वराहपुराणम्

ततः स उत्तमः, तव वचनेन, अस्माकं संयोगः त्वरितं जातः। पुण्यस्थलस्य प्रभावेन, वयं पितृलोकं गच्छामः, नात्र संशयः। अत्र पिण्डप्रदानस्य द्वारा, तव द्वौ पितामहौ, दुःस्थितौ अपि, पापकर्मणि पतितौ, सिद्धिम् अाप्नुतः। एवं पुण्यस्थलस्य प्रभावः—यत्र ब्रह्मघ्नपुत्रोऽपि पिण्डप्रदानेन शुद्धः, पुनरुद्धृतः भवति। अतः, पुत्र, अहं एतान् द्वौ पृथक् कृत्वा त्वां द्रष्टुं इह आगतः; अद्य गच्छामि। अत एव, रैभ्य, त्वं मया पुण्यशाली इति कथ्यसे। एकः गयायाः आगमः, एकं पिण्डप्रदानम्, दुर्लभम्; त्वं तु नित्यं तस्मिन्नेव कर्मणि प्रवृत्तः। किं अधिकं वदामि, रैभ्य, तव पुण्यस्य, येन त्वं साक्षात् नारायणं गदाधरं दृष्टवान्। अतः गदाधरः स्वयम् अस्मिन् पुण्यस्थले स्थितः; तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, एतत् पुण्यस्थलम् अतीव प्रसिद्धम्। श्रीवराहः उवाच—एवं उक्त्वा, योगमहात्मा तत्रैव अन्तर्धानं गतः। रैभ्यः तदा हरिं गदाधरं स्तुतिम् रचयामास। रैभ्यः उवाच—नमः गदाधराय, देवसमूहैः स्तुताय, क्षमाय, क्षुधितानां दुःखहराय, शुभाय, दैत्यसेनानां विनाशकाय, स्मरणे दुःखनाशकाय। गुह्यं नमः केशवाय, पुरुषाय पुरातनाय, नरश्रेष्ठाय, आद्याय, विशुद्धाय, शरणाय, त्रिविक्रमाय, बालयाः भूमिं धारयितव्यम्, गदाधराय। यः शुद्धचित्तः, श्रीसमन्वितः, निर्मलः, बुद्धिमान्, पापरहितभूपालैः स्तुतः, गदाधराय नमः कुर्वन् सुखं वसति। यस्य पद्मपादौ देवदानवैः पूजितौ, कङ्कणमाल्याभरणमुकुटधरः, समुद्रशय्यायाम् स्थितः, चक्रधरः, गदाधराय नमः कुर्वन् सुखं वसति। यः कृतयुगे श्वेतः, त्रेतायां रक्तः, द्वापरे पीतः, कलौ श्यामः मेघः, महेश्वरः, गदाधराय नमः कुर्वन् सुखं वसति। यस्मात् ब्रह्मा बीजसमुत्पन्नः जगत् सृजति नारायणरूपेण, रुद्ररूपेण रक्षति, संहारं च करोति, षड्भेदगदाधरः जयतु। सत्त्वं रजस्तमः—एते गुणाः तस्मादेव उत्पन्नाः, अन्यतः न; स त्रिगुणगदाधरः धर्मनिष्ठां मोक्षं च मे ददातु। संसारसिन्धौ दुःखसन्तानयुक्ते, वियोगग्राहभीषणे, मम निमज्जने गदाधरः नौरिव मां धारयतु। स त्रिमूर्तिः स्वशक्त्या स्वयम् अण्डं सृजति; तत्र भूमिं, जलसमुत्पन्नां, तेजोमयां निर्माय, भूमिधराय नमः। देवादिरक्षणाय मत्स्यादिनामधेयानि गृह्णाति, वृष्कपिरूपः, सर्वव्यापी, गदाधरः उत्तमं मार्गं मे ददातु। श्रीवराहः