पश्चिमदिशायां, स्मरणीयाः पर्वतश्रेष्ठाः दृश्यन्ते—कृष्ण, पाण्डव, सहस्रशिरस, परीयात्र, शैलेन्द्र, शृङ्गवान्—तेषां सौन्दर्यं तथा श्रीमत्त्वं सर्वत्र प्रसिद्धम्। ततो महाभद्रसरोवरस्य उत्तरदिशि, द्विजश्रेष्ठ, मुनयः, तत्र स्थितानां पर्वतानां वर्णनं शृणु। तत्र हंसकूटमहापर्वतः, वृषहंस, कपिञ्जल, शैलेन्द्र, इन्द्रशैलः शिखरैः सहितः इति नामानि प्रसिद्धानि। नील, कनकशृङ्ग, शतशृङ्ग, पुष्कर, मेघशैल, विराज, जरुचि, शैलेन्द्र इत्येतैः उत्तरदिशि पर्वताः स्मृताः। एवं पर्वतश्रेष्ठानां मध्ये, उत्तरे, मुनिभिः, तत्र स्थितानां समतलभूमीनां, अन्तःप्रदेशानां, सरांसि च, क्रमशः शृणु। रुद्रः उवाच—महापर्वतस्य कुमुदस्य च सीमायोः मध्ये, पक्षिभिः पोषिते, विविधजीवसमाकीर्णे, रम्ये कन्दरे। तत्र दिव्यं सरः अस्ति, त्रिशतयोजनदीर्घं, शतयोजनविस्तीर्णं, अम्बरनिर्मलं, द्रष्टुं रमणीयं। तद् सरः द्रोणमात्रैः सुरभिलोतैः, शतशतदलैः महालोतैः भूषितम्। श्रीसरः नाम तत् पुण्यं सरः, यत्र देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, महोरगाः वासं कुर्वन्ति, यत्र यत्र प्रकाशमानम्। निर्मलजलसम्पूर्णं, सर्वभूतानां शरणम्; तत्र कमलवनस्य मध्ये, एकं महाकमलं तिष्ठति। तस्य अनन्तदलानि, उदयिन्याः सूर्यस्य प्रभया दीप्तानि, सदा मधुरं प्रस्फुटितम्, मन्दं वृत्ताकारं कम्पमानम्। तत्र सौन्दर्यसमूहैः, मदोत्कटभृङ्गनिनादैः, मध्ये श्रीदेवी नित्यं वसति; निःसन्देहं लक्ष्मीः तत्र साकाररूपेण स्थित्वा। तस्य सरसः तटे, सिध्दैः सेव्यमाने, शततुल्यं, पुष्पफलसम्पन्नं, दिव्यं बिल्ववनं तिष्ठति। तद् वनं शतयोजनविस्तीर्णं, द्विशतयोजनदीर्घं, अर्धक्रोशोन्नतशिखरैः, महावृक्षैः समन्तात् आवृतम्, सहस्त्रशाखाभिः, विशालकाष्ठैः। तत्र फलं सहस्त्रसंख्या, हरितपीतम्, सुरभि, अमृतसदृशं, डमरुमात्रम्। पतितं पत्यमानं फलम्, भूमौ वनान्तरे च व्याप्य, तद् श्रीवनं नाम सर्वलोकेषु प्रसिद्धम्। तत्र देवाः, सर्वदिशः अन्ये च, मुनयः बिल्वफलभक्ष्याः, पुण्यकर्मणः, श्रीदेवी सिध्दगणैः सेव्यमाना नित्यं वसति। प्रत्येकयोः पर्वतश्रेष्ठयोः रत्नशिखरयोः च मध्ये, शतयोजनविस्तीर्णं, द्विशतयोजनदीर्घं प्रदेशः अस्ति। तत्र निर्मलः कमलवनः, सिध्दचरनसेव्यः, यत्र लक्ष्मीहस्तस्थितं कमलं सदा तेजस्वि प्रकाशते। तद् वनं