श्रृणु, देवि, पुरातनं सृष्टिवृत्तान्तं यथावत् प्रतिपादितम्। एषा या सृष्टिः, स्थावरजङ्गमात्मिका, सर्वं जगदिदं व्याप्य स्थिताऽस्ति। या च सृष्टिः आदौ ब्रह्मणः समुत्पन्ना, अव्यक्तसम्भवा, तया जगत्पितामहः तां देवीम् एवं स्तुत्वा पूजयामास। तदा ब्रह्मा उवाच— "जय त्वं सत्यनिधे, स्थिराभामे, श्रेष्ठाक्षरे! सर्वव्यापिके, सर्वजननी, सर्वभूतमहादेवि! सर्वज्ञे, वररोहे, सिद्धिदायिनि, बुद्धिप्रदायिनि, सर्वस्याद्यन्ते, परे देवि! त्वं स्वाहा, त्वं स्वधा, त्वमेवाद्ये, सुमुखि! ओंकारे प्रतिष्ठिता त्वं वेदजननी चैकैव। त्वमेव सुरासुरयक्षगन्धर्वराक्षसानां, पशुपक्ष्योषधीनां चापि, सुमुखि, कारणं। त्वं ज्ञानरूपा, विद्याधिष्ठात्री, सिद्धा, कीर्तिमती, सुरपतिस्वराज्ञि। सर्वज्ञे, वररोहे, सर्वसिद्धिप्रदायिनि। सर्वत्र स्थितासि, संशयरहिते, सर्वारिशमनी, सर्वविद्याधिपे, शुभप्रदायिनि, नमोऽस्तु ते। यः पुरुषः रजःशुद्धां स्त्रीं सम्प्राप्य त्वां स्तुवीत, सुमुखि, तव प्रसादात् नूनं सृष्ट्यर्थं सफलो भवति, सुतवती च सा स्त्री सदा रूपवती, जयिनी, शुभदा, सर्वारिशमनी च भवति।" एवं सृष्ट्याः स्तुतिपूर्वकं ब्रह्मणा प्रतिपादिते, श्रीवराह उवाच— या देवी राजश्रीः कन्याव्रतधारिणी, मन्दरगिरौ तपश्चर्या कर्तुमगच्छत्। सा देवी विशाले एकाकिनी तपः कृत्वा, कालान्तरेण तस्याः मनः महद्विक्षोभं प्राप। तस्मात् विक्षोभात् कन्यकाः समुत्पन्नाः—मृदुमृगाक्ष्यः, श्यामकुन्तलाः, पूर्णोष्ठ्यः, विशाललोचनाः, सुशोभनवस्त्रपरिधानाः, काञ्चनमेखलाभूषिताः, नूपुरमण्डितपादाः, तेजस्विन्यः। यदा तस्याः मनः विक्षिप्तं बभूव, तदा सहस्रशः लक्षशः विविधमुख्यः कन्यकाः तत्रैव समुत्पन्नाः। ताः कन्यकाः पर्वते दृष्ट्वा, सौम्यगात्रा देवी तेनैव तपसा शतशः प्रासादयुक्तां नगरीं निर्ममाथ। सा पुरी सुविस्तीर्णमार्गा, सुवर्णमन्दिरालङ्कृता, गृहैः सरःस्वद्भिः, मणिशृङ्गाटकैः, रत्नजालकवातायनैः, निकटवत्युपवनैः च शोभिता। तत्र पर्वते अनन्तानि प्रासादानि, अनन्ताः कन्यकाः च आसन्। तासां प्रमुख्यानां नामानि वक्ष्यामि— विद्युत्प्रभा, चन्द्रकान्तिः, सूर्यकान्तिः, गम्भीरा, चारुकेशी, सुजाता, मुञ्जकेशिनी, घृताची, उर्वशी, शशिनी सद्गुणाढ्या, चारुकन्या, विशालाक्षी, धन्या, पीनपयोधरा, चन्द्रप्रभा, पर्वतानन्दिनी, सूर्यप्रभा, अमृता, स्वयंप्रभा, चारुमुखी, शिवदूती, विभावरी, जया, विजयाः, जयन्ती, अपराजिता, इत्याद्याः शतान्यनेकानि कन्यकाः। सर्वाः ताः देवीसन्निधौ, पाशाङ्कुशधारिण्यः, शुभाः, सेविकाः आसन्। ताभिः परिवृता देवी सिंहासने उपविष्टा। शुद्धचामरवात्या, दीप्त्या युक्ता, कन्याव्रतधारिणी देवी तपश्चर्याम् आरब्धवती। यौवनारम्भे, सौभाग्यवती, पूर्णस्तनयुगला, चम्पकाशोकपुन्नागनागपुष्पमाल्यभूषिता सा देवी, सर्वाङ्गेषु पूजिता, मुनिदेवतार्चिता, कुलवधूभिः कन्याभिश्च सत्कृता। सा देवी, सर्वसुखोपभोगरताऽपि, तत्रैव तपश्चर्याम् अनुष्ठाय स्थितवती। तस्मिन्नन्तरे ब्रह्मपुत्रो नारदस्तत्र समुपागमत्। तं सहसा दृष्ट्वा देवी विद्युत्प्रभां प्रोवाच— "आसनं दीयताम्, शीघ्रं पाद्यं आचमनीयं च आनय।" इति देवीवचनात् सा शुभा विद्युत्प्रभा नारदाय आसनं, पाद्यं, अर्घ्यं च समर्पयामास। नारदं सम्यक् उपवेश्य, प्रणम्य, देवी हर्षपूर्णा तं प्राह— "स्वागतम्, मुनिश्रेष्ठ! किमर्थं त्वमिह स्वलोकात् आगतः? किं कार्यं ते सम्पादयामि? शीघ्रं वद, यथा समयहानिर्न स्यात्।" इति देवीवाक्यश्रवणात्, लोकविद् नारदः प्रत्युवाच— "ब्रह्मलोकात् इन्द्रलोकं, ततो घोरं पर्वतं यावत् आगतः।" "अतः, देवदेवि, त्वां द्रष्टुमिह आगतः अस्मि, शुभे।" इति उक्त्वा, स महर्षिः देवीमवलोक्य विस्मयं प्रपेदे— "अहो रूपम्! अहो दीप्तिः! अहो धैर्यम्! अहो यौवनम्! अहो वैराग्यम्!" इति चिन्तयन्, स देवगन्धर्वसिद्धयक्षकिन्नरराक्षसानां मध्ये, अन्यासु नारिषु तादृशं रूपं न दृष्टमिति मनसा विमनाः अभवत्। सा देवीवरप्रदायिन्यै प्रणम्य, नारदः आकाशे समुत्पत्य, शीघ्रं दैत्याधिपतिनगरं गत्वा, समुद्रतीरे स्थिते महिषाख्ये नगरे, महिषरूपिणं असुरं दृष्ट्वा, तेन भक्त्या पूजितः। तस्मै प्रसन्नचित्तः नारदः तत्र देवीदृशं अद्भुतं रूपं यथादृष्टं यथावत् वर्णयामास। नारद उवाच— "असुरेन्द्र, शृणु कन्यामणिं, यया त्रयो लोकाः सर्वे च स्थावरजङ्गमाः वरदानैः लब्धाः। ब्रह्मलोकात् मन्दरं पर्वतं यावत् आगतः अस्मि; तत्र देवीपुरीं दृष्ट्वा, शतसहस्रसंख्या कन्याभिर्व्याप्तां।" एवं श्रीवराहपुराणे सृष्टिकथायाः देवीचरितस्य च प्रवाहः सम्यक् प्रतिपादितः।