कलरात्रि नाम्ना देवी विनाशस्य कारणी रूपेण प्रसिद्धा अभवत्। सा देवी सर्वदेवानां उत्तमं प्रति उच्चैः वचनं अब्रवीत्—“मा भैष्ट! किमर्थं यूयं व्याकुलाः? किं किञ्चिद् आपदं दृश्यते?” ततः शीघ्रं वदन्तु, यत् किमपि भयकारणं अस्ति, इति देवी उक्तवती। देवाः अब्रुवन्—“दैत्याधिपः भीमः महाबलः समीपं आगच्छति। हे परमेश्वरी, भ्रातृभ्यः देवेषु च रक्षां कुरु।” सा देवी देवैः पुरतः स्नेहपूर्णं स्मितं कृत्वा, दीप्त्या शुभा च अभवत्। या देवी सर्वं विश्वं व्याप्य, नानाविधं रूपं धारयति। ताः सर्वाः देव्या भयङ्कराः शूलधारिण्यः, धनुष्मत्यः च शोभमानाः, गणशः स्थिताः। ताः शक्तिमत्यः दानवैः सह युद्धं अकुर्वन्, कोशैः बद्धैः। सर्वे देवाः अपि सम्पूर्णायुधधारिणः नागगणं प्रति युद्धं अकुर्वन्। यमेन तद् दानवबलं विनाशाय नीतम्। स महान् घोरः मायां विमोचयामास। तया सर्वे देवाः मोहिता निद्रां अगच्छन्। तया शुभनेत्रः असुरः आहतः। तस्मिन्नेव क्षणे दानवाधिपस्य त्वचा शिरः च विकृतम्। सर्वे सम्पूर्णायुधधारिणः युद्धं अकुर्वन्; परमा देवी सर्वभूतानां मध्ये भीषणा। तस्याः अनुचर्यः देव्या अनन्ताः, कोटिशः गणनायाः अतीताः। ताः क्षुधार्ताः चञ्चलाः देव्या भोजनं याचितवन्तः। तया अभिहिता, देवी ताः भोजनं दत्तवती। ततः दध्यः महादेवं रुद्रं पशुपतिं दिव्यं ध्यानं अकुरुत्। स परमात्मा त्रिनेत्रः ध्यानात् उत्थितः। देवी उक्तवती—“एते बलवन्तः मां खादितुम् इच्छन्ति। अन्यथा हे देवेश, ते मां अपि बलात् खादेयुः। शृणु, यत् भोजनं तेषां अहं निर्दिशामि।” “हे सुन्दरी, वद, हे महाकालरात्रि,” इत्युक्तम्। ताः विशेषतः पुरुषं स्पृशन्तु वा आच्छादयन्तु। अन्याः पूजिताः सुतगृहस्य दोषं गृह्णन्तु। गृहेषु, क्षेत्रेषु, तडागेषु, सरःषु, उद्यानेषु च अपि। तेषां शरीरं प्रविश्य किञ्चित् तुष्टिं प्राप्स्यथ। मनसः वेगे, विजयाय, विस्ताराय, उग्रनेत्रविक्षेपाय, विनाशाय च। हे भीषणे, महाकालि, कालिका, पापनाशिनी; पाशधारिणी, दण्डधारिणी, भीमरूपा। हे चामुण्डे, ज्वलन्मुखि, तीक्ष्णदंष्ट्रा, महाबला। परमा देवी तुष्टा अभवत्, वचनम् उक्तवती—“वृणु वरं, हे देवेश, यत् ते मनसि अस्ति।” रुद्रः उक्तवान्—“हे देवी, एतेषां वरदात्री भूत्वा सर्वत्र सदा स्थित्या भव।” एवं त्रिधा, हे देवी, भक्त्या प्राप्तं अस्ति। यो देवीस्य त्रिविधं उत्पत्तिं वेद, स वरं प्राप्नोति। यदा राजा राज्यच्युतः नवमीं शुद्ध्या नियमेन उपवसति, संवत्सरेण राजा विघ्नरहितं राज्यं पुनः लभते। एषा परमा शुक्लसृष्टिः, सात्त्विकी, ब्रह्मणि स्थितिः। एषा कालरात्रिः कृष्णा, तामसी, भीषणा, इति घोषिता। कार्याय एकशक्तिः त्रिधा अभवत्। सर्वपापविमुक्तः परमं मोक्षं प्राप्नोति। अग्नेः, वधस्य, सर्पाणां, चौराणां, अन्येषां च आपदां न भयम्।