महावृक्षैः, विशालकाष्ठैः, अर्धक्रोशोन्नतशिखरैः, शिखरस्थपुष्पसमूहैः सुवर्णमिव दीप्तम्। तत्र काष्ठं द्विबाहुप्रमाणम्, शाखाः त्रिहस्तविस्तीर्णाः, तेषां पीतकेसराणि कुङ्कुमचूर्णसदृशानि। सर्वं वनं सुमनोहरपुष्पैः, सुरभिभिः, शोभमानैः, मदोत्कटभृङ्गनिनादैः, प्रकाशमानम्। तद् वनं दानव, दैत्य, गन्धर्व, यक्ष, राक्षस, किन्नर, अप्सरस, महोरगगणैः सेव्यमानम्। तत्र भगवत् कश्यपस्य, प्रजापतेः, आश्रमः, सिध्दमुनिसमूहैः, विविधाश्रमैः समाकीर्णः अस्ति। महान्नीलपर्वतस्य कुम्भपर्वतस्य च मध्ये, सुखा नाम नदी अस्ति; तस्य तटे विशालं वनं तिष्ठति। तत्र रम्यं तालवनं, पञ्चाशत् योजनदीर्घं, त्रिंशत् योजनविस्तीर्णं, अर्धक्रोशोन्नतवृक्षैः शोभितम्। तत्र महाबलिनः, स्थूलकाष्ठयुक्ताः, अचलाः, महाफलयुक्ताः, कज्जलदण्डसदृशाः, वक्राः, दिव्यगुणयुक्ताः, सिध्दसेव्याः वृक्षाः। तत्र ऐरावतः गजः वसति इति प्रसिद्धम्। ऐरावत, रुद्र, दिव्यपर्वतयोः मध्ये, सहस्रयोजनदीर्घं, शतयोजनविस्तीर्णं प्रदेशः अस्ति। सर्वं स्थलम् एकशिलापट्टिकायुक्तम्, वृक्षशाखाशून्यम्, सर्वत्र जलैः पादमात्रेण आवृतम्। एवं मेरु समीपस्थाः विविधान्तःप्रदेशाः, द्विजश्रेष्ठ, क्रमशः विस्तरेण वर्णिताः। रुद्रः पुनः उवाच—अधुना दक्षिणदिशि पर्वतकन्दराः, सिध्दगणसेव्याः, वर्ण्यन्ते। शिशिरपर्वतपतनगपर्वतयोः मध्ये, श्वेतभूमिः अस्ति, यत्र लताः पत्राणि त्यक्त्वा, वृक्षाः अल्पाः। इक्षुक्षेपशिखरे, वृक्षैः भूषिते, रम्यम् उदुम्बरवनं तिष्ठति, पक्षिसमूहैः सेव्यमानम्। तद् वनं महान् कूर्मसदृशैः फलैः शोभितम्। तत्र बहवः नद्यः, निर्मलमधुरजलयुक्ताः प्रवहन्ति। तत्र भगवत् कर्दमस्य, प्रजापतेः, आश्रमः, विविधमुनिसमूहैः समाकीर्णः, शतयोजनपरिमाणं, वृत्ताकारं वनं तिष्ठति। ताम्राभपर्वतपतनगपर्वतयोः मध्ये, महान् सरः, शतयोजनविस्तीर्णः, द्विशतयोजनदीर्घः, सर्वत्र नवसूर्यसदृशैः कमलैः भूषितः, अनन्तदलयुक्तः, सिध्दगन्धर्वसमाकीर्णः। तस्य मध्ये महान् शिखरः, शतयोजनदीर्घः, त्रिंशत् योजनविस्तीर्णः, विविधरत्नरसायनैः शोभितः। तत्र रत्नद्वारैः, तोरणैः अलङ्कृता महान् मार्गः अस्ति। तत्र विद्याधरपुरी, विद्याधरराजः पुलोमः, शतसहस्त्रसमूहैः परिवृतः वसति। विखाखापर्वतश्वेतपर्वतयोः मध्ये, सरः अस्ति। तस्य पूर्वतटे महान् आम्रवनं, सर्वत्र सुवर्णवर्णैः, सुरभिसम्पन्नैः, घटमात्रैः