सः पुरुषः, दुष्टैः सह संगतिः कृत्वा, स्वयम् अपि तादृश एवाभवत्। तस्य जीवनस्य प्रवाहे, दुर्वाससः सम्यगुपदेशेन सः तेजस्वी अभवत्। तत्रैव, पृथिवि, नदीतीरे दिव्या शिला अस्ति, या चित्रशिला इति ख्याता। तस्यां शिलायाम्, सत्यतपः नाम महातपस्वी, घोरं तपः कुर्वन् स्थितः। सः मुनिः, वामाङ्गुष्ठमेकम् छित्त्वा, तं त्यागम् अकरोत्। तत्र न रक्तं, न मांसं, न च मज्जा दृष्टम्। तदाश्रये शुभवटवृक्षस्य समीपे किन्नरद्वयं तत्रासीत्। प्रभाते, स्वच्छे प्रकाशे, स्मर्यते यत् तौ किन्नरौ इन्द्रलोकम् अगच्छताम्। तत्र तौ पृष्टौ, "किमत्र अद्भुतं नूतनं वदताम्?" इति। तदा तत्र स्थित्वा, किन्नरौ तानि वचनानि ऊचतुः। तयोः वाक्ये, सत्यतपः विषये, शुभे, यदुक्तं तदिदम्—पुष्यभद्रायाः तटे महदद्भुतं समुत्पन्नम्। तौ तत्र यदश्रुतम्, भस्मनः प्रवाहस्य विषये, तत्सर्वं न्यवेदयेताम्। ततः, "आगच्छ विष्णो, गच्छामः हिमवतः श्रेष्ठं पार्श्वम्," इति उक्तम्। एवं संबोधितः विष्णुः ततः वराहरूपं धारयामास। सः वराहरूपधारी विष्णुः मुनिभिः प्रत्यक्षं स्थितः। तस्मिन्नेव काले, इन्द्रः धनुषा तीक्ष्णबाणैः सह वने स्थितः। "भगवन्, अत्र त्वं महावराहरूपेण दृश्यसे," इति उक्तम्। एवं तेन संबोधितः मुनिः तस्मिन्नेव क्षणे चिन्तयामास। "अन्यथा, मम गृहम् नूनं क्षुधया विनश्यिष्यति—न संशयः।" एवं सः निर्णयं न कर्तुं शक्तः, किन्तु किञ्चित्कालानन्तरं तस्य चेतसि विचारः उत्पन्नः। तस्य नेत्रे चलच्चराणि निरीक्षन्ते, जिह्वा वक्तुम् इच्छति, चित्तं मुक्तस्य स्पृहां करोति। "न हि, पृथिव्यां परमं वरं अस्ति यत् त्वां देवेशं मयि साक्षात् दृष्टवान्," इति सः मनसि श्रेयः अभिलष्यति। "मम द्वितीयः वरः मोक्षः अस्तु—मुक्तिं प्राप्नुयाम्," इति। तदा देवः अदृश्यः जातः, तत्रैव स्थित्वा निर्गतः। यावत् महर्षिः तस्मिन् पुण्यस्थले स्थितः, तावत् तस्य सर्वार्थः सिद्धः। ततः सः पृथिवीं तीर्थयात्रायै परिक्रम्य, पाद्य-अर्घ्य-गवदानानि कृत्वा, स्वासने उपविशत्। तदा सः नम्रः शिष्यः प्राङ्मुखः स्थित्वा, प्रणम्य, तस्मै गुरुः उवाच—"वत्स, तपसा सिद्धोऽसि; ब्रह्मसमः अभूः, पुण्यात्मन्।" "इदानीं तव आत्मनः सह मोक्षकालः प्राप्तः। तत्र गत्वा, पुनर्जन्म नास्ति—न संशयः।" ततः, नारायणं ध्यायन्तौ, तौ उभौ तस्मिन् देहे लीनौ अभवताम्। यः पुरुषः एतत् शृणोति वा श्रोतुं कारणं करोति, सः कामितां स्थितिं प्राप्नोति। अथ, तिलगोवृद्धस्य माहात्म्यं प्रवक्ष्यामि। सा एव माया, या ब्रह्मणः शरीरात् अव्यक्तसम्भूता, तदेव देवी नन्दा अभवत्, देवकार्यसिद्ध्यर्थम्। "भगवन्, एषा विष्णुप्रतिपत्तिः कथं? गङ्गा देवी, शङ्करप्रियासती, लोकहितार्थं किमर्थम्?" इति पृष्टम्। किञ्चिद् यदा दातव्यं स्यात्, सर्वज्ञः स्वस्थानं जानाति। ततः, महिषः नाम दानवो महाबलः तेन हतः। अथवा, सा एव विद्याशक्तिः महिषः अविद्यारूपेण स्थितः। एवं, शास्त्रस्य एतेषां श्लोकानां प्रवाहेण कथा प्रवृत्ता।