ततः विष्णोः पार्षदैः गदाभिः आहतः अहं विनष्टः अभवम्। हे नृपश्रेष्ठ, तव रोमकूपेभ्यः मम शक्त्या अहं स्वयमेव स्थितः, यदा त्वं स्वर्गे आसीः। ब्रह्मणः दिवसस्य समाप्तौ रात्रिः आरभ्यते, हे नृपश्रेष्ठ, यत्र सृष्ट्यादौ एषा स्थितिः दृश्यते। तदा त्वं, राजन्, सुमनसः नृपस्य गृहे जातः; अहं अपि तव रोमात् काश्मीरदेशस्य अधिपः अभवम्। त्वया बहूनि यज्ञानि महादानेन कृतानि, किन्तु तेषु विष्णुस्मरणं नासीत्, अतः तैः अहं न विजितः। अधुनैव, त्वया पद्मनयनस्य भगवतः स्तोत्रशक्त्या जपितया, अहं स्वरोमाणि त्यक्त्वा पुनः एकरूपः अभवम्, तथा च मृगव्याघ्ररूपे पुनर्जातः, हे नृपश्रेष्ठ। भगवतस्तु स्तोत्रश्रवणेन, पूर्वं पापरूपः अहं मुक्तः अभवम्; धर्मनिष्ठा बुद्धिः मयि अधुनैव स्थितः, हे नाथ। एतद्वचनं श्रुत्वा राजा महाचमत्कारेण पूर्णः अभवत्, स च मृगव्याघ्राय वरं दत्तवान्। राजा उवाच—“व्याघ्र, यथा त्वं मम पूर्वजन्म स्मारितवान्, तथा मम कृपया धर्मनिष्ठः व्याघ्रः भविष्यसि।” यः पद्मनयनस्य भगवतः एतदाख्यानं शृणोति, स पुष्करतीर्थयात्रायां विधिवत् स्नानस्य पुण्यं लभते। श्रीवराहः उवाच—एवं उक्त्वा राजा उत्तमं दिव्यं रथं आरोह्य, परमशक्त्या सर्वधारिणा सह योगं प्राप्तवान्। पृथ्वी उवाच—हे मुनिशार्दूल, रैभ्येन सम्पदः लब्धा इति श्रुत्वा स मुनिः ततः किं अकरोत्? एषा मे महती शंका। श्रीवराहः उवाच—स मुनिशार्दूलः रैभ्यः सम्पदः लब्धा इति श्रुत्वा, पुण्यं गया तीर्थं गतः, यत्र पितृतीर्थं प्रसिद्धम्। तत्र आगत्य, स पितृभ्यः श्रद्धया पिण्डदानं कृत्वा तान् तुष्टवान्। ततः रैभ्यः अतिदुष्करं तपः आचरन्, तस्मिन्नेव घोरतपस्यनुष्ठाने, दिव्यरथे स्थितः महायोगी तेजस्वी आगतः। शुद्धे रथे, रजःकणसमान् दिव्यतेजसा सूर्यसमान्, अणुरूपः पुरुषः प्रकटितः। स उवाच—“रैभ्य, धृतरूप, तपसा किं प्रयोजनं इच्छसि?” इत्युक्त्वा स पुरुषः आकाशात् पृथिवीं ममाप। तत्र स पञ्चरथोपमं रथं ददर्श, यः सूर्यसमान् ब्रह्मलोकं व्याप्नोति। रैभ्यः विस्मितः स महायोगिनं प्रणम्य पप्रच्छ—“त्वं कः? कथय माम्।” स पुरुषः उवाच—“अहं रुद्रस्य अनुजः, ब्रह्मणः मानसपुत्रः; नाम्ना सनत्कुमारः, जनलोकवासी।” “त्वां स्नेहेन समीपं आगतः, तपस्विन्; त्वं धन्यः, ब्रह्मवंशवर्धकः।” रैभ्यः उवाच—“नमस्ते योगिश्रेष्ठ; कृपां कुरु, विश्वरूप; किमत्र कर्तव्यम्? कथय, योगिशार्दूल; यथा त्वं धन्यः इति उक्तवान्, तथाहं कथं धन्यः?” सनत्कुमारः उवाच—“त्वं धन्यः, द्विजश्रेष्ठ, यतः वेदधर्मनिष्ठः, पितृभ्यः मन्त्रैः, व्रतैः, जपैः, पिण्डैः, श्रद्धया