रुरु राक्षसराजस्य शरीरेण चरमा मुण्डः च तत्क्षणं उत्पन्नौ। तयोः ग्रहणं कृत्वा देवी चामुण्डा इति प्रसिद्धा अभवत्। सा देवी, सर्वेषां प्राणिनां मध्ये अत्यन्तभीषणा, सर्वनाशिनी, कालरात्रि इति नाम्ना विख्याता, परमेच्छरी अभवत्। अनन्तकोटिगणाः देव्या: सहाय्यः, तां भाग्यवतीं देवीं समन्तात् परिवृत्य तस्थुः। तदा ताः राक्षस-मांस-लालसा: भूता: भूखिता: देव्या: अभ्यधुः—"अत्र भोजनं देहि, शुभे! वयं क्षुधिताः स्मः, हे देवि!" तस्याः उक्तं श्रुत्वा देवी तासां भोजनाय चिन्तयामास; किं तु समीपे उपयुक्तं भोजनं न दृष्टवती। ततः सा महादेवं रुद्रं, प्रजापतिं, सर्वव्यापिनं, मनसा ध्यात्वा, सः अपि ध्यानात् उद्भूतः, परमात्मा, त्रिनेत्रः अभवत्। सः शीघ्रं देवीं प्राह—"किं कार्यं कर्तुम् इच्छसि? ब्रूहि, सुन्दरी, यत् तव मनसि अस्ति तद् वद।" देवी उवाच—"देवेश, अत्र तासां भोजनार्थं किञ्चित् दातव्यं; एता बलवत्यः मम निकटे भोजनं बलात् याचन्ति। अन्यथा, देव, एता मां अपि बलात् खादिष्यन्ति।" रुद्रः उवाच—"शृणु, देवेश्वर्ये, एकं भोजनं मया तासां कृते निर्मितम्। शृणु, सुन्दरी, कालरात्रि, महाद्युतिः, यथा घोषयामि। या स्त्री गर्भिणी सती अन्याया वस्त्रं धारयति, वा तद् स्थापयति, वा स्पृशति, विशेषतः पुरुषस्य वस्त्रं, तस्य भागः तासां किञ्चन भूमौ सम्प्राप्तः। अन्याः, द्वारद्वारे बालान् गृह्य, तत्र नैवेद्यं प्राप्य, तत्र सन्तुष्टाः शतशः वर्षाणि तिष्ठन्ति। अन्याः, सुतगृहे सम्मानिताः, द्वारं गृह्य, तत्र तिष्ठन्ति; अन्याः नवजातान् गृह्य तिष्ठन्ति। गृहेषु, क्षेत्रेषु, सरस्सु, तडागेषु, उद्यानेषु, यत्र स्त्रियः सततं तिष्ठन्ति, विक्षिप्ताः रुदन्त्यः, तेषां शरीरेषु किञ्चन प्रविश्य तासां तृप्तिः लभ्यते।" एवं देवीं उक्त्वा, रुद्रः तेजस्वी, रुरुं राक्षससेनां पतितां दृष्ट्वा, त्रिनेत्रः स्वयम् स्तुतिं अकरोत्। रुद्रः उवाच—"जय, देवी चामुण्डे! जय, भूतनाशिनि! जय, सर्वव्यापिनि! कालरात्रि, नमः ते। विश्वरूपे, शुभे, शुद्धे, त्रिनेत्रे, विचित्रनेत्रे, भीषणरूपे, शिवे, ज्ञानरूपे, महामाये, महाबोधे! मनोजवे, विजये, विस्तारिण्ये, भीषणनेत्रे, विक्षिप्तनाशिनि, महाकाले, अद्भुतरूपे, गीतनृत्यप्रिये, शुभे! भीषणे, महाकालि, कालिके, पापहारिणि, पाशदण्डधारिणि, भीषणरूपे, भयङ्करि! चामुण्डे, ज्वलन्मुखे, तीक्ष्णदंष्ट्रे, महाबले, श्मशानस्थिते, शिवे, भूतसङ्गिनि! भीषणनेत्रे, भयङ्करि, सर्वभूतभयङ्करि, काली, कराली, शक्तिमति, कालरात्रि, नमः