वराहपुराणम्

श्रीवराह उवाच— एवमुक्ते भगवत्यां, भगवन् रुद्रः परमतेजस्वी तां देवीं प्रहृष्टमनाः समुपसर्प्य प्रोवाच। पृथिव्यां केचन तस्याः अंशाः केषांचित् प्राप्नुवन्तु, केचन द्वारदेशेषु बालान् गृहीत्वा तत्रैव बलिभिः तुष्टाः शतशः संवत्सरान् वसन्तु। अन्ये जननगृहे समादृताः द्वारदेशं गृहीत्वा तिष्ठन्तु, अपराः च नवजातान् बालान् ग्रहीत्वा तत्रैव वसन्तु। गृहेषु, क्षेत्रेषु, सरःस्वेषु, तडागेषु, उद्यानेषु च याः स्त्रियः सदा स्थिताः, विक्षिप्तचित्ताः रुदन्त्यः च, तासां शरीरेषु केचन भूतानि प्रविश्य तृप्तिं लभन्ते। एवं देवीमुद्दिश्य वदन् रुद्रः, स्वतेजसा दीप्तिमान्, रुरुं दानवपतिं च तस्य सैन्यं पतितं दृष्ट्वा त्रिनेत्रः स्वयम् स्तुतिं चकार। स रुद्र उवाच— "जय देवी चामुण्डे! जय भूतहरिणि! जय सर्वव्यापिके! कालरात्रि! त्वां नमामि। विश्वमूर्ते, शुभे, शुद्धे, त्रिनेत्रे विचित्रलोचने, उग्ररूपिणि, शिवे, ज्ञानरूपिणि, महमाये, महाबोधिनि! मनोजवे, जयश्रे, विस्तारिणि, उग्रलोचने, संक्षोभिणि, महाकालि, अद्भुतवपुषि, गीतनृत्यप्रियेष्वरि, शुभे! भयङ्करि, महाकालि, कालिके, पापनाशिनि, पाशदण्डधारिणि, उग्ररूपिणि, भीषणे! चामुण्डे, ज्वलन्मुखि, तीक्ष्णदंष्ट्रे, बलवत्याः, शवासने, शिवे, भूतमध्यवर्तिनि! उग्रलोचने, भीषणरूपे, सर्वभूतभीषणि, क्रूररूपे, घोरे, महाकाले, उग्रे, काली, कराली, बलवति, कालरात्रि! त्वां नमामि। भीषणमुखे, ज्वालामुखि, त्वां नमामि। सर्वभूतहितेश्वरि, सर्वेश्वरि, त्वां नमामि।" एवं रुद्रेण स्तूयमाना या परमा देवी सा तुष्टा बभूव, उवाच— "वरं वृणुष्व, देवेश, यदस्ति ते मनसि।" रुद्र उवाच— "या त्वां स्तौति एषा स्तुत्या, सुन्दरानने, तस्य वरं प्रयच्छ त्वं, सत्यमेव, सर्वदा। या त्वां भक्त्या त्रैविध्येन स्तोत्रेण पठति, सुतान् पौत्रान् पशून् श्रीं च प्राप्नोति। यः श्रद्धया शृणोति त्रिशक्तिसम्भवमिदं, स सर्वपापैः विमुक्तः दुःखरहितं स्थानं प्राप्नोति।" एवं स्तुत्वा परमां देवीं चामुण्डां, भवरूपः स रुद्रः क्षणेन तत्रान्तर्धानं गतः, देवाः स्वर्गं ययुः। यः च त्रिशक्तिसम्भवमेतद्विजानाति, स सर्वपापैः विमुक्तः परमां गतिं प्राप्नोति। राजा चेद्राज्यहीनः शुद्धया नवम्यां व्रतमाचरेत्, अष्टम्यां चतुर्दश्यां चोपवासं कुर्वन् संवत्सरेण विघ्नरहितं राज्यं पुनः प्राप्नोति। एषा त्रिशक्ति धर्मेणोक्ता, एषा शुक्ला परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मणि प्रतिष्ठिता। एषैव रक्ता राजसी वैष्णवी प्रोक्ता, एषैव कृष्णा तामसी रौद्री देवीति। यथा परमात्मा एकः सन् त्रिधा स्थितः, तथैव अपरिहार्येण एका शक्तिः त्रैधा जाता। यः सृष्टिकथां त्रिशक्तिसंयुक्तां शृणोति, स सर्वपापैः विमुक्तः परमां मोक्षं प्राप्नोति। यः श्रद्धया नवम्यां शृणोति, स अप्रतिमं ऐश्वर्यं लभते, सर्वभयैश्च विमुक्तः स्यात्। यस्यान्तःपुरे सदा लिखितं तिष्ठति, तस्य वह्निसर्पचौरादिभयम् न भविष्यति। यः च पुस्तकस्थां तां भक्त्या प्राज्ञः पूजयति, तेन त्रैलोक्यं चराचरं दत्तमिव भवति। गावः, पुत्राः, धनं, धान्यं, कुलस्त्रियः, रत्नानि, अश्वाः, गजाः, दासाः, वाहनानि च शीघ्रं तस्य गृहस्थस्य सम्पद्यन्ते। श्रीवराह उवाच— "इदं रहस्यं ते प्रोक्तं, प्रजाप्रिये, रुद्रमहात्म्यं सम्यगाख्यातम्। चामुण्डायाः नव कोट्यः रूपाणि विविधभेदेन स्थापितानि; सा भीषणा कृष्णवर्णा शक्तिः चामुण्डा कथ्यते। वैष्णव्याः अष्टादश कोट्यः रूपाणि प्रकीर्तितानि; सा राजशक्तिः धारिणी वैष्णवी, सात्त्विकी ब्रह्मशक्तिः चानन्ता उच्यते। एतेषु सर्वेषु पृथक्पृथक् रूपेषु रुद्र एवेश्वरः व्यापकोऽस्ति। यावन्त्यः शक्त्याः रूपाणि, तावन्त्येव शंकरः सृजति, स च तेषां नित्यं स्वामी भवति। यः ताः पूजयति, रुद्रः तुष्टः भवति; ताः देव्यो गणाश्च सिद्धिं ददाति, नात्र संशयः।" अथ हर्यर्थे त्रिशक्तिः प्रवर्तते— सा भीषणा दीक्षा या नीलाचलमगच्छत्, तपसि मनः स्थापितवती। दीर्घकालं तपः कृत्वा सा समग्रं जगत् धारयति। अन्यस्मिन्युगे तस्याः परमया तपसा परं तपः निष्पन्नम्। सागरमध्ये नगरी रत्नमयी महान् वनश्च स्थितमस्ति। शतसहस्रैः अनन्तैः वर्धमानैः तत्र। दीर्घकालेन तानि प्राचीनानि नगरेश्वरेन्द्राणां पुरीः जाताः। यदा स महदसुरः उत्पत्य सागरजलानि अतीव स्फारितानि। तत्रैव तेषु जलासु बहवः सुरद्विषः निहिताः, शस्त्रकवचानि च विविधवर्णानि तत्र शोभन्ते। एवं श्रीवराहपुराणे एकस्मिन्सुत्रबद्धे, त्रिशक्तिसंभावं, देवीचामुण्डायाः महात्म्यं, रुद्रमहिमानं च कथितम्।