वराहपुराणम्

तदा, महिषः समग्रं सैन्यं विक्षिप्तमवलोक्य, दैत्यबलस्य महान् विक्षोभः सञ्जातः। सः स्वस्य सेनापतिम् इदं वचनं अब्रवीत् — “सेनापते, किम् एतत्? मम सैन्यं साक्षात् मम पुरतः भग्नम्।” ततः यज्ञहनुः नाम दैत्यः, गजस्वरूपधारी, प्रत्युवाच — “एषा पराजयः सर्वत्र कन्याभिः सञ्जाता।” तदनन्तरं महिषः ताः सुन्दरनेत्राः कन्याः प्रति अभ्यधावत्। तत्र एका कन्या गदां गृहीत्वा, शीघ्रं तं प्रति अभ्यधावत्। यत्र देवी स्थित्वा, देवैः गन्धर्वैः च पूजिता, तत्र दैत्यः अगच्छत् — देवी यत्र तिष्ठति, तत्र। तं समीपमागतं दृष्ट्वा, सा देवी विंशतिभुजा अभवत्। सा धनुः, खड्गं, शूलं, बाणान्, त्रिशूलं, गदां, परशुं, दुन्दुभिं, महाघण्टां, शतघ्नीं, भयानकं मुष्टिं, भूशुण्डीं, शूलं च गृहीत्वा। अन्यानि अपि — मुषलं, चक्रं, सलाकां, दण्डं, पाशं, ध्वजं, पद्मं च — विंशति आयुधानि गृहीत्वा। विंशतिभुजा देवी सिंहं समारुह्य, विकटवपुषं, रुद्रं देवेशं, क्रोधात्मकं, विनाशकारणं स्मृत्वा स्थितवती। ततः वृषध्वजः रुद्रः स्वयम् तत्र आगतः। सा तम् प्रणम्य उवाच — “सर्वान् दैत्यान् जयिष्यामि।” “हे शाश्वत देवेश, केवलं तव उपस्थित्या,” इत्युक्त्वा, सा परमदेवी सर्वान् दैत्यान् जयमकरोत्। महिषं केवलं मुक्त्वा, अन्यान् हत्वा, देवी तं समीपं अगच्छत्। तं दृष्ट्वा, महिषः अपि पलायितः। कदाचित् सः युद्धं अकरोत्, कदाचित् पलायितः; कदाचित् पुनः युद्धे प्रवृत्तः, कदाचित् निवृत्तः। एवं दशसहस्राणि दिव्यवर्षाणि, सः तया सह युद्धं अकरोत्, समग्रं रणभूमिं व्यचरन्, भयाकुलचित्तः। अतः दीर्घकालात्, शतशिखरमहेन्द्रे, देवी त्रिशूलेन तं अग्रदैत्यम् पदाभ्याम् निपीड्य विदारयामास। तत्र, सा खड्गेन तस्य शिरः छिन्त्वा, तस्य आत्मा देवीशस्त्राघातेन स्वर्गं गच्छत्। ततः सर्वे देवगणाः, ब्रह्मणा सह, महिषं पराजितं दृष्ट्वा, हर्षपूर्णहृदया देवीं स्तोतुं प्रचक्रुः। “नमः ते, हे देवी, महाश्री, गम्भीररूपे, भीषणवपुषि; विजये, सत्यमूलस्थायै, त्रिनेत्रायै, सर्वदिशांमुख्यै। ज्ञानाज्ञानयोः, विजययज्ञयोः, हे महिषासुरघ्नि; सर्वव्यापिन्यै, सर्वदेवतास्वरूपिण्यै, वैश्णव्यै। दुःखरहितायै, धैर्यस्थायै, पद्मपत्रनेत्रायै, शुद्धसत्त्वनिष्ठायै, व्रतानुष्ठायै, विकटरूपायै, दीप्तायै। हे देवी, श्री, सिद्धिदायिन्यै, ज्ञानाज्ञानप्रदायिन्यै, अमृतशुभदायिन्यै; शांकर्यै, वैश्णव्यै, ब्राह्म्यै, सर्वैः देवैः