गयायां तुष्टवान्।” एवम् शृणु—विशालः नाम राजा महानगरी विशालायां निवसन्, धन्यः, धृतरूपः, पुत्रहीनः अभवत्। विशालाधिपः स राजा श्रेष्ठान् ब्राह्मणान् पुत्रार्थं पप्रच्छ। तैः ब्राह्मणैः अल्पतेजसा उत्तरं दत्तम्—“गया गत्वा बहुधा अन्नदानं कृत्वा, हे नृप, तव पुत्रः निश्चितं भविष्यति, पृथिव्याः दातारः।” तैः ब्राह्मणैः एवमुक्तः विशालाधिपः राजा हृष्टः अभवत्; स प्रयत्नेन उत्तमं तीर्थं गतः, माघमासे श्रद्धया पितृकार्याणि अकरोत्। स पितृभ्यः यत्नेन विधिवत् पिण्डदानं कृतवान्; तत्र श्वेत, पीत, कृष्णवर्णान् पुरुषान् दृष्ट्वा राजा पप्रच्छ—“किमेतत्, भोः, युष्मान् कः उपेक्षते? सर्वं मे कथय, जिज्ञासा मम मनसि उत्पन्ना।” श्वेतः उवाच—“अहं सीतः, तव पितामहः, नाम, आचरण, कर्मणि; अयं, मम पितामहः, रक्तवर्णः, क्रूरः, ब्रह्महाः, दुष्कृत्यकर्ता।” “अस्य पितरं अधीश्वरः नाम, आचरणेन कर्मणि कृष्णः; अनेन कृष्णेन पूर्वजन्मनि बहवः ऋषयः हताः।” “एतौ मृत्वा रौद्राविची नरकं गतौ; अधीश्वरः च कृष्णः च दीर्घकालं तत्र स्थितौ। अहं तु शुद्धकर्मणा इन्द्रपदं प्राप्तवान्, यत् दुर्लभम्।” “त्वया मन्त्रज्ञेन, गयायां पिण्डदानस्य प्रभावेन, एतौ—बलः अन्यः च—पुण्यतीर्थे पिण्डदानस्य शक्त्या, नरके स्थितौ अपि, एकत्रितौ। शत्रुनिग्रह, तत्र त्वया दत्तं जलं पितृपितामहप्रपितामहान् तुष्टवान्। अतः, सत्त्ववान्, तव वचनेन एकत्रता अभवत्; तीर्थशक्त्या पितृलोकं गच्छामः, न संशयः। गयायां पिण्डदानेन एतौ तव पितामहौ, पतितौ अपि, सिद्धिं प्राप्तवन्तौ, दुष्कृत्यकर्तारौ अपि। एतस्य तीर्थस्य शक्ति एवम्, यत् ब्रह्महत्यापुत्रः अपि पिण्डदानेन शुद्धः, पुनः उद्धृतः भवति। अतः, पुत्र, एतौ विलग्य अहं त्वां द्रष्टुं आगतः; अधुना गच्छामि। अतः रैभ्य, त्वं मया धन्यः इति अभिहितः। एकं गयायात्रं, एकं पिण्डदानं, दुर्लभम्; त्वं तु सततं तस्मिन्नेव कार्ये स्थितः। किं वदामि, रैभ्य, तव पुण्यं, यत्र त्वं गदाधरं नारायणं साक्षात् दृष्टवान्। अतः, गदाधरः स्वयं अस्मिन तीर्थे स्थितः; अतः, द्विजश्रेष्ठ, एतत् तीर्थं परमं प्रसिद्धम्।” श्रीवराहः उवाच—एवं उक्त्वा महायोगी तत्रैव अदृश्यः अभवत्; रैभ्यः ततः हरिं गदाधरं स्तुतिं रचयामास। रैभ्यः उवाच—“नमः गदाधराय, देवगणैः स्तुताय, धैर्यशीलाय, क्षुधार्तदुःखहराय, शुभाय, दैत्यसेनाविनाशकाय, स्मृतिमात्रेण सर्वदुःखनाशकाय। गुप्तं नमः केशवाय, आदिपुरुषाय, नरश्रेष्ठाय, प्राचीनाय, शुद्धाय, निर्मलाय, लोकाश्रयाय; त्रिविक्रमाय, यः बलेः पृथिवीं धारयामास, गदायुधाय।