उवाच—एवं तदा रैभ्येन भक्त्या बुद्ध्या च स्तुतः, विष्णुः जनार्दनः सहसा प्रकटितः, पीताम्बरधारी। शङ्खचक्रगदाधरः, गरुडासने स्थितः, आकाशे विचरन्, मेघध्वनिसदृशं गंभीरं वचः, गौरवयुक्तं, उच्चैः उवाच—"रैभ्य, तव भक्त्या स्तुत्या च, स्नानेन च पुण्यस्थले, अहं तुष्टः। वद, द्विजश्रेष्ठ, किं इच्छसि?" रैभ्यः उवाच—"देवेश, तं मार्गं मे ददातु, यत्र सनकादयः स्थिताः, यथा तव कृपया, गदाधर, अहं तत्र वसामि।" भगवान् उवाच—"तथास्तु।" इत्युक्त्वा, स ब्राह्मणं तत्रैव अन्तर्धानं गतः; रैभ्यः अपि दिव्यज्ञानसमन्वितः अन्तर्धानं गतः। तस्मिन्नेव क्षणे, चक्रधरभगवत्कृपया, स सनकादिसिद्धस्थानं प्राप्तवान्। गदाधरस्तुतिं रैभ्यनिर्दिष्टां यः विष्णोः पठनं कृत्वा गयायां पिण्डप्रदानं करोति, स सर्वान् अतीत्य श्रेष्ठः भवति। श्रीवराहः उवाच—यः वसुशरीरे रोगरूपेण स्थितः, स्वभावे चतुर्सहस्रवर्षाणि मानवस्य अस्थितः। यदा यदा स्वकुटुम्बाय, वन्यपशुं हन्ति, सेवकान् अतिथीन् अग्निं च सदा तुष्टः। मिथिलायां, शोभने, प्रत्येकपुण्यकाले, स धर्मज्ञः पितृयज्ञं स्वपरम्परया सदा अकरोत्। सदा अग्निसेवायाम्, सत्यप्रियवाक्ये, जीवितनिष्ठायाम्, जीवस्य प्राणहरणं न अकरोत्। एवं तत्र वसन्, धर्मनिष्ठः, तपस्वी, तस्मात् पुत्रः अर्जुनकः जातः, ऋषिसदृशः संयमी। तस्मै कालक्रमेण, सुभाग्येन, कन्या अर्जुनकी जाताः, उत्तमवर्णा। यदा सा युवती अभवत्, धर्मज्ञः चिन्तयामास—"कस्य कन्या दातव्या? कः योग्यः?" इति। एवं विचारयन्, स स्पष्टं उक्तवान्—मातङ्गपुत्रस्य, प्रसन्नस्य, धर्मज्ञस्य। निर्णयं कृत्वा, मातङ्गः प्रसन्ने अभिप्रायवान्, पितरं उवाच—"तपस्विन्, अर्जुनकीं प्रसन्नाय ददातु, महात्मने, तव कन्यादानम्।" मातङ्गः उवाच—"मम पुत्रः तुष्टः, सर्वशास्त्रविदः; अर्जुनकीं स्वीकृतवान्।" ततः धर्मव्याधः कन्यादानं कृत्वा, प्रसन्नपुत्राय दत्तवान्, स तुष्टः, बुद्धिमान्। धर्मव्याधः कन्यादानं कृत्वा स्वगृहं प्रत्यगच्छत्; सा पतिसेवा, श्वशुरश्वशुर्यसेवा च अकरोत्। दीर्घकालानन्तरं, शुभा अर्जुनकी श्वशुर्यया उक्ता—"कन्ये, त्वं प्राणहरणसदृशी; तपः वा पतिसम्मानं न जानासि।" लघुदोषे तिरस्कृता, बालस्वरूपा, अञ्जलिः रुदन्ती पितृगृहं गता। पिता पप्रच्छ—"किम्, कन्ये? किमर्थं रुदसि?" इति। तदा सा शोभना कन्या वदितुं आरब्धा।