पूजितायै। घंटाहस्तायै, त्रिशूलधारिण्यै, महिषासुरघ्न्यै; विकटरूपायै, विकृतनेत्रायै, महामोहायै, अमृतमूलायै। सर्वभूतहितायै, सर्वभूतस्वरूपिण्यै, स्थिरायै; ज्ञानशास्त्रकलामातृकायै, पंचमहाभूतधारिण्यै। शुभायै, सर्वदेवगुह्यवेदिन्यै, सर्वभूतावतारिण्यै; केवलं आश्रयः त्वमेव, ज्ञानाज्ञानश्रीरूपायै, अंबिकायै; विकृतनेत्रायै, क्षमायै, जलान्तरविक्षिप्तायै, अव्यक्तायै। नमः ते, हे महादेवि; नमः ते, परमेश्वरि; नमः ते, नित्यायै, अक्षरायै, सर्वदेवेषु अव्ययायै। ये त्वां आश्रयन्ति, हे देवी, परमेश्वरि, तेषां युद्धविपदः किञ्चिद् अपि अशुभं न भवति। ये गोरभीषे, चौरराजभीषे, सर्वदा इमं स्तोत्रं यः पठति, हे देवी, संयतात्मा सः — बन्धनस्थः अपि, त्वां स्मरन्, विमुक्तः सुखी जीवति। श्रीवराहः उवाच — एवं देवैः तदा स्तुता, देवी सुंदरनितम्बा, देवगणान् उवाच — “वरं वृणीत।“ देवाः ऊचुः — “हे निष्कलुषे देवी, यः तव स्तोत्रं पठेत्, तस्य सर्वकामनापूरणं वरं दत्तुम् इच्छामः।” “एवं भवतु,” इति देवी देवगणान् उवाच्य विसर्ज्य, स्वयम् तत्र स्थितवती। यः देवीद्वितीयजन्म पृथिव्यां वेद, सः दुःखरहितः, शुद्धः, अनामयपदं प्राप्नोति। श्रीवराहः पुनः उवाच — या देवी नीलगिरिं गतवती, तपसि स्थितवती, विकटस्वरूपा, तमसा उत्पन्ना — हे पृथिवि, तस्य शक्तेः व्रतं शृणु। सा दीर्घं तपः कृत्वा, समग्रं जगत् धारयति; एवं सा दीप्तिमती पंचाग्न्युपासनां साधयामास। अन्यस्मिन् काले, यदा देवी परमं तपः अकरोत्, तदा रुरु नाम्ना असुरः, महातेजस्वी, ब्रह्मणा वरप्रदः अभवत्। समुद्रमध्ये रत्नसमृद्धा नगरी, महान् वनं च अस्ति; तत्र सः दैत्यराजः, सर्वदेवभीषणः, शासनं अकरोत्। असुरैः शतसहस्रैः, दशलक्षैः, शतकोटिभिः च सहितः, सः महातेजस्वी, द्वितीयः नमुचिः इव, विराजमानः। कालक्रमेण, महान् सेनया परिवृतः, सः लोकपालानां प्राचीनपुर्यः विजयितुम् इच्छन्, देवेषु भीषां सञ्जातवान्। तस्य उत्थाने, समुद्रजलानि अत्यन्तं प्रवृद्धानि, पर्वतशिखराणि प्लावयन्ति, अनंतक्रोकडशार्कमत्स्यसमाकुलानि। तत्र, समुद्रजलात् विशालं, विकटं, दिव्यं च सैन्यं निर्गतम् — विविधकवचायुधविभूषितम्, देवद्विषां गणैः पूर्णम्, युद्धकुशलम्। तत्र, द्वीपाः, श्रेष्ठदैत्यैः पूर्णाः, घंटासमूहैः अलंकृताः, स्वस्वरूपे भयङ्कराः, सर्वतः घोषयन्तः अभिज्ञायन्त। अश्वाः, सुवर्णाभरणविभूषिताः, जलमध्ये रक्तमत्स्यसदृशाः, शतसहस्रलक्षसंख्या शीघ्रं निर्गताः। एवं देवी महिषासुरं हत्वा, देवैः स्तूता, वरं दत्त्वा, तपस्यां स्थितवती; रुरुदैत्यस्य उद्भवः, समुद्रसेन्यस्य उत्थानः, भगवत्याः तपः, सर्वं पृथिव्यां दिव्यं चरित्रं अभवत्।