फलैः शोभितम्। तत्र देवाः, गन्धर्वाः च वसन्ति। सुमुलपर्वतवसुधारपर्वतयोः मध्ये, त्रिंशत् योजनविस्तीर्णं, पञ्चाशत् योजनदीर्घं प्रदेशः अस्ति, बिल्वस्थानि नाम। तत्र फलानि प्रवालसदृशानि, पत्यमानानि भूमिं सींचन्ति। तत्र रहस्यजीवाः बिल्वफलभक्ष्याः वसन्ति। वसुधारपर्वतरत्नधारपर्वतयोः मध्ये, सुरभिकिंशुकवनं, सदा प्रस्फुटितम्, त्रिंशत् योजनविस्तीर्णं, शतयोजनदीर्घं, तस्य गन्धः शतयोजनपर्यन्तं व्याप्य, तत्र सिध्दगणाः वसन्ति, जलं च अस्ति। तत्र भगवत् आदित्यस्य महान् निवासः; प्रतिमासं सूर्यः, प्रजापतिः, तत्र अवतीर्य, देवैः पूज्यते, कालकर्ता इति। पञ्चकूटपर्वतकैलासपर्वतयोः मध्ये, सहस्रयोजनदीर्घं, शतयोजनविस्तीर्णं, हंससदृशश्वेतं, अल्पजीवगम्यम्, स्वर्गमार्गसदृशं भूमिः अस्ति। पश्चिमदिशि पर्वतकन्दराः वर्ण्यन्ते। सुपार्श्वपर्वतशिखिपर्वतयोः मध्ये, शतयोजनसर्वतोविस्तीर्णं, शिलायुक्तं, सदा उष्णं, स्पर्शे कठिनं स्थलम्। तस्य मध्ये वृत्ताकारं, त्रिंशत् योजनविस्तीर्णं, अग्निनिवासः; तत्र दिव्यः संवर्तकाग्निः, लोकविनाशकः, अनिर्वाप्यः, सदा दहति। कुमुदपर्वतान्जनपर्वतयोः मध्ये, शतयोजनविस्तीर्णं, आतुलुङ्गस्थानि नाम, सर्वजीवागम्यम्, पीतफलसम्पन्नम्। तत्र पुण्यसरः, सिध्दसेव्यः, बृहस्पतिवनं च अस्ति। पीतश्वेतपर्वतयोः मध्ये, महान् कन्दरः, शतयोजनसंख्या, कमलैः भूषितः, भृङ्गनिनादयुक्तः। तत्र भगवत् विष्णोः परमस्थानं। महाश्वेतपर्वतपाण्डुपर्वतयोः मध्ये, शिलायुक्तं, त्रिंशत् योजनविस्तीर्णं, नवतियोजनदीर्घं, वृक्षशून्यं स्थलम्। तत्र निर्मलपुष्करिणी, वृक्षैः, भूमिकमलैः, विविधकमलैः भूषिता। मध्ये महान् वटवृक्षः, पञ्चयोजनपरिमाणः। तत्र महेश्वरः, नीलवस्त्रधारी, यक्षादिभिः पूज्यमानः निवसति। सहस्रशिखरपर्वतकुमुदपर्वतयोः मध्ये, पञ्चाशत् योजनदीर्घं, विंशतियोजनविस्तीर्णं, इक्षुक्षेपसदृशोन्नतं शिखरम्, पक्षिसमूहैः सेव्यमानम्, विविधफलैः, मधुररसैः भूषितम्। तत्र इन्द्रस्य दिव्यसंकल्पनिर्मितः महान् आश्रमः। शङ्खकूटपर्वतृषभपर्वतयोः मध्ये, रम्यं पुरुषस्थानि नाम, बहुयोजनदीर्घं, सुरभिकङ्कोलकफलसम्पन्नं, बिल्वफलमात्रम्। तत्र मदोत्कटगजादयः वसन्ति। एवं, मुनयः, मेरु समीपस्थाः पर्वत, कन्दर, सरः, वन, आश्रम, दिव्यस्थानानि, क्रमशः, विस्तारपूर्वकं, रुद्रस्य वचनेन, वर्णितानि।