स भगवान् रुद्रः, तस्य केशैः पवित्रं यज्ञोपवीतं निर्माय, महास्थिभिः च माला अकार्षीत्। अपरं तु स्थूलं तस्य भग्नं भागं जटासु न्यधात्। स पुण्ये सप्तद्वीपे दिव्ये देशे तीर्थेषु सदा स्नानं कृत्वा, पुनः सरस्वतीं गत्वा, ततो यमुनासङ्गमे स्नात्वा, वितस्ता-चन्द्रभागा-गोमती-सिन्धून् तीर्थानि कृतवान्। ततः नेपालं गत्वा, तस्मात् रुद्रस्य महतीं देवस्थानं प्राप्तवान्। ततः महेश्वरं गतः, ततो गयां पुण्यां प्राप्तवान्। एवं स सर्वं विश्वं शीघ्रं परिभ्रम्य, केवलं कौपीनवसनः, नग्नः, कपालधारी तपस्वी अभवत्। यदा तद्वसनं पतितं, हे देवि, स नग्नः कपालधारी च पुनरभवत्। द्वौ वर्षौ हरः स्वयमेव तीर्थे तीर्थे भ्रमन्, कपालं त्यक्तुं चिकीर्षन्, तदपि तस्य हस्तात् न पतितम्। पुनरपि द्वौ वर्षौ स तीर्थार्थं जगति विचरामास। पुनः त्यक्तुं प्रयतमानोऽपि, हे प्रजाप्रिये, तद् हस्तात् न पतितम्। ततः एकं वर्षं हिमालये स्थित्वा, पुनरपि द्वौ वर्षौ वृषाकपिः परब्रह्म विचरन्। एवं द्वादशे वर्षे, कालेन, पर्वते स्थितः, हे सुन्दरी, यावत् देवेश्वरः गङ्गायां स्नानं कृतवान्, तावत् तत् तीर्थं कपालमोचनं नाम परमपुण्यं अभवत्। हरिहरतीर्थे स्नात्वा, दिव्ये तीर्थे, त्रिजलेश्वराख्ये स्थले स्नानं कृत्वा, प्रणम्य, द्वादशवर्षपर्यन्तं सीमापालसमूहैः सह, कपालमोचनं नाम पुण्यतीर्थं समुत्पन्नं, यत्र पापं नश्यति। तत्र रुद्रः ब्रह्महत्या-पापात् विमुक्तः शुद्धिं प्राप्तवान्। यत्र भक्तियुक्तः नरः, ब्रह्मघ्नोऽपि, शुद्धिं लभते। देवैः सह संगम्य, तं वचः उक्तवन्तः— "हे रुद्र, विषाललोचन, लोकमार्गे स्थितः—" "हे रुद्र, विषमलोचन, लोकपथे स्थितः, हस्ते कपालं धारयन्, कपालहस्त भीषणः—" "यद् हिमालयस्य शिखरे तव कपिलं जातम्—" "अद्य अस्मिन् पुण्ये स्थले शुद्धिं प्राप्तवान्, देहशुद्धिः लब्धा।" "ये देवाः त्वां प्रथमतः स्थाप्य, विधिवत् पूजयन्ति—" "यः व्रतः ते कृतः, स एव तव स्थापितः, हे पुत्र।" "नग्नव्रतम्, कपालधारणं, कपिलव्रतम् यत् त्वया कृतम्—" "मां प्रथमतः स्थाप्य, हे देव, विधिवत् तव पूजनं क्रियते।" "कथय, हे महादेव, संक्षेपेण विधिं सम्यक्।" देवानां जयशब्देन तुष्टः स भगवान् कैलासं स्वधाम गतः। देवाः अपि स्वस्वस्थानानि गत्वा, गगनं प्राप्तवन्तः। ये भगवानः कर्माणि तत्र कृतानि, तानि भूमौ प्रसिद्धानि अभवन्। इति श्रीवराहपुराणे प्रथमभागे सप्तनवतितमं 'रुद्रमाहात्म्य' नाम अध्यायः समाप्तः। अथ पर्वतोपाख्यानं प्रवक्ष्ये। तत्र कश्चन ब्राह्मणः सतीतपः नाम, लोभेन समन्वितः अभवत्। दुर्वासा ऋषिः, स्वव्रतपालनपरायणः, हिमवत्पर्वतं जगाम। कथयस्व, हे महाभाग, स कैदृशः आसीत्? मम महत् कौतूहलं जातम्, सतीतपः हि भृगुवंशे जातः ब्राह्मणः पूर्वं आसीत्।