—“देवेश, यत्र सनकादयः वसन्ति, तं मार्गं मम ददातु, यत्र तव प्रसादेन अहम् तिष्ठेयम्। हे गदाधर, तव कृपया तत्र वासं मम स्यात्।” तदा भगवान् उवाच—“एवं भवतु।” इति। एवं उक्त्वा, स भगवान् तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। रैभ्यः अपि दिव्यज्ञानसम्पन्नः सन् तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। क्षणेनैव, चक्रपाणेः अनुग्रहेण, सः तं देशं प्राप्तवान्, यत्र सिद्धर्षयः सनकादयः निवसन्ति। एषः विष्णोः गदाधरस्य स्तवः रैभ्येण निर्दिष्टः—यः कश्चन एतं गायायां श्राद्धकर्म कृत्वा पठति, सः अन्यान् अतिक्रामति। श्रीवराहः उवाच—यो वासोः शरीरे रोगरूपेण स्थित्वा, स्वस्वरूपे तिष्ठन्, चतुर्सहस्राणि मानवर्षाणि यावत् अवसत्। सः स्वकुलस्य कृते प्रतिवर्षं अरण्ये मृगं हत्वा, स्वदासान् अतिथीन् अग्निं च सदा तुष्टिम् अजनयत्। मिथिलायाम्, हे सुन्दरी, सर्वेषु पुण्यकालेषु, सः स्वपितॄन् स्वपरम्परया नित्यं श्राद्धैः तर्पयामास। सः अग्निसेवकः, सत्यप्रियवादी, जीवोपजीवनपरायणः, जीवहिंसां न कदापि अकरोत्। एवं धर्मनिष्ठः महातपस्वी तत्र वसन्, तस्य पुत्रः अजायत, नाम्ना अर्जुनकः, मुनिसमः आत्मसंयमी। तस्मात् कालान्तरेण पुण्येन कृतेन, कन्या अजायत, नाम्ना अर्जुनकी, शुभवर्णा। सा यौवनमुपेत्य, धर्मवित् पिता चिन्तयामास—“कस्मै दद्यां एषां कन्यां? कः पात्रः?” इति। सः चिन्तयन्, स्पष्टं उक्तवान् यत्, मतङ्गस्य पुत्रः प्रसन्नः धर्मिष्ठः व्याधः इति। तदा मतङ्गः, प्रसन्ने अभिलषिते, पितरं प्राह—“भगवन्, अर्जुनीं प्रसन्नाय ददातु, सः महात्मा तव दायादः स्यात्।” मतङ्गः उवाच—“मम पुत्रः प्रसन्नः, सर्वशास्त्रविशारदः; अहं अर्जुनकीं तव कन्यां गृह्णामि, हे व्याधश्रेष्ठ।” इति। एवं उक्ते, महातपस्वी धर्मव्याधः स्वकन्यां मतङ्गस्य प्रसन्नाय प्रीताय बुद्धिमते ददौ। धर्मव्याधः कन्यादानं कृत्वा स्वगृहं प्रतिजगाम; सा च पतिसंयुता श्वशुरश्वशुर्वृत्त्या प्रवृत्ता। कालान्तरे, सा पुण्यवती अर्जुनकी श्वश्वश्रा द्वारा उक्ता—“वत्से, त्वं प्राणहर्त्रीव, न तपः जानासि, न पतिसंमानं सम्यक् करोति।” इति। तिरस्कारं लघुतरदोषेन प्राप्ता, सा तन्वी बालिका पितृगृहं गतवती, पुनः पुनः रुदती। तां पितरः पप्रच्छ—“किं, वत्से, किमर्थं रोदिषि?” इति। पृष्टा सा सुन्दरी उवाच—“पितः, मम श्वश्वश्रा क्रुद्धा सती, मां प्राणहर्तुः दुहितरम् इति, व्याधकन्याम् इति पुनः पुनः उक्तवती।” इति। तद् श्रुत्वा धर्मव्याधः धर्मात्मा कोपसमन्वितः सन्, ग्रामजनैः सहितः मतङ्गगृहं जगाम। तत्र गत्वा, विजयी मतङ्गः स्वबान्धवं आसनं पाद्यं च दत्त्वा, “किमर्थम् आगतः? किं करवाणि?” इति पप्रच्छ। व्याधः उवाच—“अचेतनं किञ्चित् भोक्तुम् इच्छामि, कुतूहलात् तव गृहम् आगतः अस्मि।” मतङ्गः उवाच—“मम गृहे गोधूमः, तण्डुलः, यवः च सन्ति, सम्यक् सिद्धाः। धर्मज्ञ, तपस्विन्, यथा इच्छसि भुङ्क्ष्व।” व्याधः उवाच—“कियद्रूपं गोधूमं तण्डुलं यवं च पश्येयम्। तेषां स्वभावेन ज्ञास्यामि।” इति। श्रीवराहः उवाच—एवं मतङ्गवाक्ये, सुपूर्णे सुपात्रे गोधूमतण्डुलौ धर्मव्याधाय दर्शितौ। तौ दृष्ट्वा धर्मव्याधः उत्तमासनात् उत्थाय गन्तुम् उद्यतवान्; मतङ्गः तं निरोद्धुम् इच्छन् उवाच—“किमर्थम् उपवेशनं त्यक्त्वा गन्तुम् इच्छसि? मम गृहे उत्तमं भोजनं मया पक्तम् अस्ति। कुतः न भुङ्क्षे?” व्याधः उवाच—“त्वं प्रतिदिनं सह कुटुम्बैः लक्षशः जीवहिंसां करोति; पापस्य तव भोजनं कः साधुः भुञ्जीत?” यदि तव गृहे अचेतनं सुसिद्धं भोजनं अस्ति, तर्हि कुतः मया जलेचराः दृश्यन्ते? प्रतिवर्षं सहस्रशः ते पाल्यन्ते। अहं स्वकुलस्य कृते प्रतिदिनं अरण्ये एकं मृगं हत्वा, सम्यक् पितृभ्यः निवेद्य, पश्चात् गृहस्थैः सह खादामि। त्वं तु स्वजनैः सह बहून् प्राणिनः हत्वा, अवाच्यं भोजनं सततम् अश्नासि—एषा मम दृष्टिः। पुरा ब्रह्मणा सर्वे ओषधयः उत्पादिताः; वेदः उक्तवान् यत् यज्ञस्य हेतोः प्राणिभिः भोक्तव्या इति। पञ्च महायज्ञाः—दैव, भौतिक, पितृ, मानव, ब्राह्म—पुरातने ब्रह्मणा स्थापिता। ते ब्राह्मणानां हिताय, तेषां द्वारा अन्यवर्णानां च कल्याणाय स्थापिताः; अन्येषां शुभक्रियाः ब्राह्मणैः एव क्रियन्ते। एषु धर्मेषु स्थिते, तर्हि अन्नं शुद्धं भवति; अन्यथा, एते अपि धान्याः मांसपक्षिसमाः स्युः, दातारं भोक्तारं च—महामांसत्वेन गण्यन्ते। तव कन्यां दिव्यरूपिणीं पुत्रार्थं दत्तवान्; या तव भार्या संज्ञां प्राप्ता, सा प्राणिहन्तुः दुहिता। तस्मात्, तव गृहे आगतः अस्मि, तव आचारं, देवपूजनं, अतिथिसत्कारं च ज्ञातुम्। किंतु अत्र एकमपि न दृश्यते; अतः, अहं गन्तुम् इच्छामि, पितृश्राद्धकर्म कर्तुम् इच्छन्।