ते। भीषणमुखे, ज्वलन्मुखे, नमः ते। सर्वभूतहिते, सर्वेश्वरि, नमः ते।" एवं रुद्रस्य स्तुत्या देवी परमसन्तुष्टा अभवत्। सा उवाच—"वरं वृणीष्व, देवेश, यद् मनसि ते अस्ति।" रुद्रः उवाच—"देवि, यः त्वां एतया स्तुत्या स्तौति, सुन्दरमुखि, तस्य वरं ददातु, देवी, सत्यम् सदा। यः भक्त्या एतां त्रिविधां स्तुतिं पठति, देवी, सः पुत्रान्, पौत्रान्, पशून्, श्रीं च लभते। यः भक्त्या एतत् त्रिशक्त्युत्पत्तिं शृणोति, सः सर्वपापात् विमुक्तः दुःखरहितं स्थानं लभते।" एवं देवीं चामुण्डां स्तुत्वा, भवः क्षणेन अन्तर्धानः अभवत्, देवाः स्वर्गं प्रत्यगच्छन्। यः त्रिशक्त्युत्पत्तिं जानाति, धारयति, सः सर्वपापात् विमुक्तः परमं मोक्षं लभते। राजा यदि राज्यच्युतः सन् नवम्यां शुद्ध्या व्रतं करोति, अष्टम्यां चतुर्दश्यां च उपवासं करोति, सः वर्षे राज्यं विघ्नरहितं पुनः लभते। एषा त्रिशक्तिः आचारानुसारं घोषितः, एषा शुक्ला, परमसृष्टिः, सात्त्विकी, ब्रह्मस्थिता। एषा एव रजसा रक्तवर्णा, वैष्णवी नाम्ना; एषा एव तमसा कृष्णवर्णा, रौद्री देवी। यथा परमात्मा एकः, त्रिरूपस्थः, तथा एकैव शक्तिः आवश्यकता अनुसारं त्रिधा अभवत्। यः एतत् सृष्टिकथां, त्रिशक्तेः परममङ्गलम् शृणोति, सः सर्वपापात् विमुक्तः परमं मोक्षं लभते। यः नवम्यां भक्त्या एतत् शृणोति, सः अप्रतिमं ऐश्वर्यं लभते, सर्वभयात् विमुक्तः भवति। यस्य गृहे एतत् लेखितं नित्यं तिष्ठति, तस्य अग्निभयम्, सर्पभयम्, चौरभयम् वा अन्यत् भयानकं न भवति। यः एतत् पुस्तकस्थं पूजयति, भक्त्या, ज्ञानया, तस्य त्रीणि लोकानि, चलाचलानि, तस्य समर्पितानि स्युः। गृहे यः एतत् धारयति, तस्य गोः, पुत्रः, धनम्, धान्यम्, कुलस्त्रियः, रत्नानि, अश्वः, गजः, सेवकः, वाहनानि शीघ्रं प्राप्तानि भवन्ति। श्रीवराहः उवाच—"एषा गुह्यं तव उद्घाटितम्, प्रजापते, रुद्रस्य समग्रं माहात्म्यं मया उक्तम्।" चामुण्डायाः नवकोटिरूपाणि विविधानि स्थितानि; सा भीषणा कृष्णशक्तिः चामुण्डा इति प्रसिद्धा। वैष्णव्याः अष्टादशकोटिरूपाणि इति कथ्यन्ते; सा राजशक्तिः पोषकवैष्णवी, ब्रह्मशक्तिः सात्त्विकी अनन्ता। एतेषु सर्वेषु पृथक् पृथक् रूपेषु, रुद्रः सर्वेषां स्वामी, व्यापी च।